૩. વસ્સૂપનાયિકક્ખન્ધકં

૧૦૭. વસ્સૂપનાયિકાનુજાનનકથા

૧૮૪. વસ્સૂપનાયિકક્ખન્ધકે ‘‘અનનુઞ્ઞાતો’’તિ ઇમિના અપઞ્ઞત્તોતિ એત્થ ઞાધાતુયા અનુજાનનત્થં દસ્સેતિ, ‘‘અસંવિહિતો’’તિ ઇમિના ઞાધાતુયા ઠપનત્થં. તેધાતિ તે ઇધ. ઇધસદ્દો સાસનઞ્ચ લોકઞ્ચ દેસઞ્ચ પદપૂરણઞ્ચ ઉપાદાય વત્તતિ, ઇધ પન પદપૂરણેતિ દસ્સેન્તો આહ ‘‘ઇધસદ્દો નિપાતમત્તો’’તિ. સંહનનં સઙ્ઘાતો, વિનાસોતિ અત્થો. ઇતિ ઇમમત્થં દસ્સેતિ ‘‘વિનાસ’’ન્તિ ઇમિના. સકુન્તકસદ્દો સકુણપરિયાયોતિ આહ ‘‘સકુણા’’તિ. સકુણાતિ ચ વિહઙ્ગમા. તે હિ આકાસે ગન્તું સક્કોન્તીતિ સકુણાતિ વુચ્ચન્તિ. સંકસાયિસ્સન્તીતિ એત્થ ‘‘સં કસે અચ્છને’’તિ ધાતુપાઠેસુ (સદ્દનીતિધાતુમાલાયં ૧૬ સકારન્તધાતુ) વુત્તત્તા સંપુબ્બો કસેધાતુ અચ્છનત્થોતિ આહ ‘‘વસિસ્સન્તી’’તિ. એકારન્તોયં ધાતુ. નિબદ્ધવાસન્તિ નિચ્ચવાસં. વસ્સાનનામકેતિ વસ્સાનઉતુનામકે. વસ્સાનસ્સ ચતુમાસત્તા ‘‘તેમાસે’’તિ વુત્તં. વસ્સૂપનાયિકાતિ એત્થ નીધાતુ ગમનત્થોતિ આહ ‘‘વસ્સૂપગમનાની’’તિ. અપરજ્જૂતિ પુણ્ણમિતો અપરં અહન્તિ અપરજ્જુ, અહત્થે જ્જુપચ્ચયો, અત્થતો પાટિપદદિવસો. અયં અપરજ્જુસદ્દો પઠમન્તનિપાતો. અસ્સાતિ આસળ્હીપુણ્ણમિયા. અસમાનાધિકરણવિસયો બાહિરત્થસમાસોયં, અતિક્કન્તાય સતિયાતિ યોજના. અપરસ્મિં દિવસેતિ પાટિપદદિવસે. અસ્સાતિ સાવણમાસપુણ્ણમિયા. તસ્માતિ યસ્મા ચ અપરજ્જુગતા, યસ્મા ચ માસગતા, તસ્મા. ‘‘અનન્તરે પાટિપદદિવસે’’તિ ઇમિના પાળિયં અપરજ્જુગતાય આસળ્હિયા અનન્તરે પાટિપદદિવસે પુરિમિકા ઉપગન્તબ્બાતિ અત્થં દસ્સેતિ. આસળ્હિયાતિ આસળ્હીપુણ્ણમિયા. પચ્છિમનયેપિ માસગતાય આસળ્હિયા અનન્તરે પાટિપદદિવસે પચ્છિમિકા ઉપગન્તબ્બાતિ અત્થો દટ્ઠબ્બો. આસળ્હિયાતિ આસળ્હીપુણ્ણમિયા સમીપે પવત્તત્તા આસળ્હીસઙ્ખાતાય સાવણપુણ્ણમિયાતિ અત્થો. પાટિપદદિવસેયેવ વસ્સં ઉપગન્તબ્બન્તિ સમ્બન્ધો. સકિં વાતિઆદીસુ વાસદ્દો અનિયમવિકપ્પત્થો. નિચ્છારેત્વાતિ નિચ્ચારેત્વા, ઉચ્ચારેત્વાતિ અત્થો. અફુટ્ઠક્ખરસઞ્ઞોગેહિ પરો ક્વચિ ફુટ્ઠત્તમાપજ્જતિ ‘‘નિક્ખમતી’’તિઆદીસુ વિય. તસ્મા પરસ્સ ચકારસ્સ છકારં કત્વા ‘‘નિચ્છારેત્વા’’તિ વુત્તં.

