૧૫૪. ઉચ્ચાસયનમહાસયનપટિક્ખેપકથા

૨૫૪. ઉચ્ચં આસયનં ઉચ્ચાસયનં. મહન્તં આસયનં મહાસયનં. આસન્દિઆદીસુ એવં વિનિચ્છયો વેદિતબ્બોતિ યોજના. પમાણાતિક્કન્તાસનન્તિ દીઘાસનં. તઞ્હિ આગમ્મ સદતિ નિસીદતીતિ એત્થ, આયતં વા સુટ્ઠું દદાતીતિ આસન્દીતિ વુચ્ચતિ. વાળરૂપાનીતિ સીહબ્યગ્ઘાદિવાળરૂપાનિ. પાદેસુ વાળરૂપાનિ પરિચ્છિન્દિત્વા અઙ્કીયતિ લક્ખીયતીતિ પલ્લઙ્કો. ગોનકોતિ ગવતિ દીઘલોમેહિ ઉગ્ગચ્છતિ એત્થાતિ ગોનકો. કોજવોતિ કુયં ભૂમિયં જવતિ ગચ્છતીતિ કોજવો. તસ્સાતિ ગોનકસ્સ. લોમાનિ ચતુરઙ્ગુલાધિકાનિ હોન્તિ કિરાતિ યોજના. વાનચિત્રઉણ્ણામયત્થરણોતિ વાનેન સિબ્બનેન સઞ્જાતં ચિત્રરૂપમેત્થાતિ વાનચિત્રં, ઉણ્ણાય નિબ્બત્તો ઉણ્ણામયો, સોયેવ અત્થરણો ઉણ્ણામયત્થરણો, વાનચિત્રઞ્ચ તં ઉણ્ણામયત્થરણો ચેતિ વાનચિત્રઉણ્ણામયત્થરણો. સેતત્થરણોતિ સેતત્થિકેહિ સેવીયતીતિ સોતો, સોયેવ અત્થરણો સેતત્થરણો. ઇમિના અત્થેન પટતિ સેતભાવં ગચ્છતીતિ પટિકાતિ કાતબ્બં. પટિકાસદ્દોયં અડ્ઢેન્દુપાસાણેપિ પવત્તતિ. ઘનપુપ્ફકોતિ ઘનં કથિનં પુપ્ફમેત્થાતિ ઘનપુપ્ફકો. ઇમિના ઘનપુપ્ફસઙ્ખાતં પટલમેત્થ અત્થીતિ પટલિકાતિ દસ્સેતિ. સોતિ અત્થરણો. આમલકપટોતિ આમલકપુપ્ફં દસ્સેત્વા કતો પટો. તૂલિકાતિ તૂલં પૂરેત્વા કતા તૂલિકા. વિકતિકાતિ સીહબ્યગ્ઘાદિરૂપેહિ (દી. નિ. અટ્ઠ. ૧.૧૫) વિચિત્તાકારેન કરીયતીતિ વિકતિકા. દીઘનિકાયટ્ઠકથાયં ‘‘ઉદ્દલોમીતિ ઉભતોદસં ઉણ્ણામયત્થરણં. એકન્તલોમીતિ એકતોદસં ઉણ્ણામયત્થરણ’’ન્તિ વુત્તં. ઇધ પન ‘‘ઉદ્દલોમીતિ એકતો ઉગ્ગતલોમં ઉણ્ણામયત્થરણં, એકન્તલોમીતિ ઉભતો ઉગ્ગતલોમં ઉણ્ણામયત્થરણ’’ન્તિ વુત્તં. તસ્મા દ્વે અટ્ઠકથાયો અઞ્ઞમઞ્ઞં વિસદિસા હોન્તિ. એત્થ દીઘનિકાયટ્ઠકથાનયેન વચનત્થં કરિસ્સામિ. ઉટ્ઠિતં દ્વીહિ પક્ખેહિ, દ્વીસુ વા દસાસઙ્ખાતં લોમમેત્થાતિ ઉદ્દલોમી. નિગ્ગહિતાગમં કત્વા ‘‘ઉન્દલોમી’’તિપિ પાઠો, અયમેવત્થો. એકસ્મિં અન્તે દસાસઙ્ખાતં લોમમેત્થાતિ એકન્તલોમીતિ. કોસેય્યકટ્ટિસ્સમયન્તિ એત્થ કોસેય્યન્તિ કોસિયસુત્તં. કટ્ટિસ્સન્તિ કટ્ટિસ્સનામકં વાકં. ઇમિના કોસેય્યઞ્ચ કટ્ટિસ્સઞ્ચ કટ્ટિસ્સાનીતિ વિરૂપેકસેસં કત્વા કટ્ટિસ્સેહિ પકતં અત્થરણં કટ્ટિસ્સન્તિ અત્થં દસ્સેતિ. સુદ્ધકોસેય્યન્તિ રતનઅપરિસિબ્બિતં સુદ્ધકોસેય્યં. ઇમિના સુદ્ધકટ્ટિસ્સમ્પિ વટ્ટતીતિ દસ્સેતિ.

