૫. મારધીતુસુત્તવણ્ણના

૧૬૧. ચિન્તેસીતિ સોકવસિકો હુત્વા ચિન્તયિ. ગણિકારહત્થિનિયોતિ દીપકકરેણુયો. એકસતં એકસતન્તિ એકસતં એકસતં પચ્ચેકં સતં સતન્તિ અત્થો. તેનાહ ‘‘એકેકં સતં સતં કત્વા’’તિ. કુમારિવણ્ણસતન્તિ કુમારિત્થીનં અત્તભાવાનં સતં. તા કિર પઠમં કઞ્ઞારૂપેન અત્તાનં દસ્સેસું. અનુપગતપુપ્ફાનઞ્હિ સમઞ્ઞા કઞ્ઞાતિ. પુન યથાવુત્તકુમારિરૂપેન ઉપગતપુપ્ફા હિ કુમારી. પુન વધુકારૂપેન. તં સન્ધાય વુત્તં ‘‘અવિજાતવણ્ણસત’’ન્તિ. તતિયવારે યુવતિરૂપેન. વિજાતા હિ ઇત્થી અનતિક્કન્તમજ્ઝિમવયા યુવતી. એત્તાવતા બાલા તરુણી પોરીતિ તિવિધાસુ ઇત્થીસુ પુરિમા દ્વે દસ્સિતા, પરિયોસાનવારેસુ મનુસ્સજાતિકાનં મનુસ્સિત્થિયોવ રુચ્ચન્તીતિ તેન મનુસ્સરૂપેન તા અત્તાનં દસ્સેસું.

અત્થસ્સ પત્તિન્તિ એકન્તતો હિતાનુપ્પત્તિં. હદયસ્સ સન્તિન્તિ પરમચિત્તુપસમં. કિલેસસેનન્તિ કામગુણસઙ્ખાતં પઠમં કિલેસસેનં. સા હિ કિલેસસેના અચ્છરાસઙ્ઘાતસભાવાપિ પટિપત્થયમાના પિયાયિતબ્બઇચ્છિતબ્બરૂપભાવતો પિયરૂપસાતરૂપા નામ અત્તનો કિચ્ચવસેન. એકો અહં ઝાયન્તોતિ ગણસઙ્ગણિકાય કિલેસસઙ્ગણિકાય ચ અભાવતો એકો અસહાયો અહં લક્ખણૂપનિજ્ઝાનેન નિજ્ઝાયન્તો. અનુબુજ્ઝિન્તિ અનુક્કમેન મગ્ગપટિપાટિયા બુજ્ઝિં પટિબુજ્ઝિં. તસ્માતિ યથાવુત્તવિવેકસુખસમધિગમનિમિત્તં. અકરણેનાતિ મિત્તસન્થવસ્સ અકરણેન. સક્ખીતિ સક્ખિભાવો.

કતમેન વિહારેનાતિ ઝાનસમાપત્તીનં કતમેન વિહારેન. ઇધ દુતિયપદસ્સ અત્થો વિસ્સજ્જનગાથાવણ્ણનાયમેવ આવિ ભવિસ્સતિ. અનામન્તેન ‘‘તં પુગ્ગલ’’ન્તિ સમ્મુખા ઠિતમ્પિ ભગવન્તં અસમ્મુખા વિય કત્વા વદતિ, કથં ત્વન્તિ અત્થો.

