૩. તતિયવગ્ગો

૧. સમ્બહુલસુત્તવણ્ણના

૧૫૭. જટાચુમ્બટકેનાતિ સીસે પટિમુક્કેન જટાકલાપેન. અપરિગ્ગહબ્રાહ્મણપબ્બજિતા હિ જટાય ઉઞ્છાચરિયં ચરન્તિ. ઉદુમ્બરદણ્ડઞ્હિ અત્તગુત્તત્થાય ગહિતં તેસં અપ્પિચ્છભાવપ્પકાસનં. તેનાહ ‘‘અપ્પિચ્છભાવપ્પકાસનત્થ’’ન્તિ. સીસં ઓકમ્પેત્વાતિ એત્થ અતિવિય સીસસ્સ ઓકમ્પિતભાવં દસ્સેતું ‘‘હનુકેન ઉરં પહરન્તો અધોનતં કત્વા’’તિ વુત્તં. જિવ્હં નીહરિત્વાતિ લમ્બનચાલનવસેન મુખતો નિક્ખામેત્વા. તેનાહ ‘‘ઉદ્ધ’’ન્તિઆદિ. તિસાખન્તિ તિભઙ્ગભકુટિ વિય નલાટે જાતત્તા નલાટિકં. તેનાહ ‘‘નલાટે ઉટ્ઠિતં વલિત્તય’’ન્તિ, તિભઙ્ગવલિકં નલાટે કત્વાતિ અત્થો. અત્તનોવ તેલેતિ અત્તનોવ પાપકમ્મનિબ્બત્તકે તેલે, પચિતબ્બટ્ઠાનગેહેતિ અધિપ્પાયો.

સમ્બહુલસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૨. સમિદ્ધિસુત્તવણ્ણના

૧૫૮. મય્હં લાભાતિ એવરૂપસ્સ નામ સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ સત્થુસ્સ પટિલાભો, એવરૂપસ્સ ચ નામ નિય્યાનિકસ્સ સદ્ધમ્મસ્સ પટિલાભો, એવરૂપાનઞ્ચ સુપ્પટિપન્નાનં સબ્રહ્મચારીનં પટિલાભો, એતે મય્હં સુલદ્ધલાભા. મય્હં સુલદ્ધન્તિ યઞ્ચેતં મમ નિય્યાનિકસાસને પબ્બજ્જા ઉપસમ્પદા, તસ્મિઞ્ચ અભિરતીતિ સબ્બઞ્ચેતં મયા સુલદ્ધં. યથા પનસ્સ એવં ચેતસો પરિવિતક્કો ઉપ્પન્નો, તં દસ્સેતું ‘‘સો કિરા’’તિઆદિ વુત્તં. ચરિતાનુરૂપવસેન ગહિતં મૂલકમ્મટ્ઠાનં. પાસાદિકન્તિ પસાદાવહં. એવમહોસીતિ ‘‘લાભા વત મે’’તિઆદિના એવં પરિવિતક્કો અહોસિ. નિસિન્નસદિસોતિ નિસિન્નો વિય. તસ્મિંયેવ ઠાનેતિ યસ્મિં ઠાને નિસિન્નં મારો ઉપસઙ્કમિ, તસ્મિંયેવ ઠાને. તસ્સાતિ સમિદ્ધિત્થેરસ્સ. કમ્મટ્ઠાનં સપ્પાયન્તિ કમ્મટ્ઠાનભાવનાય અનુયુઞ્જનં સપ્પાયં ઉપકારાવહં ભવિસ્સતિ.

મય્હન્તિ મયા. સતિ ચ પઞ્ઞા ચ સતિપઞ્ઞા, તા અરિયમગ્ગેન જાનનસમત્થનભાવેન અવબુદ્ધા. થેરો કિર તદા વિપસ્સનં ઉસ્સુક્કાપેસિ. કામન્તિ યથારુચિ. કેચિ ‘‘કામં કરસ્સૂતિ આયસ્મતો ‘કામા’તિ મારસ્સ આલપન’’ન્તિ વદન્તિ. વિભિંસકારહાનીતિ ભયાનકારહાનિ. રૂપાનીતિ વિપ્પકારાનિ. વિપ્પકારત્થોપિ હિ રૂપસદ્દો ‘‘રૂપં દસ્સેતિ અનપ્પક’’ન્તિઆદીસુ વિય. ન કમ્પેસ્સસીતિ સમણધમ્મકરણતો ન ચલિસ્સસિ.

