૧૦. વિભઙ્ગસુત્તવણ્ણના

૮૩૨. છન્દં ઉપ્પાદેત્વાતિ ભાવનાછન્દં ઉપ્પાદેત્વા. લીનાકારોતિ ભાવનાચિત્તસ્સ લયાપત્તિ. કોસજ્જેન વોકિણ્ણાપજ્જનં વુત્તં.

એવં પસાદાભાવેન ચિત્તસ્સ વિક્ખેપાપત્તિ, તત્થ પસાદુપ્પાદનેન યં સમ્પહંસનં ઇચ્છિતબ્બં, તસ્સ ઉપ્પાદનાકારં દસ્સેતું વુત્તં ‘‘સો બુદ્ધધમ્મસઙ્ઘગુણે આવજ્જેત્વા’’તિઆદિ. વત્થુકામે આરબ્ભ વિક્ખિત્તો પુનપ્પુનં વિક્ખિત્તો હોતિયેવાતિ વુત્તં ‘‘અનુવિક્ખિત્તો’’તિ. ઉપ્પથં પટિપન્નસ્સ ચિત્તસ્સ દણ્ડનટ્ઠેન નિગ્ગણ્હનટ્ઠેન સુત્તાનિ એવ દણ્ડોતિ સુત્તદણ્ડો, તેન સુત્તદણ્ડેન ચિત્તં તજ્જેત્વા. પઞ્ચકામગુણે આરબ્ભ પવત્તો ચિત્તવિક્ખેપો પુનપ્પુનં ઉપ્પજ્જતેવાતિ વુત્તં ‘‘અનુવિક્ખિત્તો અનુવિસટો’’તિ.

પુરેપચ્છાભાવો કમ્મટ્ઠાનસ્સ મનસિકારવસેન ઉગ્ગહવસેન વાતિ તદુભયં દસ્સેતું ‘‘કથ’’ન્તિઆદિ વુત્તં. અતિલીનાદીસુ ચતૂસુ ઠાનેસૂતિ અતિલીનાતિપગ્ગહિતસંખિત્તઅનુવિક્ખિત્તસઞ્ઞિતેસુ ચતૂસુ ઠાનેસુ. તત્થ ભાવનં અનજ્ઝોગાહેત્વાવ સઙ્કોચો અતિલીનતા, અજ્ઝોગાહેત્વા અન્તો સઙ્કોચો સંખિત્તતા, અન્તોસઙ્ખેપો અતિપગ્ગહિતતા, અચ્ચારદ્ધવીરિયતા અનુવિક્ખિત્તતા. બહિદ્ધા વિસમવિતક્કાનુભાવનં આપજ્જન્તો દ્વત્તિંસાકારવસેન અટ્ઠિકસઞ્ઞાવસેન વા ગહેતબ્બન્તિ આહ – ‘‘સરીરવસેન વેદિતબ્બ’’ન્તિ. તેનાહ ‘‘ઉદ્ધં પાદતલા’’તિઆદિ (દી. નિ. ૨.૩૭૭; મ. નિ. ૧.૧૧૦).

અઞ્ઞમઞ્ઞં અસઙ્કરતો આકિરીયન્તિ પકારતો ઠપીયન્તીતિ આકારા, ભાગાતિ આહ – ‘‘યેહિ આકારેહીતિ યેહિ કોટ્ઠાસેહી’’તિ. લિઙ્ગીયતિ સલ્લક્ખીયતીતિ લિઙ્ગં, સણ્ઠાનં. નિમીયતિ નિદ્ધારેત્વા પરિચ્છિન્દીયતીતિ નિમિત્તં, ઉપટ્ઠાનં. યો ભિક્ખૂતિઆદિ આલોકસઞ્ઞં યો ઉગ્ગણ્હાતિ, તં દસ્સનં. અઙ્ગણેતિ વિવટઙ્ગણે. આલોકસઞ્ઞં મનસિકરોતિ રત્તિયં. વીરિયાદીસુપીતિ યથા ‘‘ઇધ ભિક્ખુ છન્દં ઉપ્પાદેત્વા’’તિ છન્દે વિત્થારનયો વુત્તો, વીરિયાદીસુપિ એસો એવ વિત્થારનયો યોજેતબ્બો.

પાસાદકમ્પનવગ્ગવણ્ણના નિટ્ઠિતા.