૧૦૮. વસ્સાનેચારિકાપટિક્ખેપાદિકથા

૧૮૫. આપત્તિ વેદિતબ્બાતિ અનપેક્ખગમનેન ઉપચારાતિક્કમે સાપેક્ખગમનેન અઞ્ઞત્થ અરુણુટ્ઠાપને આપત્તિ વેદિતબ્બા. વિહારગણનાય આપત્તિયો વેદિતબ્બાતિ એત્થ વસ્સૂપનાયિકદિવસે વસ્સં અનુપગન્તુકામતાચિત્તેન વિહારં અતિક્કમેય્ય, વિહારગણનાય આપત્તિયો વેદિતબ્બા. તમેવત્થં વિત્થારેન્તો આહ ‘‘સચે હી’’તિઆદિ. તં દિવસન્તિ તસ્મિં વસ્સૂપગમનદિવસે. સતં આપત્તિયોતિ એત્થ સતન્તિ સઙ્ખ્યાપધાનત્તા એકવચનન્તિ સદ્દસત્થેસુ વુત્તં. એકા એવ આપત્તીતિ અત્તનો વિહારસ્સ અતિક્કમનેયેવ એકા એવ આપત્તિ. કેનચિ અન્તરાયેન અનુપગતેનાતિ સમ્બન્ધો.

વસ્સનામો ઇમસ્સત્થીતિ વસ્સોતિ વચનત્થં દસ્સેન્તો આહ ‘‘વસ્સનામક’’ન્તિ. ‘‘પઠમં માસ’’ન્તિ ઇમિના અઞ્ઞપદસ્સ સરૂપં દસ્સેતિ. પઠમં માસન્તિ ચતૂસુ વસ્સમાસેસુ પઠમં માસં. ઉક્કડ્ઢિતુકામોતિ ઉપરિ કડ્ઢિતુકામો. આસળ્હીમાસમેવ, ન સાવણમાસન્તિ અત્થો. જુણ્હસદ્દો ચન્દપભાયુત્તો માસોતિ આહ ‘‘માસે’’તિ. ચન્દપભાયુત્તો માસોતિ આહ ‘‘માસે’’તિ. ચન્દપભાયુત્તો હિ માસો જોતતિ દિપ્પતીતિ જુણ્હોતિ વુચ્ચતિ. તસ્મા ‘‘માસે’’તિ સામઞ્ઞતો વુત્તેપિ પુણ્ણમિયુત્તો માસોવ ગહેતબ્બો. કાચિ પરિહાનિ નામાતિ કિઞ્ચિ સીલાદીનં હાયનં નામ. અઞ્ઞસ્મિમ્પીતિ વસ્સૂપગમનતો અઞ્ઞસ્મિમ્પિ. ધમ્મિકેતિ ધમ્મેન યુત્તે.