સમિદ્ધિસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૩. ગોધિકસુત્તવણ્ણના

૧૫૯. પબ્બતસ્સ પસ્સેતિ પબ્બતપાદે ઉપચ્ચકાયં. સમયે સમયે લદ્ધત્તા સામયિકં. તેનાહ ‘‘અપ્પિતપ્પિતક્ખણે પચ્ચનીકધમ્મેહિ વિમુચ્ચતી’’તિ. લોકિયવિમુત્તિ હિ અનચ્ચન્તપહાયિતાય સમયવિમુત્તિ નામ, લોકુત્તરવિમુત્તિ અચ્ચન્તપહાયિતાય અસમયવિમુત્તિ. તાહિ સમન્નાગતા ‘‘સમયવિમુત્તા, અસમયવિમુત્તા’’તિ ચ વુચ્ચન્તિ. યાવ પઠમજ્ઝાનનિબ્બત્તનં, તાવ કસ્મા પરિહાયીતિ અત્થો? સાબાધત્તાતિ સરોગત્તા. વાતપિત્તસેમ્હવસેનાતિ કદાચિ વાતપિત્તવસેન, કદાચિ વાતસેમ્હવસેન, ઉભિન્નમ્પિ સન્નિપાતવસેન. અનુસાયિકોતિ કાયં અનુગન્ત્વા સયિતો, યાપ્યામયભાવેન ઠિતોતિ અત્થો. સમાધિસ્સાતિ સમાધિભાવનાય. ઉપકારકધમ્મે ઉતુભોજનાદિકે. પૂરેતુન્તિ સમોધાનેતું. પરિહાયીતિ સરીરસ્સ અકલ્લભાવતો.

આહરેય્યન્તિ જીવિતહરણત્થાય ઉપનેય્યં. નિબદ્ધા ગતિ હોતિ કેવલં બ્રહ્મલોકૂપપત્તિતો, ન સોતાપન્નાદીનં વિય પરિચ્છિન્નભાવેન. તેનાહ ‘‘બ્રહ્મલોકે નિબ્બત્તતી’’તિ.

જલમાનાતિ સમુટ્ઠિતનિયતઇદ્ધિયા અનઞ્ઞસાધારણપરિવારસમ્પત્તિયા ચ સદેવકે લોકે જલમાના. મંસચક્ખુ દિબ્બચક્ખુ ધમ્મચક્ખુ પઞ્ઞાચક્ખુ સમન્તચક્ખૂતિ પઞ્ચહિ ચક્ખૂહિ ચક્ખુમા. આનુભાવધરાતિ અચિન્તેય્યાપરિમેય્યબુદ્ધાનુભાવસમ્પન્ના. આનુભાવપરિયાયોપિ હિ જુતિ-સદ્દો હોતિ ‘‘ઇદ્ધિજુતિબલવીરિયૂપપત્તી’’તિઆદીસુ (જા. ૨.૨૨.૧૫૮૯, ૧૫૯૫) વિય. અનવસેસતો માનં સિયતિ સમુચ્છિન્દતીતિ અગ્ગમગ્ગો માનસં. તન્નિબ્બત્તના પન અરહત્તસ્સ માનસતા દટ્ઠબ્બા. સીલાદીનીતિ અનુત્તરસીલાદીનિ. સિક્ખમાનોતિ સિક્ખાનિ ભાવેન્તો અત્તનો સન્તાને ઉપ્પાદેન્તો. ન ચિત્તભાવના. તેનાહ ‘‘સકરણીયો’’તિ. જનેતિ સત્તસ્સ કાયે, સદેવકે લોકેતિ અત્થો. વિસ્સુતાતિ અનઞ્ઞસાધારણેહિ સીલાદિગુણેહિ વિસ્સુતા.

વેદનં વિક્ખમ્ભેત્વાતિ ઉપ્પન્નં દુક્ખવેદનં પટિચ્ચ ઉપ્પન્નઅત્તકિલમથં અનુપ્પાદનવસેન વિક્ખમ્ભેત્વા તંયેવ વેદનં પરિગ્ગહેત્વા પવત્તવિપસ્સના વીથિમેવ ઓતરતીતિ કત્વા મૂલકમ્મટ્ઠાનન્તિ વુત્તં. ‘‘સમસીસી હુત્વા પરિનિબ્બાયી’’તિ વત્વા તસ્સ પભેદં વિભજિત્વા ઇધાધિપ્પેતં દસ્સેતું ‘‘સમસીસી નામ તિવિધો હોતી’’તિઆદિમાહ. ઇરિયાપથવસેન સમસીસી ઇરિયાપથસમસીસી. એસ નયો સેસદ્વયેપિ.

