૧૩. કુલદૂસકસિક્ખાપદવણ્ણના

૪૩૧. ન કેવલં વિહારો એવ કીટાગિરિ, સોપિ ગામો ‘‘કીટાગિરિ’’ચ્ચેવ વુચ્ચતિ. ગામઞ્હિ સન્ધાય પરતો ‘‘ન અસ્સજિપુનબ્બસુકેહિ ભિક્ખૂહિ કીટાગિરિસ્મિં વત્થબ્બ’’ન્તિ વુત્તં. એકસંવચ્છરે દ્વિક્ખત્તું વસ્સતિ કિર, તં સન્ધાય ‘‘દ્વીહિ મેઘેહી’’તિ વુત્તં. સમધિકન્તિ છ જને સન્ધાય. અકતવત્થુન્તિ નવં અટ્ઠુપ્પત્તિં. ‘‘જાભિસુમનાદિગચ્છં અલ્લાનં હરિતાનં એવા’’તિ લિખિતં. ભૂતગામબીજગામભેદતો પનેસ ભેદો. વતત્થાયાતિ વતિઅત્થાય. યંકિઞ્ચીતિ સોદકં વા નિરુદકં વા. આરામાદિઅત્થાયાતિ વનરાજિકાદિઅત્થાય. માલાવચ્છરોપનં કુલદૂસકંયેવ સન્ધાય, ગન્થનાદિસબ્બં ન સન્ધાય વુત્તન્તિ. કથં પઞ્ઞાયતીતિ ચે? તં દસ્સેતું ‘‘બુદ્ધેન ધમ્મો’’તિઆદિ. ‘‘આવેળં આબિળ’’ન્તિપિ પાઠો.

ગોપ્ફનન્તિ ગન્થનં. વેઠિમન્તિ તગ્ગતિકમેવ. વેધિમં અઞ્ઞેન કેનચિ પુપ્ફં વેધેત્વા કતં. કણ્ટકમ્પિ બન્ધિતુન્તિ એત્થ ‘‘સયં વિજ્ઝનત્થં ન વટ્ટતિ. અઞ્ઞસ્સત્થાય વટ્ટતી’’તિ વદન્તિ. જાલમયં વિતાનં જાલવિતાનં. પુપ્ફપટિચ્છકં ગવક્ખં વિય સછિદ્દં કરોન્તિ. તાલપણ્ણગુળકન્તિ તાલપણ્ણમયં પુન કતમ્પિ પટિછિજ્જકમેવ. ધમ્મરજ્જુ ચેતિયં વા બોધિં વા પુપ્ફપ્પવેસનત્થં આવિજ્ઝિત્વા બદ્ધરજ્જુ. ‘‘કાસાવેન બદ્ધમ્પિ સુત્તવાકાદીહિ બદ્ધં ભણ્ડિતસદિસ’’ન્તિ લિખિતં. અંસભણ્ડિકં પસિબ્બકે પક્ખિત્તસદિસત્તા વેધિમં ન જાતં, તસ્મા ‘‘સિથિલબદ્ધસ્સ અન્તરન્તરા પક્ખિપિતું ન વટ્ટતી’’તિ વદન્તિ. ‘‘અઞ્ઞમઞ્ઞં અફુસાપેત્વા અનેકક્ખત્તુમ્પિ પરિક્ખિપિતું વટ્ટતી’’તિ વદન્તિ. પૂરિતન્તિ દીઘતો પસારેત્વા પૂરિતં. ઘટિકદામઓલમ્બકોતિ ‘‘યમકદામઓલમ્બકો’’તિ લિખિતં. ‘‘ગેણ્ડુખરપત્તદામાનં પટિક્ખિત્તત્તા ચેલાદીહિ કતદામમ્પિ ન વટ્ટતિ અકપ્પિયાનુલોમત્તા’’તિ વદન્તિ.

‘‘રેચકં નામ તથાલાસિયનાટનટાનં નચ્ચ’’ન્તિ લિખિતં. તં ‘‘પરિવત્તન્તી’’તિ વુત્તં. ‘‘સારિયો નામ રુતસુનખા સિઙ્ગાલકમ્મકુરુઙ્ગકેળિપને ઠિતા’’તિ કિર પાઠો. ‘‘નિબુજ્ઝન્તી’’તિ પાળિ.

૪૩૨. અબલબલાદિ-પદાનં ઉપ્પટિપાટિયા. યથા પામોક્ખાનં વસેન સબ્બેપિ ‘‘અસ્સજિપુનબ્બસુકા’’તિ વુત્તા, તથા પામોક્ખપ્પત્તસાવકસ્સ વસેન તદાયત્તવુત્તિને સબ્બેપિ ‘‘સારિપુત્તા’’તિ. તેન વુત્તં ‘‘ગચ્છથ તુમ્હે સારિપુત્તા’’તિ.