૧૦૯. સત્તાહકરણીયાનુજાનનકથા

૧૮૭. સત્તાહકરણીયેસુ એવં વિનિચ્છયો વેદિતબ્બોતિ યોજના. ‘‘સત્તાહકરણીયેના’’તિ પદસ્સ સત્તમીસમાસઞ્ચ અનીયસદ્દસ્સ કમ્મત્થઞ્ચ દસ્સેન્તો આહ ‘‘સત્તાહબ્ભન્તરે યં કત્તબ્બ’’ન્તિ. તત્થ ‘‘સત્તાહબ્ભન્તરે’’તિ ઇમિના સત્તમીસમાસં દસ્સેતિ, ‘‘કત્તબ્બ’’ન્તિ ઇમિના કમ્મત્થં. ‘‘સત્તાહબ્ભન્તરે’’તિ ઇમિના સત્તાહસ્સ અબ્ભન્તરં સત્તાહન્તિ ઉત્તરપદલોપં દસ્સેતિ. પહિતે ગન્તુન્તિ એત્થ પહિતેસદ્દસ્સ કત્તુકમ્માનિ દસ્સેતું વુત્તં ‘‘ભિક્ખુઆદીહિ દૂતે’’તિ. તત્થ ‘‘ભિક્ખુઆદીહી’’તિ ઇમિના કત્તારં દસ્સેતિ, ‘‘દૂતે’’તિ ઇમિના કમ્મં. સત્તાહન્તિ એત્થ ઉત્તરપદલોપઞ્ચ ભુમ્મત્થે ઉપયોગવચનઞ્ચ દસ્સેન્તો આહ ‘‘અન્તોસત્તાહેયેવા’’તિ. તત્થેવાતિ તસ્મિં પહિતટ્ઠાનેયેવ. ‘‘ન ઉટ્ઠાપેતબ્બો’’તિ ઇમિના ‘‘સત્તાહેયેવા’’તિ એત્થ એવસદ્દસ્સ ફલં દસ્સેતિ.

૧૮૯. રસો એતસ્મિં અત્થીતિ રસવતીતિ વુત્તે ભત્તગેહં ગહેતબ્બન્તિ આહ ‘‘ભત્તગેહં વુચ્ચતી’’તિ. ભત્તગેહન્તિ ભત્તપચનગેહં. પુરાયં સુત્તન્તોતિ એત્થ પુરા અયન્તિ પદચ્છેદં કત્વા પુરાસદ્દો યાવપરિયાયોતિ આહ ‘‘યાવ અયં સુત્તન્તો’’તિ. ન પલુજ્જતીતિ એત્થ લુજધાતુ વિનાસત્થોતિ આહ ‘‘ન વિનસ્સતી’’તિ. પરિસઙ્ખતન્તિ પરિસઙ્ખરિતબ્બં. સબ્બત્થાતિ સબ્બેસુ પહિતેસુ. ઇમિનાવ કપ્પિયવચનેનાતિ ઇમિના એવ કપ્પિયેન તિવાક્યસઙ્ખાતેન વચનેન. એતેસન્તિ એતેસં તિણ્ણં વાક્યાનં. વેવચનેનાતિ ‘‘યઞ્ઞઞ્ચ યજિતું, સુત્તઞ્ચ ઉગ્ગણ્હિતું, સમણે ચ દસ્સિતુ’’ન્તિ પરિયાયેન. સત્તસૂતિ ઉપાસક ઉપાસિક ભિક્ખુભિક્ખુની સિક્ખમાન સામણેર સામણેરી સઙ્ખાતાસુ સત્તસુ.

