કથિનભેદં

કથિનઅત્થતાદિવણ્ણના

૪૦૩. કથિને ખન્ધકેતિ કથિનક્ખન્ધકે. પુબ્બેતિ કથિનક્ખન્ધકે.

૪૦૪. પયોગસ્સાતિ એત્થ પયોગો નામ કોતિ આહ ‘‘ચીવરધોવનાદિનો’’તિઆદિ. એત્થ આદિસદ્દેન વિચારણછેદનબદ્ધનસિબ્બનરજનકપ્પબિન્દુઆદિયનાનિ છ પુબ્બકરણાનિ સઙ્ગણ્હાતિ. ઉદકાહરણાદિકો યો પયોગો કરીયતીતિ યોજના. અનન્તરો નામ અતીતાનન્તરઅનાગતાનન્તરવસેન દુવિધો, ઇધ અનાગતાનન્તરોયેવ અધિપ્પેતોતિ આહ ‘‘અનાગતવસેના’’તિ. ઉદકાહરણાદિપયોગે હિ ઉપ્પન્ને પચ્છા ધોવનાદિપુબ્બકરણસ્સ ઉપ્પત્તિતો તપ્પયોગસ્સ અનાગતવસેનેવ પચ્ચયો. સમનન્તરપચ્ચયેનાતિ એત્થ સંસદ્દો સુટ્ઠુઅત્થોતિ આહ ‘‘સુટ્ઠુ અનન્તરપચ્ચયેના’’તિ. ‘‘આસન્નતર’’ન્તિ ઇમિના સુટ્ઠુભાવં દસ્સેતિ. ‘‘પયોગસ્સા’’તિ પદં ‘‘આધારભાવ’’ન્તિ પદે સામી, ‘‘પચ્ચયા હોન્તી’’તિ પદે સમ્પદાનં. ‘‘નિસ્સય’’ન્તિ પદં ‘‘આધારભાવ’’ન્તિ પદેન સંવણ્ણેતિ. ‘‘ઉપેતેના’’તિ ઇમિના ઉપસદ્દસ્સ ઉપગમનત્થં દસ્સેતિ, બલવત્થં પટિક્ખિપતિ. પઠમન્તિ પયોગતો, પયોગસ્સ વા તાવ. ઇમિના પુરેજાતપચ્ચયેનાતિ એત્થ પુરેસદ્દો પઠમત્થોતિ દસ્સેતિ. પચ્છાતિ પયોગતો, પયોગસ્સ વા પરં. અપુબ્બં અચરિમન્તિ એકપહારેન. ઇમિના સહજાતસદ્દસ્સ અત્થં દસ્સેતિ.

એવં પુચ્છિત્વાતિ સમ્બન્ધો. યન્તિ ધમ્મજાતં. ઇદાનિ આહાતિ સમ્બન્ધો. યસ્સાતિ પયોગાદિકસ્સ. તદેવાતિ ધમ્મજાતમેવ. તસ્સાતિ ‘‘પુબ્બકરણં પયોગસ્સા’’તિઆદિવચનસ્સ અત્થો એવં વેદિતબ્બોતિ યોજના. ‘‘પયોગસ્સ કતમે ધમ્મા’’તિઆદિ યં વચનં વુત્તં, તત્થ વિસ્સજ્જનં મયા વુચ્ચતેતિ યોજના. ઇમિના પાળિયં અજ્ઝાહરિત્વા યોજેતબ્બભાવં દસ્સેતિ. ચતૂહિ પચ્ચયેહિ પચ્ચયાકારં વિત્થારેન્તો આહ ‘‘પયોગસ્સ હી’’તિઆદિ. પયોગસ્સ પુબ્બકરણં પચ્ચયો હોતીતિ સમ્બન્ધો. ઉદ્દિટ્ઠધમ્મેસૂતિ ‘‘અનન્તરપચ્ચયેન પચ્ચયો’’તિઆદિના ઉદ્દિટ્ઠેસુ ધમ્મેસુ પુરેજાતપચ્ચયો પનેસાતિ સમ્બન્ધો. અથ વા ઉદ્દિટ્ઠધમ્મેસૂતિ પુબ્બકરણવસેન ઉદ્દિટ્ઠેસુ ધોવનાદિધમ્મેસુ એકધમ્મમ્પીતિ સમ્બન્ધો. ન લભતીતિ ઉદકાહરણાદિપયોગસ્સ પુબ્બે ન લભતિ. અયન્તિ ઉદકાહરણાદિપયોગો. પચ્છાજાતપચ્ચયં પન લભતીતિ ઉદકાહરણાદિપયોગો પચ્છાજાતપચ્ચયં લભતિ. કસ્મા લભતીતિ આહ ‘‘પચ્છા ઉપ્પજ્જનકસ્સ હી’’તિઆદિ. પચ્છાતિ પયોગસ્સ, પયોગતો વા પરં. હિ યસ્મા કયિરતિ, તસ્મા લભતીતિ યોજના. સહજાતપચ્ચયં પન ન લભતીતિ સમ્બન્ધો. માતિકાપલિબોધાનિસંસસઙ્ખાતેતિ અટ્ઠમાતિકાદ્વેપલિબોધપઞ્ચાનિસંસસઙ્ખાતે. અઞ્ઞોતિ પન્નરસહિ ધમ્મેહિ અઞ્ઞો. પયોગાદીસૂતિઆદિસદ્દેન પુબ્બકરણપચ્ચુદ્ધારઅધિટ્ઠાનાનિ સઙ્ગણ્હાતિ. એતેનુપાયેનાતિ એતેન યથાવુત્તઉપાયેન.