ઇરિયાપથકોપનઞ્ચાતિ ઇરિયાપથેહિ અસમાયોગો. એકપ્પહારેનેવાતિ એકવેલાયમેવ. પરિનિબ્બાનવસેનાતિ અનુપાદિસેસપરિનિબ્બાનવસેન, ન કિલેસક્ખયમત્તેન. એત્થાતિ એતેસુ દ્વીસુ નયેસુ. એવં સતિ તેનેવ ઇરિયાપથેન વિપસ્સનં પટ્ઠપેત્વા તેનેવ ઇરિયાપથેન, એકસ્મિં અન્તોરોગેયેવ વિપસ્સનં પટ્ઠપેત્વા અરહત્તં પત્વા તેનેવ રોગેન પરિનિબ્બાયન્તા ખીણાસવા બહવોપિ સમસીસિનો એવ સમ્ભવેય્યું. તસ્મા વુત્તનયેનેવ અત્થો વેદિતબ્બો.

સીસઞ્ચેત્થ તેરસ – પલિબોધસીસં તણ્હા, બન્ધનસીસં માનો, પરામાસસીસં દિટ્ઠિ, વિક્ખેપસીસં ઉદ્ધચ્ચં, કિલેસસીસં અવિજ્જા, અધિમોક્ખસીસં સદ્ધા, પગ્ગહસીસં વીરિયં, ઉપટ્ઠાનસીસં સતિ, અવિક્ખેપસીસં સમાધિ, દસ્સનસીસં પઞ્ઞા, પવત્તિસીસં જીવિતિન્દ્રિયં, ગોચરસીસં વિમોક્ખો, સઙ્ખારસીસં નિરોધોતિ. ઇમેસુ તેરસસુ સીસેસુ પલિબોધસીસાદીનિ પવત્તિસીસઞ્ચ પરિયાદિયિતબ્બાનિ, અધિમોક્ખસીસાદીનિ પરિયાદાયકાનિ, પરિયાદાયકફલં ગોચરસીસં. તઞ્હિ વિસયજ્ઝત્તં ફલં વિમોક્ખો, પરિયાદાયકસ્સ મગ્ગસ્સ ફલસ્સ ચ આરમ્મણં સઙ્ખારસીસં સઙ્ખારવિવેકભૂતો નિરોધોતિ પરિયાદિયિતબ્બાનં પરિયાદાયકફલારમ્મણાનં સહ વિય સંસિદ્ધં દસ્સનેન સમસીસિભાવં દસ્સેતું પટિસમ્ભિદાયં તેરસ સીસાનિ વુત્તાનિ. ઇધ પન ‘‘અપુબ્બં અચરિમં આસવપરિયાદાનઞ્ચ હોતિ જીવિતપરિયાદાનઞ્ચા’’તિ (પુ. પ. ૧૬) વચનતો તેસુ કિલેસપવત્તસીસાનમેવ વસેન યોજનં કરોન્તો ‘‘એત્થ ચ પવત્તિસીસ’’ન્તિઆદિમાહ.

તત્થ પવત્તિસીસં પવત્તતો વુટ્ઠહન્તો મગ્ગો ચુતિતો ઉદ્ધં અપ્પવત્તિકરણવસેન યદિપિ પરિયાદીયતિ, યાવ પન ચુતિ, તાવ પવત્તિસબ્ભાવતો ‘‘પવત્તિસીસં જીવિતિન્દ્રિયં ચુતિચિત્તં ખેપેતી’’તિ આહ. કિલેસપરિયાદાનેન પન મગ્ગચિત્તેન અત્તનો અનન્તરં વિય નિપ્ફાદેતબ્બા પચ્ચવેક્ખણવારા ચ કિલેસપરિયાદાનસ્સેવ વારાતિ વત્તબ્બતં અરહન્તિ. ‘‘વિમુત્તસ્મિં વિમુત્તમિતિ ઞાણં હોતી’’તિ (મ. નિ. ૧.૭૮; સં. નિ. ૩.૧૨) વચનતો પચ્ચવેક્ખણપરિસમાપનેન કિલેસપરિયાદાનં સમાપિતં નામ હોતિ, તં પન પરિસમાપનં યદિ ચુતિચિત્તેન હોતિ, તેનેવ જીવિતપરિસમાપનઞ્ચ હોતીતિ ઇમાય વારચુતિસમતાય કિલેસપરિયાદાનજીવિતપરિયાદાનાનં અપુબ્બાચરિમતા વેદિતબ્બાતિ દસ્સેન્તો ‘‘દ્વિન્નં ચિત્તાનં એકતો ઉપ્પાદો નત્થી’’તિઆદિમાહ. દ્વિન્નં ચિત્તાનન્તિ ચુતિચિત્તમગ્ગચિત્તાનં. તન્તિ પચ્ચવેક્ખણં પરિપુણ્ણજવનચિત્તાનં સત્તક્ખત્તું પવત્તિયા, અપરિપુણ્ણાનં વા પઞ્ચક્ખત્તું પવત્તિયા. કિઞ્ચાપિ ‘‘એકો વા દ્વે વા’’તિ વુત્તં યથા ‘‘એકં વા દ્વે વા તદારમ્મણચિત્તાની’’તિ, હેટ્ઠિમન્તેન પન દ્વે પવત્તન્તિ.

