૧૦. છપ્પાણકોપમસુત્તવણ્ણના

૨૪૭. વણસરીરોતિ વણિતસરીરો. પક્કત્તાતિ કુથિતત્તા. સરદણ્ડેસુ સરસમઞ્ઞાતિ કણ્ડ-સદ્દો સરપરિયાયોતિ આહ – ‘‘સરવનન્તિ કણ્ડવન’’ન્તિ. અરુગત્તો…પે… વેદિતબ્બો ગુણસરીરસ્સ ખણ્ડછિદ્દસીલાદીહિ હેટ્ઠા મજ્ઝે ઉપરિભાગે ચ ભેદવિસમચ્છિન્નવિકારદોસત્તા. એત્થ કુસા ‘‘કણ્ટકા’’તિ અધિપ્પેતા કણ્ટકસદિસત્તા, કુસતિણાનં એવ વા વુત્તાકારપદેસો ‘‘કુસકણ્ટકો’’તિ વુત્તો.

ગામવાસીનં વિજ્ઝનટ્ઠેનાતિ નારહોવ હુત્વા તેસં કારાનં પટિગ્ગહણવસેન પીળનટ્ઠેન.

પક્ખિન્તિ હત્થિલિઙ્ગસકુણં. તસ્સ કિર હત્થિસોણ્ડસદિસં મુખં, તસ્મા ‘‘હત્થિસોણ્ડસકુણ’’ન્તિ વુત્તં. વિસ્સજ્જેય્યાતિ રજ્જુયા યથાબદ્ધં એવ વિસ્સજ્જેય્ય.

ભોગેહીતિ અત્તનો સરીરભોગેહિ. મણ્ડલં બન્ધિત્વાતિ યથા સરીરં મણ્ડલાકારેન તિટ્ઠતિ, એવં કત્વા. સુપિસ્સામીતિ નિદ્દં ઓક્કમિસ્સામિ. ડેતુકામોતિ ઉપ્પતિતુકામો. દિસા દિસન્તિ દિસતો દિસં.

છ પાણકા વિય છ આયતનાનિ નાનજ્ઝાસયત્તા, નાનજ્ઝાસયતા ચ નેસં નાનાવિસયનિન્નતાય દટ્ઠબ્બા. દળ્હરજ્જુ વિય તણ્હા તેસં બન્ધનતો. મજ્ઝે ગણ્ઠિ વિય અવિજ્જા બન્ધનસ્સ દુબ્બિનિમ્મોચનહેતુતો. આરમ્મણં બલવં હોતિ મનુઞ્ઞભાવેન ચેવ તત્થ તણ્હાભિનિવેસસ્સ દળ્હભાવેન ચ.

સરિક્ખકેન વા ઉપમાય આહરણપક્ખે. અપ્પનાતિ સંસન્દના. પાળિયંયેવ અપ્પિતા ઉપમા ‘‘એવમેવ ખો’’તિઆદિના. રૂપચિત્તાદિવિસમનિન્નત્તા ચક્ખુસ્સ વિસમજ્ઝાસયતા. એસ નયો સેસેસુપિ.

કણ્ણચ્છિદ્દકૂપકેતિ કણ્ણચ્છિદ્દસઞ્ઞિતે આવાટે. તસ્સાતિ સોતસ્સ. પચ્ચયો હોતીતિ ઉપનિસ્સયો હોતિ તેન વિના સદ્દગ્ગહણસ્સ અભાવતો. ‘‘અજટાકાસોપિ વટ્ટતિ એવા’’તિ વત્વા તસ્સ પચ્ચયભાવં દસ્સેતું ‘‘અન્તોલેણસ્મિ’’ન્તિઆદિ વુત્તં. ધાતુપરમ્પરા ઘટ્ટેન્તોતિ ભૂતપરમ્પરાસઙ્ઘટ્ટેન્તો.