પુબ્બકરણનિદાનાદિવિભાગવણ્ણના

૪૦૬-૭. દ્વિક્ખત્તું પુચ્છિતત્તા ‘‘પુચ્છાદ્વય’’ન્તિ વુત્તં. હેતુપચ્ચયાનં સરૂપં દસ્સેન્તો આહ ‘‘છ ચીવરાની’’તિ. કસ્મા વેદિતબ્બાનીતિ આહ ‘‘પુબ્બપયોગાદીનઞ્હી’’તિઆદિ. હીતિ યસ્મા. તાનિયેવાતિ છ ચીવરાનિ એવ. એવસદ્દો પચ્છાપિ યોજેતબ્બો, તાનિ એવાતિ અત્થો. હીતિ સચ્ચં, પુબ્બકરણાદીનિ ન અત્થીતિ યોજના.

૪૦૮. ‘‘ઇમાય સઙ્ઘાટિયા’’તિઆદિના વચીભેદાકારં દસ્સેતિ. કથિનત્થારકેન યસ્મા પચ્ચુદ્ધારો ચ અધિટ્ઠાનઞ્ચ કરીયતિ, તસ્મા કિરિયાતિ વુચ્ચતિ. તેન વુત્તં ‘‘પચ્ચુદ્ધારો ચેવ અધિટ્ઠાનઞ્ચા’’તિ.

૪૧૧. વત્થુવિપન્નાદીનં સરૂપં દસ્સેન્તો આહ ‘‘અકપ્પિયદુસ્સં હોતી’’તિઆદિ. વિનાસં, વિકારં વા પજ્જતીતિ વિપન્નં, વત્થુમેવ વિપન્નં વત્થુવિપન્નં.

કથિનાદિજાનિતબ્બવિભાગવણ્ણના

૪૧૨. તેસઞ્ઞેવ ધમ્માનન્તિ એત્થ ધમ્માનં સરૂપં દસ્સેન્તો આહ ‘‘યેસુ રૂપાદિધમ્મેસૂ’’તિ. તત્થ રૂપાદિધમ્મેસૂતિ વણ્ણગન્ધાદીસુ સુદ્ધટ્ઠકરૂપકલાપધમ્મેસુ. સતીતિ સન્તેસુ. તેસન્તિ રૂપાદીનં ધમ્માનં. ‘‘સમોધાન’’ન્તિ ઇમિના સઙ્ગહોતિ પદસ્સ અત્થં દસ્સેતિ. ‘‘મિસ્સીભાવો’’તિ ઇમિના સમવાયોતિ પદસ્સ અત્થં દસ્સેતિ. અવયવધમ્માનં સં એકભાવસ્સ ગહણં સઙ્ગહો. અવયવધમ્માનં સમં અયનં પવત્તનં સમવાયો. બહૂસુ ધમ્મેસૂતિ બહૂસુ પરમત્થપઞ્ઞત્તિધમ્મેસુ. નામમત્તન્તિ નામપઞ્ઞત્તિમત્તં. પુબ્બેતિ કથિનક્ખન્ધકે.

‘‘કારણેહી’’તિ ઇમિના આકારસદ્દો કારણત્થોતિ દસ્સેતિ. યન્તિ વચનં.

૪૧૬. ઉપ્પજ્જન્તીતિ કથિનુદ્ધારા ઉપ્પજ્જન્તિ. કિન્તિ કિં અત્થજાતં. સબ્બેપિ કથિનુદ્ધારાતિ સમ્બન્ધો. હીતિ સચ્ચં, યસ્મા વા. એત્થાતિ કથિનુદ્ધારેસુ. પુરિમા દ્વેતિ અન્તરુબ્ભારસહુબ્ભારવસેન પુરિમા દ્વે. એતેસઞ્ચાતિ પુરિમાનં દ્વિન્નઞ્ચ. ઇતરેતિ અવસેસા કથિનુદ્ધારા. તેસુપીતિ ઇતરેસુ કથિનુદ્ધારેસુ. સબ્બત્થાતિ સબ્બસ્મિં કથિનવિનિચ્છયે.

ઇતિ સમન્તપાસાદિકાય વિનયસંવણ્ણનાય

પઞ્ઞત્તિવગ્ગવણ્ણનાય

યોજના સમત્તા.