૫. ચીવરઅચ્છિન્દનસિક્ખાપદવણ્ણના

૬૩૨. સામન્તિ સકસઞ્ઞિતાનિયમનત્થં વુત્તં. સકસઞ્ઞિતાયેવ હિ અચ્છિન્દાપનઅચ્છિન્દનેસુ નિસ્સગ્ગિયં, તસ્મા નિસ્સગ્ગિયમૂલઙ્ગનિદસ્સનમેતં. ‘‘ચીવર’’ન્તિ વુત્તત્તા ‘‘અચીવરં અચ્છિન્દન્તસ્સ ન નિસ્સગ્ગિય’’ન્તિ વુત્તમેવ હોતિ. ‘‘દત્વાતિ દત્વા વા દાપેત્વા વા’’તિ કિઞ્ચાપિ પદભાજનં યુજ્જતિ, અઞ્ઞસ્સ પન સન્તકં અઞ્ઞસ્સ ભિક્ખુનો દાપેત્વા તં સયં વા અચ્છિન્દેય્ય, તેનેવ વા અચ્છિન્દાપેય્યાતિ અનિટ્ઠપ્પસઙ્ગભયા ન વુત્તં, અત્થતો પન અત્તનો સન્તકં અઞ્ઞેન સદ્ધિવિહારિકાદિના દાપેત્વા, અઞ્ઞસ્સ સન્તકં વા તસ્સ વિસ્સાસા દાપેત્વા તં અચ્છિન્દેય્ય વા અચ્છિન્દાપેય્ય વા નિસ્સગ્ગિયન્તિ વેદિતબ્બં, તઞ્ચ ખો અનપેક્ખો દત્વા. યદિ એવં ‘‘ચજિત્વા દિન્નં અચ્છિન્દિત્વા ગણ્હન્તો ભણ્ડગ્ઘેન કારેતબ્બો’’તિ ઇદં કિન્તિ ચે? સકસઞ્ઞાય અગ્ગહેત્વા અઞ્ઞાય થેય્યાય ગણ્હન્તં સન્ધાય વુત્તં, તેનેવ વુત્તં ‘‘સકસઞ્ઞાય ગહિતત્તા પનસ્સ પારાજિકં નત્થી’’તિ, અપિચ ‘‘અનાપત્તિ સો વા દેતિ, તસ્સ વા વિસ્સસન્તો ગણ્હાતી’’તિ વચનતોપિ તં સિદ્ધમેવ. એત્તાવતા તાવકાલિકં કત્વા દિન્નં અચ્છિન્દન્તસ્સ અનાપત્તિ સાધિતા હોતિ. ‘‘અમ્હાકં સન્તિકે ઉપજ્ઝં ગણ્હિસ્સતી’’તિઆદિવચનં સામણેરસ્સ દાનં દીપેતિ, તઞ્ચ ઇધ નાધિપ્પેતં. પાળિયં (પારા. ૬૩૩-૬૩૪) ઉપસમ્પન્ને તિકપાચિત્તિયં વિય અનુપસમ્પન્ને તિકદુક્કટમ્પિ આગતન્તિ ચે? ન, તદધિપ્પાયાજાનનતો. અનુપસમ્પન્નકાલે એવં દત્વા અઞ્ઞસ્સ સન્તિકે ઉપસમ્પન્નં દિસ્વા કુપિતો ચે અચ્છિન્દતિ, ઉપસમ્પન્નસ્સેવ વા ‘‘સિક્ખં પચ્ચક્ખાય તુમ્હાકં સન્તિકે ઉપસમ્પજ્જિસ્સામી’’તિ વદન્તસ્સ દત્વા પુન અચ્છિન્દતિ ચે, નિસ્સગ્ગિયન્તિ અયમેત્થ અધિપ્પાયો.

