૧.હિમવન્તસુત્તવણ્ણના

૧૮૨. બુજ્ઝતિ ચતુસચ્ચં અરિયસાવકો એતાયાતિ બોધં, ધમ્મસામગ્ગી, અરિયસાવકો પન ચતુસચ્ચં બુજ્ઝતીતિ બોધિ. અઙ્ગાતિ કારણા. યાય ધમ્મસામગ્ગિયાતિ સમ્બન્ધો. તણ્હાવસેન પતિટ્ઠાનં, દિટ્ઠિવસેન આયૂહના. સસ્સતદિટ્ઠિયા પતિટ્ઠાનં, ઉચ્છેદદિટ્ઠિયા આયૂહના. લીનવસેન પતિટ્ઠાનં, ઉદ્ધચ્ચવસેન આયૂહના. કામસુખાનુયોગવસેન પતિટ્ઠાનં, અત્તકિલમથાનુયોગવસેન આયૂહના. ઓઘતરણસુત્તવણ્ણનાયં (સં. નિ. ૧.૧) –

‘‘કિલેસવસેન પતિટ્ઠાનં, અભિસઙ્ખારવસેન આયૂહના. તણ્હાદિટ્ઠીહિ પતિટ્ઠાનં, અવસેસકિલેસાભિસઙ્ખારેહિ આયૂહના, સબ્બાકુસલાભિસઙ્ખારવસેન પતિટ્ઠાનં, સબ્બલોકિયકુસલાભિસઙ્ખારવસેન આયૂહના’’તિ –

વુત્તેસુ પકારેસુ ઇધ અવુત્તાનં વસેન વેદિતબ્બો. કિલેસસન્તાનનિદ્દાય ઉટ્ઠહતીતિ એતેન સિખાપત્તવિપસ્સનાસહગતાનમ્પિ સતિઆદીનં બોજ્ઝઙ્ગભાવં દસ્સેતિ. ચત્તારીતિઆદિના મગ્ગફલેન સહગતાનં. સત્તહિ બોજ્ઝઙ્ગેહિ ભાવિતેહિ સચ્ચપટિવેધો હોતીતિ કથમિદં જાનિતબ્બન્તિ ચોદનં સન્ધાયાહ ‘‘યથાહા’’તિઆદિ. ઝાનઙ્ગમગ્ગઙ્ગાદયો વિયાતિ એતેન બોધિબોજ્ઝઙ્ગસદ્દાનં સમુદાયાવયવવિસયતં દસ્સેતિ. સેનઙ્ગરથઙ્ગાદયો વિયાતિ એતેન પુગ્ગલપઞ્ઞત્તિયા અવિજ્જમાનપઞ્ઞત્તિભાવં દસ્સેતિ.

બોધાય સંવત્તન્તીતિ બોજ્ઝઙ્ગાતિ વુત્તં ‘‘કારણત્થો અઙ્ગસદ્દો’’તિ. બુજ્ઝતીતિ બોધિ, બોધિયા એવ અઙ્ગાતિ બોજ્ઝઙ્ગાતિ વુત્તં ‘‘બુજ્ઝન્તીતિ બોજ્ઝઙ્ગા’’તિ. વિપસ્સનાદીનં કારણાનં બુજ્ઝિતબ્બાનં સચ્ચાનં અનુરૂપં પચ્ચક્ખભાવેન પટિમુખં અવિપરીતં સમ્મા બુજ્ઝન્તીતિ એવં વત્થુવિસેસદીપકેહિ ઉપરિમગ્ગેહિ અનુબુજ્ઝન્તીતિઆદિના વુત્તબોધિસદ્દેહિ નિપ્પદેસેન વુત્તં ‘‘બુજ્ઝનતાસામઞ્ઞેન સઙ્ગણ્હાતી’’તિ. એત્થ ચ લીનપતિટ્ઠાન-કામસુખલ્લિકાનુયોગ-ઉચ્છેદાભિનિવેસાનં ધમ્મવિચય-વીરિયપીતિપધાન-ધમ્મસામગ્ગી પટિપક્ખો. ઉદ્ધચ્ચાયૂહનઅત્તકિલમથાનુયોગ-સસ્સતાભિનિવેસાનં પસ્સદ્ધિસમાધિ-ઉપેક્ખાપધાન-ધમ્મસામગ્ગી પટિપક્ખો. સતિ પન ઉભયત્થાપિ ઇચ્છિતબ્બા. તથા હિ સા સબ્બત્થિકા વુત્તા.

સં-સદ્દો પસંસાયં. પુનદેવ સુન્દરો ચ અત્થોપીતિ આહ ‘‘પસત્થો સુન્દરો ચ બોજ્ઝઙ્ગો’’તિ. અભિનિબ્બત્તેતીતિ અભિવિસિટ્ઠભાવેન નિબ્બત્તેતિ સવિસેસભાવં વદતિ. ‘‘એકે વણ્ણયન્તી’’તિ વત્વા તત્થ યથાવુત્તવિવેકત્તયતો અઞ્ઞં વિવેકદ્વયં ઉદ્ધરિત્વા દસ્સેતું ‘‘તે હી’’તિઆદિ વુત્તં. તત્થ ઝાનક્ખણે તાવ કિચ્ચતો વિક્ખમ્ભનવિવેકનિસ્સિતં, વિપસ્સનાક્ખણે અજ્ઝાસયતો પટિપ્પસ્સદ્ધિવિવેકનિસ્સિતં ભાવેતીતિ. તેનાહ – ‘‘અનુત્તરં વિમોક્ખં ઉપસમ્પજ્જ વિહરિસ્સામી’’તિ. તત્થ તત્થ નિચ્છયતાય કસિણજ્ઝાનગ્ગહણેન અનુપ્પાદાનમ્પિ ગહણં દટ્ઠબ્બં.

હિમવન્તસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.