૧૧૦. પઞ્ચન્નં અપ્પહિતેપિ અનુજાનનકથા

૧૯૩. પગેવ પહિતેતિ ઇમિના ‘‘અપહિતેપિ ગન્તબ્બ’’ન્તિ એત્થ પિસદ્દસ્સ સમ્ભાવનત્થં દસ્સેતિ. પઞ્ચન્નં સહધમ્મિકાનં સન્તિકં ગન્તબ્બભાવસ્સ કારણં વિભજિત્વા દસ્સેન્તો આહ ‘‘ભિક્ખુ ગિલાનો હોતી’’તિઆદિ. દસહીતિ ‘‘સઙ્ઘો કમ્મં કત્તુકામો હોતિ, કતં વા સઙ્ઘેન કમ્મં હોતી’’તિ ઇદં અઙ્ગં એકં કત્વા દસહિ. નવહીતિ પરિવાસારહં અપનેત્વા નવહિ. ચતૂહીતિ ગિલાનઅનભિરતિકુક્કુચ્ચદિટ્ઠિગતઉપ્પન્નસઙ્ખાતેહિ ચતૂહિ. ઇતિ ઇમેહિ છહીતિ યોજના. સામણેરસ્સપિ છહીતિ એત્થ છન્નં સરૂપં વિત્થારેત્વા દસ્સેન્તો આહ ‘‘આદિતો’’તિઆદિ. તં સુવિઞ્ઞેય્યમેવ. સામણેરિયા સન્તિકં પઞ્ચહિ ગન્તબ્બન્તિ યોજના. પરતોતિ પરસ્મા, પરસ્મિં વા. અન્ધકટ્ઠકથાયં વુત્તન્તિ સમ્બન્ધો. યે ઞાતકા વા યે અઞ્ઞાતકા વા અત્થિ, તેસમ્પીતિ યોજના. તન્તિ વચનં.

૧૧૨. પહિતેયેવઅનુજાનનકથા

૧૯૯. ભિક્ખુગતિકોતિ ભિક્ખુ એવ ગતિ પતિટ્ઠા એતસ્સાતિ ભિક્ખુગતિકોતિ વુત્તે ભિક્ખુનિસ્સિતકો પુરિસોતિ આહ ‘‘ભિક્ખૂહિ સદ્ધિં વસનકપુરિસો’’તિ. પલુજ્જતીતિ વિનસ્સતિ. ભણ્ડં છેદાપિતન્તિ એત્થ ભણ્ડસદ્દો પરિક્ખારત્થો એવ, ન મૂલધનત્થોતિ આહ ‘‘દબ્બસમ્ભારભણ્ડ’’ન્તિ. છેદાપિતન્તિ ચુરાદિગણિકધાતું ‘‘છિન્દાપિત’’ન્તિ રુધાદિગણિકધાતુયા વણ્ણેતિ. દજ્જાહન્તિ એકારલોપસન્ધીતિ આહ ‘‘દજ્જે અહ’’ન્તિ. ‘‘દજ્જેહ’’ન્તિપિ પાઠો. એવઞ્હિ સતિ અકારલોપસન્ધિ. દજ્જેતિ દદેય્યં, દદામિ વા. સઙ્ઘકરણીયેનાતિ સઙ્ઘસ્સ કાતબ્બેન કિચ્ચેન. તમત્થં દસ્સેન્તો આહ ‘‘યંકિઞ્ચી’’તિઆદિ. તત્થ યંકિઞ્ચિ કાતબ્બન્તિ યોજના. ચેતિયછત્તવેદિકાદીસૂતિ ચેતિયસ્સ છત્તે ચ વેદિકાય ચ. આદિસદ્દેન સુધાલિમ્પાદયો સઙ્ગણ્હાતિ. તસ્સાતિ સઙ્ઘકરણીયસ્સ. નિપ્ફાદનત્થં ગન્તબ્બન્તિ સમ્બન્ધો.

એત્થાતિ વસ્સૂપનાયિકક્ખન્ધકે. ‘‘અનિમન્તિતેના’’તિ પદં ‘‘ગન્તુ’’ન્તિ પદે ભાવકત્તા. ગન્તુન્તિ ગમિતું, ગમનં વા ‘‘ન વટ્ટતી’’તિ પદે કત્તા. પઠમંયેવાતિ ધમ્મસ્સવનતો પઠમમેવ. સન્નિપતિતબ્બં ઇતિ કતિકા કતા હોતીતિ યોજના. ભણ્ડકન્તિ ચીવરાદિભણ્ડકં. ગન્તું ન વટ્ટતીતિ સયમેવ ગન્તું ન વટ્ટતીતિ અત્થો દટ્ઠબ્બો. તેન વુત્તં ‘‘સચે પના’’તિઆદિ. તત્થાતિ તં વિહારં. ‘‘વટ્ટતી’’તિ ઇમિના વસ્સચ્છેદો ચ આપત્તિ ચ ન હોતીતિ દસ્સેતિ. અત્થાયપીતિ પિસદ્દેન ‘‘ભણ્ડકં ધોવિસ્સામી’’તિ અત્થં અપેક્ખતિ. નન્તિ અન્તેવાસિકં. વટ્ટતીતિ આચરિયસ્સ આણાય સત્તાહે અનતિક્કન્તે વટ્ટતિ, વસ્સચ્છેદો ચ આપત્તિ ચ ન હોતિ. સત્તાહે અતિક્કન્તે વસ્સચ્છેદોવ હોતિ, ન આપત્તીતિ અધિપ્પાયો.