ઉપ્પાટેત્વાતિ ઉદ્ધરિત્વાતિ અત્થો. અનુપાદિસેસેનાતિ અનુપાદિસેસનિબ્બાનેન.

ધૂમાયિતત્તન્તિ ધૂમસ્સ વિય અયિતભાવં પવત્તિઆકારં. ધૂમસદિસા વલાહકા ધૂમવલાહકા, તિમિરવલાહકા, યે મહિકા ‘‘તિમિર’’ન્તિ વુચ્ચન્તિ. અપ્પતિટ્ઠિતેનાતિ પતિટ્ઠં અલભન્તેન. ઇત્થમ્ભૂતલક્ખણે એતં કરણવચનં, અનુપ્પત્તિધમ્મેનાતિ અત્થો. સતિ હિ ઉપ્પાદે પતિટ્ઠિતં નામ સિયા, અટ્ઠકથાયં પન યદેવ તસ્સ વિઞ્ઞાણસ્સ અપ્પતિટ્ઠાનકારણં, તદેવ પરિનિબ્બાનકારણન્તિ વુત્તં ‘‘અપ્પતિટ્ઠિતકારણા’’તિ.

સોકેન ફુટ્ઠસ્સાતિ ‘‘અફલો વત મે વાયામો જાતો’’તિ સોકેન અભિભૂતસ્સ. અભસ્સથાતિ બલવસોકાભિતુન્નસ્સ સતિસમ્મોસા સિથિલં ગહિતા ભસ્સિ પતિતા સા કચ્છા.

ગોધિકસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૪. સત્તવસ્સાનુબન્ધસુત્તવણ્ણના

૧૬૦. યસ્મા કપિલવત્થુતો નિક્ખન્તકાલતો પટ્ઠાય મારો ઓતારાપેક્ખો લોકનાથં અનુબન્ધિતું આરદ્ધો, તસ્મા વુત્તં ‘‘પુરે બોધિયા છબ્બસ્સાની’’તિ. અતિગહેત્વાતિ અનુગન્ત્વા તસ્સ યથારુચિ પટિપત્તિં અનુવત્તો વિય હુત્વા.

અવજ્ઝાયન્તોતિ પજ્ઝાયન્તો. જિતો વિત્તપરાજિતો અસિ નુ. પમાણાતિક્કન્તન્તિ ગરુતરં.

ખનિત્વા ઉમ્મૂલેત્વા. કામાસવાદીનિ પજહન્તો અનાસવો.

પેહીતિ અપેહિ. પારગામિનોતિ પારઙ્ગમનસીલા. તેકાલિકો અયં ગામિ-સદ્દોતિ આહ ‘‘યેપી’’તિઆદિ.

મારવિસૂકાનીતિ મારકણ્ટકાનિ કણ્ટકસદિસાનિ મારસ્સ દુરાચારાનિ. વિરુદ્ધસેવિતાનિ વિરોધવસેન તાસંયેવ વેવચનાનિ. તાનિ સરૂપતો દસ્સેતું ‘‘અપ્પમાયૂ’’તિઆદિ વુત્તં. નિબ્બેજનીયાતિ નિબ્બેદદાયિકા. ઉક્કણ્ઠનીયાતિ ઉક્કણ્ઠવહા.

