૩. દુટ્ઠુલ્લવાચાસિક્ખાપદવણ્ણના

૨૮૩. તતિયે તયો સઙ્ઘાદિસેસવારા તયો થુલ્લચ્ચયવારા તયો દુક્કટવારા તયો કાયપટિબદ્ધવારાતિ દ્વાદસ વારા સરૂપેન આગતા. તત્થ તયો સઙ્ઘાદિસેસવારા દુતિયસિક્ખાપદે વુત્તાતિ તિણ્ણં વીસતિકાનં એકેકમૂલા વારાતિ વેદિતબ્બા, તસ્મા ઇધ વિસેસાતિ પણ્ણાસ વારા સંખિત્તા હોન્તિ, અઞ્ઞથા ઇત્થી ચ હોતિ વેમતિકો સારત્તો ચ, ભિક્ખુ ચ નં ઇત્થિયા વચ્ચમગ્ગં પસ્સાવમગ્ગં આદિસ્સ વણ્ણમ્પિ ભણતિ…પે… આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સ. ઇત્થી ચ હોતિ પણ્ડકપુરિસસઞ્ઞી તિરચ્છાનગતસઞ્ઞી સારત્તો ચ, ભિક્ખુ ચ નં ઇત્થિયા વચ્ચમગ્ગં પસ્સાવમગ્ગં આદિસ્સ વણ્ણમ્પિ ભણતિ અક્કોસતિપિ, આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સ. પણ્ડકો ચ હોતિ પણ્ડકસઞ્ઞી સારત્તો ચ, ભિક્ખુ ચ નં પણ્ડકસ્સ વચ્ચમગ્ગં આદિસ્સ વણ્ણમ્પિ ભણતિ, આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સાતિ એવમાદીનં આપત્તિટ્ઠાનાનં અનાપત્તિટ્ઠાનતા આપજ્જેય્ય, ન ચાપજ્જતિ, પણ્ડકે ઇત્થિસઞ્ઞિસ્સ દુક્કટન્તિ દીપેતું ‘‘ઇત્થી ચ પણ્ડકો ચ ઉભિન્નં ઇત્થિસઞ્ઞી આપત્તિ સઙ્ઘાદિસેસેન દુક્કટસ્સા’’તિ વુત્તત્તા ‘‘પણ્ડકે પણ્ડકસઞ્ઞિસ્સ થુલ્લચ્ચય’’ન્તિ વુત્તમેવ હોતિ, તસ્મા સબ્બત્થ સંખિત્તવારેસુ થુલ્લચ્ચયટ્ઠાને થુલ્લચ્ચયં, દુક્કટટ્ઠાને દુક્કટમ્પિ વુત્તમેવ હોતીતિ વેદિતબ્બં. તથા ‘‘ઇત્થી ચ હોતિ વેમતિકો સારત્તો ચ, ભિક્ખુ ચ નં ઇત્થિયા વચ્ચમગ્ગં પસ્સાવમગ્ગં ઠપેત્વા અધક્ખકં ઉબ્ભજાણુમણ્ડલં આદિસ્સ વણ્ણમ્પિ ભણતિ…પે… થુલ્લચ્ચયસ્સા’’તિઆદિના નયેન થુલ્લચ્ચયખેત્તેપિ યથાસમ્ભવં ઉદ્ધરિતબ્બા. તથા ‘‘ઇત્થી ચ હોતિ વેમતિકો સારત્તો ચ, ભિક્ખુ ચ નં ઇત્થિયા કાયપટિબદ્ધં આદિસ્સ વણ્ણમ્પિ ભણતિ…પે… દુક્કટસ્સા’’તિઆદિના નયેન કાયપટિબદ્ધવારાપિ યથાસમ્ભવં ઉદ્ધરિતબ્બા. કાયપ્પટિબદ્ધવારત્તિકં વિય નિસ્સગ્ગિયવારત્તિકં લબ્ભમાનમ્પિ આપત્તિવિસેસાભાવતો ન ઉદ્ધટં. કાયપ્પટિબદ્ધવારત્તિકે પન દિન્નનયત્તા તમ્પિ તદનુલોમા વારા ચ ઉદ્ધરિતબ્બા. સબ્બત્થ ન-વિઞ્ઞૂ તરુણદારિકા, મહલ્લિકા ઉમ્મત્તિકાદિકા ચ અનધિપ્પેતા, પગેવ પાકતિકા તિરચ્છાનગતિત્થીનં, તથા પણ્ડકાદયોપીતિ વેદિતબ્બા. સેસં દુતિયે વુત્તનયેનેવ વેદિતબ્બં.