૬૩૩. સકિં આણત્તો બહુકમ્પિ અચ્છિન્દતિ, નિસ્સગ્ગિયન્તિ એકબદ્ધત્તા એકં પાચિત્તિયં, તં સન્ધાયેતં વુત્તં ‘‘આણત્તો બહૂનિ ગણ્હાતિ, એકં પાચિત્તિય’’ન્તિ. માતિકાટ્ઠકથાયં પન ‘‘વત્થુગણનાય આપત્તિયો’’તિ વુત્તં, તં આણત્તિયા બહુત્તા ‘‘સબ્બાનિ ગણ્હા’’તિ વદન્તસ્સ ગાહં સન્ધાય વુત્તં, તેનેવ તત્થ વુત્તં ‘‘એકવાચાય સમ્બહુલા આપત્તિયો’’તિ. એવં સન્તે પાળિવચનં, અટ્ઠકથાવચનદ્વયઞ્ચ અઞ્ઞમઞ્ઞં સમેતિ, પરસન્તકમ્પિ નિસ્સગ્ગિયં હોતિ પંસુકૂલઞ્ચ, તેન ‘‘દુસ્સન્તે બદ્ધરૂપિયં વિયા’’તિ વુત્તં, તં તદત્થનિયમદસ્સનત્થં વુત્તં, યથાવછાદિતં અચ્છિન્દનચિત્તેન સચિત્તકં, વચીકમ્મં પન કેવલં અચ્છિન્દાપેન્તસ્સેવ ‘‘દેહી’’તિ બલક્કારેન ગણ્હતોપિ વેદિતબ્બં, તં ન યુત્તં ‘‘અનાપત્તિ સો વા દેતી’’તિ વચનતો. ‘‘તુટ્ઠો વા દુટ્ઠો વા દેતિ, અનાપત્તિયેવા’’તિ માતિકાટ્ઠકથાવચનતો વાતિ ચે? ન, ઉભયત્થ અત્તનો રુચિયા દાનં સન્ધાય વુત્તત્તા, પસય્હાવહારે અનાપત્તિપ્પસઙ્ગતો ચ. ‘‘ભિક્ખુસ્સ સામં ચીવરં દત્વા’તિ પાળિવચનતો ચ માતિકાટ્ઠકથાય અઙ્ગવવત્થાને ‘ઉપસમ્પન્નતા’તિ વુત્તત્તા ચ ઉભયત્થ દાનહરણેસુ ભિક્ખુભાવો ઇચ્છિતબ્બોતિ દીપેતી’’તિ વદન્તિ, ઇદમયુત્તન્તિ નો તક્કોતિ આચરિયો. કસ્મા? અનુપસમ્પન્નસ્સ ચીવરં દત્વા તં ઉપસમ્પન્નકાલે અચ્છિન્દન્તસ્સ અનાપત્તિપ્પસઙ્ગતો. ‘‘અનુપસમ્પન્નસ્સ ચીવરં વા અઞ્ઞં વા પરિક્ખારં દત્વા…પે… આપત્તિ દુક્કટસ્સા’’તિ વચનતો દુક્કટં તત્થ હોતીતિ ચે? નાસિદ્ધત્તા, દાનકાલે એવ ઉપસમ્પન્નતા પમાણન્તિ અસિદ્ધમેતં અટ્ઠકથાય વા પાળિયા વા યુત્તિતો વા, તસ્મા તં ન યુત્તન્તિ અત્થો. અનુપસમ્પન્નસ્સ ચીવરં દત્વા તસ્સેવ અનુપસમ્પન્નકાલેયેવ ચીવરં અચ્છિન્દન્તસ્સ દુક્કટં, ઉપસમ્પન્નકાલે વા દત્વા અનુપસમ્પન્નકાલે અચ્છિન્દન્તસ્સ દુક્કટન્તિ તસ્સ વચનસ્સ ઇદં વિકપ્પન્તરઞ્ચ સમ્ભવતિ, તસ્મા (પારા. ૬૩૧ આદયો) વિકપ્પન્તરસ્સ સમ્ભવતો ચ ન યુત્તં, યસ્મા અનુપસમ્પન્નકાલે દત્વા ઉપસમ્પન્નકાલે અચ્છિન્દન્તસ્સ વિસું દુક્કટં ન પઞ્ઞત્તં, તસ્મા પુરાણચીવરધોવાપનાદિસિક્ખાપદેસુ વિય અપરભાગે ઉપસમ્પન્નતા ચેત્થ પમાણં, તસ્મા ‘‘ઉપસમ્પન્નતા’’તિ અઙ્ગેસુ વુત્તત્તા ચ તં ન યુત્તન્તિ અત્થો. એત્થ ‘‘પચ્ચાસીસન્તસ્સેવ દાનમધિપ્પેતં, ન નિસ્સટ્ઠદાન’’ન્તિ ધમ્મસિરિત્થેરો વદતિ કિર, વીમંસિતબ્બં.

ચીવરઅચ્છિન્દનસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.