સોળસ નાટકિત્થિયો ઠત્વા નચ્ચં કરોન્તિ એત્થાતિ કુત્તકન્તિ અત્થં દસ્સેન્તો આહ ‘‘સોળસન્ન’’ન્તિઆદિ. અજિનચમ્મેહીતિ અજિનમિગચમ્મેહિ, કતઇતિ સમ્બન્ધો. પવેણીતિ દુપટ્ટતિપટ્ટાદીહિ પરંપરવસેન કતત્તા ‘‘પવેણી’’તિ વુચ્ચતિ. અજિનચમ્માનિ હિ સુખુમતરાનિ, તસ્મા દુપટ્ટતિપટ્ટાદીનિ કત્વા પવેણિવસેન કતાનિ. તસ્મા વુત્તં ‘‘અજિનપવેણી’’તિ. ‘‘કદલિમિગચમ્મં નામા’’તિ ઇમિના તસ્સ ચમ્મં કદલિમિગઇતિ ગહેતબ્બં ઉત્તરપદલોપવસેન વા ઉપચારેન વાતિ દસ્સેતિ. પવરસદ્દો ઉત્તમત્થોતિ આહ ‘‘ઉત્તમપચ્ચત્થરણ’’ન્તિ. તન્તિ કદલિમિગપવરપચ્ચત્થરણં. સઉત્તરચ્છદન્તિ એત્થ સકારો સહસદ્દકારિયોતિ દસ્સેન્તો આહ ‘‘સહ ઉત્તરચ્છદેના’’તિ. ‘‘ઉપરી’’તિ ઇમિના ઉત્તરસદ્દસ્સ સેટ્ઠાદયો નિવત્તેતિ. ‘‘સદ્ધિ’’ન્તિ ઇમિના સહસદ્દસ્સ તુલ્યત્થં નિવત્તેતિ. ‘‘સેત…પે… ન વટ્ટતી’’તિ ઇમિના રત્તવિતાનં હેટ્ઠા કપ્પિયપચ્ચત્થરણે સતિપિ ન વટ્ટતીતિ દસ્સેતિ. કસ્મા? રત્તવિતાનસ્સ અકપ્પિયત્તા. ઉભતોલોહિતકૂપધાનન્તિ એત્થ ઉભસરૂપં દસ્સેતું વુત્તં ‘‘સીસૂપધાનઞ્ચ પાદૂપધાનઞ્ચા’’તિ. સીસો ઉપગન્ત્વા તિટ્ઠતિ એત્થાતિ ઉપધાનં, ઉપ ભુસં વા સુખં ધારેતીતિ ઉપધાનં, બિબ્બોહનં. સચે પમાણયુત્તં, તં ઉપધાનં વટ્ટતીતિ યોજના.