‘‘અવિતક્કઝાયી’’તિ વક્ખમાનત્તા અયમેવેત્થ કાયપસ્સદ્ધિ વેદિતબ્બાતિ આહ ‘‘ચતુત્થજ્ઝાનેન અસ્સાસપસ્સાસકાયસ્સ પસ્સદ્ધત્તા પસ્સદ્ધકાયો’’તિ. પુઞ્ઞાભિસઙ્ખારાદિકે કમ્માભિસઙ્ખારે. કામાલયાદીનં અભાવતો અનાલયો. ન સરતીતિ ન સવતિ. રાગવસેન હિ સત્તા સંસારમનુસવન્તિ. ન થિનોતિ ન થિનમિદ્ધચિત્તો. મોહવસેન હિ સત્તા થિનમિદ્ધં આપજ્જન્તીતિ. દિયડ્ઢકિલેસસહસ્સન્તિ ખુદ્દકવત્થુવિભઙ્ગે (વિભ. ૮૪૨, ૯૭૬) આગતેસુ અટ્ઠસુ કિલેસસતેસુ અટ્ઠસતં તણ્હાવિચરિતાનિ અપનેત્વા સેસા પઞ્ઞાસાધિકં સતં કિલેસા, તે બ્રહ્મજાલે (દી. નિ. ૧.૩૧) આગતાહિ દ્વાસટ્ઠિયા દિટ્ઠીહિ સહ પઞ્ચપઞ્ઞાસાધિકં સત્તસતં હોતિ; તા ચ ઉપ્પન્નાનુપ્પન્નભાવેન દિગુણિતા દિયડ્ઢકિલેસસહસ્સં દસાધિકં હોતિ; તં અપ્પકં પન ઊનમધિકં વા ગણનુપગં ન હોતીતિ ‘‘દિયડ્ઢકિલેસસહસ્સ’’ન્તિ વુત્તં. ઇતરેસં અતીતાદિભાવામસનતો અગ્ગહણં પહાનસ્સ અધિપ્પેતત્તા. અયમેત્થ સઙ્ખેપો, વિત્થારો પન અભિધમ્મટીકાયં (ધ. સ. અનુટી. નિદાનકથાવણ્ણના) વુત્તનયેન વેદિતબ્બો. પઠમપદેનાતિ ‘‘ન કુપ્પતી’’તિ ઇમિના પદેન. દુતિયેનાતિ ‘‘ન સરતી’’તિ પદેન. તતિયેનાતિ ‘‘ન થિનો’’તિ પદેન. નીવરણપ્પહાનેન ખીણાસવતં દસ્સેતિ, અનવસેસતો નીવરણાનં અચ્ચન્તપ્પહાનં અધિપ્પેતં.

પઞ્ચદ્વારિકકિલેસોઘં તિણ્ણોતિ છન્નં દ્વારાનં વસેન પવત્તનકિલેસોઘં તરિત્વા ઠિતો. કામોઘદિટ્ઠોઘભવોઘટ્ઠકિલેસભાવતો ‘‘પઞ્ચોઘગ્ગહણેન વા પઞ્ચોરમ્ભાગિયાનિ સંયોજનાનિ વેદિતબ્બાની’’તિ આહ. રૂપરાગાદયો વિસેસતો ન પઞ્ચદ્વારિકાતિ વુત્તં ‘‘છટ્ઠગ્ગહણેન પઞ્ચુદ્ધમ્ભાગિયાનિ વેદિતબ્બાની’’તિ.

મચ્ચુરાજસ્સાતિ સમ્બન્ધે સામિવચનન્તિ દસ્સેન્તો ‘‘મચ્ચુરાજસ્સ હત્થતો’’તિ આહ. નયમાનાનન્તિ અનાદરે સામિવચનન્તિ કત્વા વુત્તં ‘‘નયમાનેસૂ’’તિ.

ઊહચ્ચાતિ બુદ્ધં નિસ્સાય. ‘‘ઇદમવોચા’’તિ દેસનં નિટ્ઠાપેત્વાતિ એતેન સંયુત્તેસુ અયં નિગમનપાળિ, હેટ્ઠા અનાગતનયત્તા પન કેસુચિ પોત્થકેસુ ન લિખીયતીતિ દસ્સેતિ. દદ્દલ્લમાનાતિ જજ્જકારસ્સ હિ દદ્દકારં કત્વા નિદ્દેસો. તેનાહ ‘‘અતિવિય જલમાના’’તિ. નીહરીતિ તાસં કાયવચીવિકારં ન મનસિકરોન્તો તિણાયપિ અમઞ્ઞમાનોવ અનપેક્ખેનેવ નીહરિ. ફલતો ભટ્ઠન્તિ ફલસિપાટિકતો ભટ્ઠં. કુણ્ડતિણાદિગચ્છતૂલં પોટકિતૂલં.

મારધીતુસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

તતિયવગ્ગવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

સારત્થપ્પકાસિનિયા સંયુત્તનિકાય-અટ્ઠકથાય

મારસંયુત્તવણ્ણનાય લીનત્થપ્પકાસના સમત્તા.