૧૧૩. અન્તરાયે અનાપત્તિવસ્સચ્છેદકથા

૨૦૧. અવિદૂરેતિ આસન્ને. તત્થાતિ ગામે. સત્તાહવારેનાતિ સત્તાહે એકવારેન. અરુણો ઉટ્ઠાપેતબ્બોતિ વિહારે અરુણો ઉટ્ઠાપેતબ્બો. તત્રેવાતિ ગામેયેવ. મયન્તિ ભિક્ખૂ સન્ધાય વુત્તં. પુન મયન્તિ મનુસ્સે સન્ધાય વુત્તં. તેસંયેવાતિ વસ્સચ્છેદભિક્ખૂનં એવ. તન્તિ સલાકભત્તાદિં. વસ્સગ્ગેનાતિ વસ્સગણનાય.

વસ્સાવાસિકન્તિ વસ્સાવાસાનં દાતબ્બં ચીવરં. તત્થાતિ તસ્મિં વિહારે. યેસં પાપિતન્તિ સમ્બન્ધો. વિહારેતિ વુટ્ઠિતગામવિહારે. ઉપનિક્ખિત્તકં ભણ્ડન્તિ સમ્બન્ધો. ઇધાતિ ભિક્ખુનો નિવાસટ્ઠાને. યં ચીવરાદિવેભઙ્ગિયભણ્ડં અત્થિ, તન્તિ યોજના. તત્થેવાતિ વુટ્ઠિતગામવિહારે એવ. ઇતોતિ ખેત્તવત્થુઆદિતો. કપ્પિયકારકાનં હત્થેતિ સમ્બન્ધો. તત્રુપ્પાદેપીતિ તસ્સ વિહારસ્સ દિન્નખેત્તવત્થુઆદિતો ઉપ્પાદે પચ્ચયેપિ. ‘‘તત્થેવ ગન્ત્વા અપલોકેત્વા ભાજેતબ્બ’’ન્તિ વચનસ્સ યુત્તિં દસ્સેન્તો આહ ‘‘સઙ્ઘિકઞ્હી’’તિઆદિ. અન્તોવિહારે વાતિ અન્તોસીમાય વા. ઉભયત્થાતિ અન્તોસીમબહિસીમ સઙ્ખાતેસુ દ્વીસુ ઠાનેસુ ઠિતં વેભઙ્ગિયભણ્ડન્તિ સમ્બન્ધો.

૧૧૪. સઙ્ઘભેદે અનાપત્તિવસ્સચ્છેદકથા

૨૦૨. ભિન્નોતિ એત્થ તપચ્ચયસ્સ અતીતત્થે અયુત્તભાવં દસ્સેન્તો આહ ‘‘ભિન્ને સઙ્ઘે કરણીયં નત્થી’’તિ. યો પનાતિ સઙ્ઘો પન. ઇદં ‘‘ભિજ્જિસ્સતી’’તિપદે કત્તા, ‘‘આસઙ્કિતો’’તિપદે કમ્મં. ‘‘ભિજ્જિસ્સતી’’તિ ઇમિના ભિન્નોતિ એત્થ તપચ્ચયસ્સ અનાગતત્થે પવત્તભાવં દસ્સેતિ. ભિક્ખુનીહિ સઙ્ઘો ભિન્નોતિ એત્થ કિં ભિક્ખુનીહિ સઙ્ઘો ભિન્નોતિ દટ્ઠબ્બોતિ આહ ‘‘ન ભિક્ખુનીહિ સઙ્ઘો ભિન્નોતિ દટ્ઠબ્બો’’તિ. એતન્તિ ભિક્ખુનીહિ અભિન્નભાવં. એતા પનાતિ ભિક્ખુનિયો પન. તન્તિ સઙ્ઘં. એતન્તિ ‘‘સમ્બહુલાહિ ભિક્ખુનીહિ સઙ્ઘો ભિન્નો’’તિ વચનં.