પદભાજનીયવણ્ણના

૨૮૫. વુત્તનયમેવાતિ ‘‘કાયસંસગ્ગે ઇત્થિલક્ખણેના’’તિ લિખિતં. ‘‘ઇત્થિલક્ખણેના’’તિ કિર મહાઅટ્ઠકથાપાઠો. સીસં ન એતીતિ અક્કોસનં ન હોતિ, ઘટિતે પન હોતિ. તત્રાયં વિસેસો – ઇમેહિ તીહિ ઘટિતે એવ સઙ્ઘાદિસેસો વચ્ચમગ્ગપસ્સાવમગ્ગાનં નિયતવચનત્તા, અચ્ચોળારિકત્તા વા, ન અઞ્ઞેહિ અનિમિત્તાસીતિઆદીહિ અટ્ઠહિ. તત્થ અલોહિતાસિ, ધુવલોહિતાસિ, ધુવચોળાસિ, પગ્ઘરણીસિ, ઇત્થિપણ્ડકાસિ, વેપુરિસિકાસીતિ એતાનિ છ મગ્ગાનં અનિયતવચનાનિ, અનિમિત્તાસિ, નિમિત્તમત્તાસીતિ દ્વે પદાનિ અનચ્ચોળારિકાનિ ચ, યતો અટ્ઠપદાનિ ‘‘સઙ્ઘાદિસેસં ન જનેન્તી’’તિ વુત્તાનિ, તસ્મા તાનિ થુલ્લચ્ચયવત્થૂનિ. પરિબ્બાજકવત્થુમ્હિ વિય અક્કોસમત્તત્તા દુક્કટવત્થૂનીતિ એકે. ઇત્થિપણ્ડકાસિ, વેપુરિસિકાસીતિ એતાનેવ પદાનિ સકલસરીરસણ્ઠાનભેદદીપકાનિ સુદ્ધાનિ સઙ્ઘાદિસેસં ન જનેન્તિ સકલસરીરસામઞ્ઞત્તા, ઇતરાનિ જનેન્તિ અસામઞ્ઞત્તા. તાનિ હિ પસ્સાવમગ્ગમેવ દીપેન્તિ સિખરણી-પદં વિય. ઉભતોબ્યઞ્જનાસીતિ વચનં પન પુરિસનિમિત્તેન અસઙ્ઘાદિસેસવત્થુના મિસ્સવચનં. પુરિસઉભતોબ્યઞ્જનકસ્સ ચ ઇત્થિનિમિત્તં પટિચ્છન્નં, પુરિસનિમિત્તં પાકટં હોતિ. યદિ તમ્પિ જનેતિ, કથં અનિમિત્તાસીતિઆદિપદાનિ ન સઙ્ઘાદિસેસં જનેન્તીતિ એકે, તં ન યુત્તં. પુરિસસ્સપિ નિમિત્તાધિવચનતો, ‘‘મેથુનુપસંહિતાહિ સઙ્ઘાદિસેસો’’તિ માતિકાય લક્ખણસ્સ વુત્તત્તા ચ મેથુનુપસંહિતાહિપિ ઓભાસને પટિવિજાનન્તિયા સઙ્ઘાદિસેસો, અપ્પટિવિજાનન્તિયા થુલ્લચ્ચયં, ઇતરેહિ ઓભાસને પટિવિજાનન્તિયા થુલ્લચ્ચયં, અપ્પટિવિજાનન્તિયા દુક્કટન્તિ એકે, સબ્બં સુટ્ઠુ વિચારેત્વા ગહેતબ્બં.

૨૮૭. હસન્તોતિ યં ઉદ્દિસ્સ ભણતિ, સા ચે પટિવિજાનાતિ, સઙ્ઘાદિસેસો.

વિનીતવત્થુવણ્ણના

૨૮૯. ‘‘પટિવુત્તં નામા’’તિ પાઠો. નો-સદ્દો અધિકો. ‘‘અક્ખરલિખનેનપિ હોતી’’તિ વદન્તિ, તં આવજ્જનસમનન્તરવિધિના સમેતિ ચે, ગહેતબ્બં.

દુટ્ઠુલ્લવાચાસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.