વિકપ્પવસેન વેદિતબ્બો ઓપમ્મપરિકપ્પવિસયત્તા તસ્સ કિરિયાપદસ્સ. તેનાહ ‘‘અનુપરિગચ્છેય્યા’’તિ. એત્થાતિ એતસ્મિં મેદવણ્ણવત્થુસ્મિં. મુદુન્તિ મુદુમધુરસં વિન્દેય્યામ પટિલભેય્યામ. અસ્સાદોતિ અસ્સાદેતબ્બો.

સત્તવસ્સાનુબન્ધસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૫. મારધીતુસુત્તવણ્ણના

૧૬૧. ચિન્તેસીતિ સોકવસિકો હુત્વા ચિન્તયિ. ગણિકારહત્થિનિયોતિ દીપકકરેણુયો. એકસતં એકસતન્તિ એકસતં એકસતં પચ્ચેકં સતં સતન્તિ અત્થો. તેનાહ ‘‘એકેકં સતં સતં કત્વા’’તિ. કુમારિવણ્ણસતન્તિ કુમારિત્થીનં અત્તભાવાનં સતં. તા કિર પઠમં કઞ્ઞારૂપેન અત્તાનં દસ્સેસું. અનુપગતપુપ્ફાનઞ્હિ સમઞ્ઞા કઞ્ઞાતિ. પુન યથાવુત્તકુમારિરૂપેન ઉપગતપુપ્ફા હિ કુમારી. પુન વધુકારૂપેન. તં સન્ધાય વુત્તં ‘‘અવિજાતવણ્ણસત’’ન્તિ. તતિયવારે યુવતિરૂપેન. વિજાતા હિ ઇત્થી અનતિક્કન્તમજ્ઝિમવયા યુવતી. એત્તાવતા બાલા તરુણી પોરીતિ તિવિધાસુ ઇત્થીસુ પુરિમા દ્વે દસ્સિતા, પરિયોસાનવારેસુ મનુસ્સજાતિકાનં મનુસ્સિત્થિયોવ રુચ્ચન્તીતિ તેન મનુસ્સરૂપેન તા અત્તાનં દસ્સેસું.

અત્થસ્સ પત્તિન્તિ એકન્તતો હિતાનુપ્પત્તિં. હદયસ્સ સન્તિન્તિ પરમચિત્તુપસમં. કિલેસસેનન્તિ કામગુણસઙ્ખાતં પઠમં કિલેસસેનં. સા હિ કિલેસસેના અચ્છરાસઙ્ઘાતસભાવાપિ પટિપત્થયમાના પિયાયિતબ્બઇચ્છિતબ્બરૂપભાવતો પિયરૂપસાતરૂપા નામ અત્તનો કિચ્ચવસેન. એકો અહં ઝાયન્તોતિ ગણસઙ્ગણિકાય કિલેસસઙ્ગણિકાય ચ અભાવતો એકો અસહાયો અહં લક્ખણૂપનિજ્ઝાનેન નિજ્ઝાયન્તો. અનુબુજ્ઝિન્તિ અનુક્કમેન મગ્ગપટિપાટિયા બુજ્ઝિં પટિબુજ્ઝિં. તસ્માતિ યથાવુત્તવિવેકસુખસમધિગમનિમિત્તં. અકરણેનાતિ મિત્તસન્થવસ્સ અકરણેન. સક્ખીતિ સક્ખિભાવો.

કતમેન વિહારેનાતિ ઝાનસમાપત્તીનં કતમેન વિહારેન. ઇધ દુતિયપદસ્સ અત્થો વિસ્સજ્જનગાથાવણ્ણનાયમેવ આવિ ભવિસ્સતિ. અનામન્તેન ‘‘તં પુગ્ગલ’’ન્તિ સમ્મુખા ઠિતમ્પિ ભગવન્તં અસમ્મુખા વિય કત્વા વદતિ, કથં ત્વન્તિ અત્થો.

