૭. તતુત્તરિસિક્ખાપદવણ્ણના

૫૨૨-૪. પગ્ગાહિકસાલં વાતિ દુસ્સપસારં વા. હત્થેન પગ્ગહેત્વા ઠત્વા સાલાયં પસારેતબ્બદુસ્સં પસારેન્તીતિ ચોદના. તિચીવરિકેનેવાતિ વિનયતિચીવરિકેન. સો હિ અધિટ્ઠહિત્વા ઠપિતપરિક્ખારચોળાદીસુ સન્તેસુપિ તિચીવરે અચ્છિન્ને સન્તરુત્તરપરમં વિઞ્ઞાપેત્વા ગહેતું લભતિ. અઞ્ઞથાપીતિ ‘‘પમાણિકં તિચીવરં પરિક્ખારચોળવસેન અધિટ્ઠહિત્વા પરિભુઞ્જતો તસ્મિં નટ્ઠે બહૂનિપિ ગહેતું લભતિ, ન સન્તરુત્તરપરમ’’ન્તિ ચ, તસ્મા તં વિભાગન્તિ ‘‘તિચીવરિકસ્સ તં વિભાગન્તિ અત્થો, ન પરિક્ખારચોળિકસ્સા’’તિ ચ કેચિ વદન્તિ. આચરિયો પન ‘‘અઞ્ઞેનાતિ અતિચીવરિકેન, અઞ્ઞથાતિ ઇતો વુત્તગ્ગહણપરિચ્છેદતો અઞ્ઞેના’’તિ એત્તકમેવ વદતિ. અઞ્ઞથાતિ પન સચે તીણિપિ નટ્ઠાનિ, સન્તરુત્તરપરમં ગણ્હિતબ્બં, સચે દ્વે વા એકં વા નટ્ઠં, તેન ‘‘અઞ્ઞથાપી’’તિ દસ્સનત્થં વુત્તન્તિ એકે. ગણ્ઠિપદેસુ વિચારણા એવ નત્થિ, તસ્મા ઉપપરિક્ખિત્વા ગહેતબ્બં. પકતિયા સન્તરુત્તરેન ચરતિ, સાસઙ્કસિક્ખાપદવસેન વા તંસમ્મુતિવસેન વા તતિયસ્સ અલાભેન વા.

૫૨૬. ‘‘પમાણમેવ વટ્ટતી’’તિ સલ્લેખદસ્સનત્થં વુત્તં. તં મિચ્છા ગહેત્વા ઞાતકાદિટ્ઠાને તદુત્તરિ ગણ્હન્તસ્સ આપત્તીતિ ચે? તં પાળિયા ન સમેતિ, ‘‘અનાપત્તિ ઞાતકાનં પવારિતાન’’ન્તિ હિ પાળિ. એત્થ ચ પવારિતા નામ અચ્છિન્નકાલતો પુબ્બે એવ પવારિતા, ન અચ્છિન્નકાલે. ‘‘અભિહટ્ઠું પવારેય્યા’’તિ હિ વુત્તં, તસ્મા યો અચ્છિન્નકાલસ્સત્થાય પવારેતિ, ઉભોપિ અપ્પવારિતા એવાતિ વેદિતબ્બા. તે હિ અચ્છિન્નકારણા નટ્ઠકારણાવ દેન્તિ નામ. અપિચ યથા પિટ્ઠિસમયે સતુપ્પાદં કત્વા ઞાતકપવારિતટ્ઠાનતો વસ્સિકસાટિકં નિપ્ફાદેન્તસ્સ તેન સિક્ખાપદેન નિસ્સગ્ગિયં, તથા ઇધાપિ ઞાતકપવારિતટ્ઠાનેપિ અચ્છિન્નનટ્ઠકારણા ન વટ્ટતિ, તસ્મા ‘‘અટ્ઠકથાસુ પમાણમેવ વટ્ટતી’તિ વુત્તવચનમેવ પમાણ’’ન્તિ ધમ્મસિરિત્થેરો આહ, તં અયુત્તં, કસ્મા? યસ્મા ઇદં સિક્ખાપદં તદુત્તરિ વિઞ્ઞાપેન્તસ્સ પઞ્ઞત્તં, તસ્મિઞ્ચ ‘‘અઞ્ઞાતકો ગહપતિ વા ગહપતાની વા’’તિ માતિકાય પાળિ, વિભઙ્ગે ચ ‘‘અઞ્ઞાતકો નામ માતિતો વા…પે… અસમ્બદ્ધો’’તિ પાળિ, અનાપત્તિવારે ચ ‘‘ઞાતકાનં પવારિતાન’’ન્તિ પાળિ, તસ્મા તિવિધાયપિ પાળિયા ન સમેતીતિ અયુત્તમેવ, તસ્મા કેવલં સલ્લેખમેવ સન્ધાય વુત્તન્તિ અપરે. ઉપરિ કાણમાતાસિક્ખાપદે અટ્ઠકથાસુ પન ‘‘તેસમ્પિ પાથેય્યપહેણકત્થાય પટિયત્તતો પમાણમેવ વટ્ટતી’’તિ વુત્તં, ન પન ‘‘પાળિયા ન સમેતી’’તિ વુત્તં, ન તત્થ ચ ઇધ ચ નાનાકરણં પઞ્ઞાયતિ, તસ્મા થેરસ્સ લદ્ધિ સુન્દરા વિય મમ ખાયતિ, વીમંસિતબ્બં. યસ્મા પનિદં સિક્ખાપદં અઞ્ઞસ્સત્થાય વિઞ્ઞાપનવત્થુસ્મિંયેવ પઞ્ઞત્તં, તસ્મા ઇધ ‘‘અઞ્ઞસ્સત્થાયા’’તિ ન વુત્તં. ‘‘સેસં ઉત્તાનત્થમેવા’’તિ પાઠો. ‘‘અઞ્ઞસ્સત્થાયા’’તિ નિદાનવિરોધતો ન વુત્તં. તથાપિ અનન્તરે વુત્તનયેન લબ્ભતીતિ આચરિયો. એવરૂપેસુ ગહપતિપટિસંયુત્તસિક્ખાપદેસુ કિઞ્ચાપિ ‘‘ગહપતિ નામ યો કોચિ અગારં અજ્ઝાવસતી’’તિ વુત્તં, તથાપિ પઞ્ચ સહધમ્મિકે ઠપેત્વા અવસેસા ચ સિક્ખાપચ્ચક્ખાતકો ચ તિત્થિયો ચ વેદિતબ્બો.

તતુત્તરિસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.