એવં સન્તેતિ એવં ભૂતપરમ્પરાવસેન સદ્દે સોતપથમાગચ્છન્તે. સમ્પત્તગોચરતા હોતિ સોતસ્સ. ઘાનાદીનં વિય ‘‘દૂરે સદ્દો’’તિ જાનનં ન સમ્ભવેય્ય સમ્પત્તગાહિભાવતો. તથા તથા જાનનાકારો હોતિ મનોવિઞ્ઞાણસ્સ ગહણાકારવિસેસતો. સોતવિઞ્ઞાણપ્પવત્તિ પન ઉભયત્થ સમાનાવ. દૂરે ઠિતોપિ સદ્દો તાદિસે ઠાને પટિઘોસાદીનં પચ્ચયો હોતિ અયોકન્તો વિય અયોચલનસ્સાતિ દટ્ઠબ્બં. ધમ્મતાતિ ધમ્મસભાવો, સદ્દસ્સ સો સભાવોતિ અત્થો. તતો તતો સવનં હોતિ આકાસસઞ્ઞિતસ્સ ઉપનિસ્સયસ્સ લબ્ભનતો. યદિ પન સોતં સમ્પત્તગાહી સિયા, ચિત્તસમુટ્ઠાનસદ્દો સોતવિઞ્ઞાણસ્સ આરમ્મણપચ્ચયો ન સિયા. પટ્ઠાને ચ અવિસેસેન ‘‘સદ્દાયતનં સોતવિઞ્ઞાણસ્સ આરમ્મણપચ્ચયેન પચ્ચયો’’તિ વુત્તો, બહિદ્ધા ચ ચિત્તજસ્સ સદ્દસ્સ સમ્ભવો નત્થિ. અથ વા ચિત્તજો સદ્દો ધાતુપરમ્પરાય સોતપસાદં ઘટ્ટેતિ, ન સો ચિત્તજો સદ્દો, યો પરમ્પરાય પવત્તો. ઉતુજો હિ સો, તસ્મા યથુપ્પન્નો સદ્દો, તત્થ ઠિતોવ સોતપસાદસ્સ આપાથં આગચ્છતીતિ નિટ્ઠમેત્થ ગન્તબ્બં. તેન વુત્તં ‘‘અસમ્પત્તગોચરમેવેત’’ન્તિ.

તદા એકગ્ગચિત્તતં આપજ્જતિ પરિસ્સયાનં અભાવતો. નાસચ્છિદ્દસઙ્ખાતઆકાસસન્નિસ્સયે વત્તનતો ઘાનં આકાસજ્ઝાસયં વુત્તં. વાતેન વિના ગન્ધગહણસ્સ અસમ્ભવતો વાતૂપનિસ્સયગન્ધગોચરં. તેનાહ ‘‘તથા હી’’તિઆદિ.

ગામતો લદ્ધબ્બં આહારં ગામં, તન્નિન્નતાય ગામજ્ઝાસયતા વુત્તા. તથા હિ જીવિતનિમિત્તં રસો જીવિતં, તસ્મિં નિન્નતાય તં અવ્હાયતીતિ જિવ્હા. ન સક્કા ખેળેન અતેમિતસ્સ રસં જાનિતું, તસ્મા આપોસન્નિસ્સિતરસારમ્મણા જિવ્હાતિ.

આમકસુસાનતો બહિ. ઉપાદિણ્ણકજ્ઝાસયોતિ ઉપાદિણ્ણકનિન્નો. કાયપસાદસન્નિસ્સયભૂતાય પથવિયા ફોટ્ઠબ્બારમ્મણે ઘટિતે એવ તત્થ વિઞ્ઞાણુપ્પત્તિ, ન અઞ્ઞથાતિ વુત્તં ‘‘પથવીસન્નિસ્સિતફોટ્ઠબ્બારમ્મણો’’તિ. તથા હીતિઆદિ કાયસ્સ ઉપાદિણ્ણકજ્ઝાસયતાય સાધકં. અજ્ઝત્તિકબાહિરાતિ અજ્ઝત્તિકા બાહિરા વા. અસ્સાતિ કાયસ્સ. સુસન્થતસ્સાતિઆદિ તસ્સ પથવિયા પચ્ચયભાવદસ્સનં.

નાનજ્ઝાસયોતિ નાનારમ્મણનિન્નો. તેન મનસ્સ મક્કટસ્સ વિય અનવટ્ઠિતતં દસ્સેતિ. તેનાહ ‘‘દિટ્ઠપુબ્બેપી’’તિઆદિ. મૂલભવઙ્ગગ્ગહણેન પિટ્ઠિભવઙ્ગં નિવત્તેતિ. અસ્સાતિ મનસ્સ. એવં કિરિયમયં વિઞ્ઞાણં દટ્ઠબ્બં. નાનત્તન્તિ ભેદો.

યથારુચિપ્પવત્તિયા નિવારણવસેન બદ્ધાનં. નિબ્બિસેવનભાવન્તિ લોલતાસઙ્ખાતપરિપ્ફન્દસ્સ અભાવં. નાકડ્ઢતીતિ સવિસયે રૂપારમ્મણે ચિત્તસન્તાનં, તંસમઙ્ગિનં વા પુગ્ગલં નાકડ્ઢતિ. પુબ્બભાગવિપસ્સનાવ કથિતા આયતનમુખેન ‘‘એવઞ્હિ વો, ભિક્ખવે, સિક્ખિતબ્બ’’ન્તિ વુત્તત્તા.

છપ્પાણકોપમસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.