‘‘અવિતક્કઝાયી’’તિ વક્ખમાનત્તા અયમેવેત્થ કાયપસ્સદ્ધિ વેદિતબ્બાતિ આહ ‘‘ચતુત્થજ્ઝાનેન અસ્સાસપસ્સાસકાયસ્સ પસ્સદ્ધત્તા પસ્સદ્ધકાયો’’તિ. પુઞ્ઞાભિસઙ્ખારાદિકે કમ્માભિસઙ્ખારે. કામાલયાદીનં અભાવતો અનાલયો. ન સરતીતિ ન સવતિ. રાગવસેન હિ સત્તા સંસારમનુસવન્તિ. ન થિનોતિ ન થિનમિદ્ધચિત્તો. મોહવસેન હિ સત્તા થિનમિદ્ધં આપજ્જન્તીતિ. દિયડ્ઢકિલેસસહસ્સન્તિ ખુદ્દકવત્થુવિભઙ્ગે (વિભ. ૮૪૨, ૯૭૬) આગતેસુ અટ્ઠસુ કિલેસસતેસુ અટ્ઠસતં તણ્હાવિચરિતાનિ અપનેત્વા સેસા પઞ્ઞાસાધિકં સતં કિલેસા, તે બ્રહ્મજાલે (દી. નિ. ૧.૩૧) આગતાહિ દ્વાસટ્ઠિયા દિટ્ઠીહિ સહ પઞ્ચપઞ્ઞાસાધિકં સત્તસતં હોતિ; તા ચ ઉપ્પન્નાનુપ્પન્નભાવેન દિગુણિતા દિયડ્ઢકિલેસસહસ્સં દસાધિકં હોતિ; તં અપ્પકં પન ઊનમધિકં વા ગણનુપગં ન હોતીતિ ‘‘દિયડ્ઢકિલેસસહસ્સ’’ન્તિ વુત્તં. ઇતરેસં અતીતાદિભાવામસનતો અગ્ગહણં પહાનસ્સ અધિપ્પેતત્તા. અયમેત્થ સઙ્ખેપો, વિત્થારો પન અભિધમ્મટીકાયં (ધ. સ. અનુટી. નિદાનકથાવણ્ણના) વુત્તનયેન વેદિતબ્બો. પઠમપદેનાતિ ‘‘ન કુપ્પતી’’તિ ઇમિના પદેન. દુતિયેનાતિ ‘‘ન સરતી’’તિ પદેન. તતિયેનાતિ ‘‘ન થિનો’’તિ પદેન. નીવરણપ્પહાનેન ખીણાસવતં દસ્સેતિ, અનવસેસતો નીવરણાનં અચ્ચન્તપ્પહાનં અધિપ્પેતં.

પઞ્ચદ્વારિકકિલેસોઘં તિણ્ણોતિ છન્નં દ્વારાનં વસેન પવત્તનકિલેસોઘં તરિત્વા ઠિતો. કામોઘદિટ્ઠોઘભવોઘટ્ઠકિલેસભાવતો ‘‘પઞ્ચોઘગ્ગહણેન વા પઞ્ચોરમ્ભાગિયાનિ સંયોજનાનિ વેદિતબ્બાની’’તિ આહ. રૂપરાગાદયો વિસેસતો ન પઞ્ચદ્વારિકાતિ વુત્તં ‘‘છટ્ઠગ્ગહણેન પઞ્ચુદ્ધમ્ભાગિયાનિ વેદિતબ્બાની’’તિ.

મચ્ચુરાજસ્સાતિ સમ્બન્ધે સામિવચનન્તિ દસ્સેન્તો ‘‘મચ્ચુરાજસ્સ હત્થતો’’તિ આહ. નયમાનાનન્તિ અનાદરે સામિવચનન્તિ કત્વા વુત્તં ‘‘નયમાનેસૂ’’તિ.

ઊહચ્ચાતિ બુદ્ધં નિસ્સાય. ‘‘ઇદમવોચા’’તિ દેસનં નિટ્ઠાપેત્વાતિ એતેન સંયુત્તેસુ અયં નિગમનપાળિ, હેટ્ઠા અનાગતનયત્તા પન કેસુચિ પોત્થકેસુ ન લિખીયતીતિ દસ્સેતિ. દદ્દલ્લમાનાતિ જજ્જકારસ્સ હિ દદ્દકારં કત્વા નિદ્દેસો. તેનાહ ‘‘અતિવિય જલમાના’’તિ. નીહરીતિ તાસં કાયવચીવિકારં ન મનસિકરોન્તો તિણાયપિ અમઞ્ઞમાનોવ અનપેક્ખેનેવ નીહરિ. ફલતો ભટ્ઠન્તિ ફલસિપાટિકતો ભટ્ઠં. કુણ્ડતિણાદિગચ્છતૂલં પોટકિતૂલં.

મારધીતુસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

તતિયવગ્ગવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

સારત્થપ્પકાસિનિયા સંયુત્તનિકાય-અટ્ઠકથાય

મારસંયુત્તવણ્ણનાય લીનત્થપ્પકાસના સમત્તા.