૪૩૩. ‘‘ગામે વા ન વસિતબ્બ’’ન્તિ ઇમિનાવ તસ્મિં ગામે અઞ્ઞત્થ ન વસિતબ્બન્તિ સિદ્ધં. ‘‘તસ્મિં વિહારે વા’’તિ કસ્મા વુત્તન્તિ ચે? અત્થસબ્ભાવતો. યસ્મિઞ્હિ ગામે કુલદૂસકકમ્મં કતં, તસ્મિં ગામે, યસ્મિં વિહારે વસન્તેન કુલદૂસનં કતં, તં વિહારં ઠપેત્વા અઞ્ઞસ્મિં વસિતું ન વટ્ટતીતિ દસ્સનત્થં. તં કથન્તિ ચે? ‘‘ગામે વા ન વસિતબ્બ’’ન્તિ વચનેન યસ્મિં ગામે કુલદૂસનકમ્મં કતં, તસ્મિં વિહારેપિ વસિતું ન લબ્ભતીતિ આપન્નં, તં દિસ્વા ‘‘તસ્મિં વિહારે’’તિ વુત્તં, તેન તસ્મિં ગામે અઞ્ઞસ્મિં વસિતું લબ્ભતીતિ સિદ્ધં. ‘‘તસ્મિં વિહારે વસન્તેના’’તિ ઇમિના તસ્મિં ગામે અઞ્ઞત્થ વસન્તેન સામન્તગામે પિણ્ડાય ચરિતું વટ્ટતીતિ દીપિતં હોતિ. સામન્તવિહારેપીતિ સામન્તવિહારો નામ તસ્મિંયેવ ગામે તસ્સ વિહારસ્સ સામન્તવિહારો ચ તસ્સ ગામસ્સ સામન્તવિહારો ચાતિ ઉભયં વુચ્ચતિ, એતેન તસ્મિં ગામે અઞ્ઞત્થ વસન્તેન તસ્મિં ગામે પિણ્ડાય ન ચરિતબ્બં. સામન્તગામેપિ પિણ્ડાય ચરિતું વટ્ટતિ, પુન યસ્મિં ગામે કુલદૂસનકમ્મં કતં, તસ્સ સામન્તગામે કુલદૂસકવિહારસ્સ સામન્તવત્થુવિહારે વસન્તેન તસ્મિં ગામેપિ ચરિતું વટ્ટતિ. યસ્મિં સામન્તગામે કુલદૂસકં ન કતં, તસ્મિમ્પિ ચરિતું વટ્ટતિ, નેવ વિહારેતિ અધિપ્પાયો. ‘‘ન નગરે ચરિતુ’’ન્તિ વુત્તત્તા અઞ્ઞસ્મિં વિહારે તસ્મિં ગામે વસિતું વટ્ટતીતિ દીપિતં હોતીતિ એકે. ગણ્ઠિપદેસુ પન વિચારણા એવ નત્થિ, તસ્મા સુટ્ઠુ વિચારેત્વા કથેતબ્બં.

૪૩૬-૭. દાપેતું ન લભન્તિ, પુપ્ફદાનઞ્હિ સિયા. તસ્સેવ ન કપ્પતીતિ એત્થ યાગુઆદીનિ આનેત્વા ‘‘દદન્તૂ’’તિ ઇચ્છાવસેન વદતિ ચે, સબ્બેસં ન કપ્પતિ, કેવલં પન સુદ્ધચિત્તેન અત્તાનં વા પરેસં વા અનુદ્દિસિત્વા ‘‘ઇમે મનુસ્સા દાનં દત્વા પુઞ્ઞં પસવન્તૂ’’તિ વદન્તસ્સ તસ્સેવ ન કપ્પતિ યાગુઆદીનં પચ્ચયપટિસંયુત્તકથાય ઉપ્પન્નત્તા. મહાઅટ્ઠકથાયમ્પિ ‘‘પઞ્ચન્નમ્પિ સહધમ્મિકાન’’ન્તિ વિસેસેત્વા અવુત્તત્તા અત્થતો સયમેવાતિ અપરે. આચરિયા પન ‘‘યથા મહાપચ્ચરિયં, કુરુન્દિયઞ્ચ ‘તસ્સેવા’તિ વિસેસેત્વા વુત્તં, એવં મહાઅટ્ઠકથાયં વિસેસેત્વા ન વુત્તં, તસ્મા સબ્બેસં ન કપ્પતી’’તિ વદન્તિ.

કુલદૂસકસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

તેરસકકણ્ડવણ્ણના નિટ્ઠિતા.