૧૧૫. વજાદીસુ વસ્સૂપગમનકથા

૨૦૩. ‘‘ગોપાલકાનં નિવાસટ્ઠાન’’ન્તિ ઇમિના ગોપાલકા ગાવો વિય વજે નિવસન્તીતિ દસ્સેતિ.

ઉપકટ્ઠસદ્દો આસન્નપરિયાયોતિ આહ ‘‘આસન્નાયા’’તિ. તત્થાતિ કુટિકાયં. ઇધાતિ ઇમિસ્સં કુટિકાયં. અવિહારત્તા ‘‘ઇધાતિ’’સામઞ્ઞવસેન વુત્તં. તિક્ખત્તુન્તિ ઇદં ઉક્કટ્ઠવસેન વુત્તં. હેટ્ઠા હિ ‘‘સકિં વા દ્વિક્ખત્તું વા તિક્ખત્તું વા’’તિ (મહાવ. અટ્ઠ. ૧૮૪) વુત્તત્તા સકિમ્પિ વટ્ટતીતિ દટ્ઠબ્બં. તમ્પીતિ સાલાસઙ્ખેપેન ઠિતસકટમ્પિ. ‘‘આલયો’’તિ ઇમિના ‘‘ઇધ વસ્સં ઉપેમી’’તિ વચીભેદો ન કાતબ્બોતિ દસ્સેતિ. આલયોતિ ચ સત્થે ‘‘ઇધ વસ્સં વસિસ્સામી’’તિ ચિત્તસ્સ અલ્લીયનં. મગ્ગપટિપન્નેયેવ સત્થેતિ અનાદરે ભુમ્મવચનં. તત્થેવાતિ સત્થેયેવ. સત્થો અતિક્કમતીતિ સમ્બન્ધો. તત્થાતિ પત્થિતટ્ઠાને. વિપ્પકિરતીતિ વિસું વિસું ગચ્છતિ. સચે અગામકે ઠાને વિપ્પકિરતિ, પુરિમં ગામં સન્નિવત્તિતબ્બં. ન અઞ્ઞગામં ગન્તબ્બં. તતોતિ ગામતો.

ઉપગન્તબ્બન્તિ ‘‘ઇધ વસ્સં ઉપેમી’’તિ તિક્ખત્તું વત્વા ઉપગન્તબ્બં. તત્થેવાતિ સમુદ્દેયેવ. કૂલન્તિ તીરં. તઞ્હિ કુલતિ ઉદકં આવરતીતિ કૂલન્તિ વુચ્ચતિ. અયઞ્ચાતિ નાવાયં વસ્સૂપગમનભિક્ખુ. અનુતીરમેવાતિ અનુક્કમેન, અનુસારેન વા તીરમેવ. અઞ્ઞત્થાતિ પઠમલદ્ધગામતો અઞ્ઞસ્મિં ઠાને. તત્થેવાતિ પઠમલદ્ધગામેયેવ.

ઇતીતિઆદિ નિગમનં. પવારેતુઞ્ચ લભતીતિ એત્થ ચસદ્દો વાક્યસમ્પિણ્ડનત્થો. પુરિમેસુ ચ પનાતિ એત્થ ચસદ્દો બ્યતિરેકત્થો, પનસદ્દો વિસેસત્થજોતકો. અનાપત્તિ હોતીતિ અનાપત્તિમત્તમેવ હોતિ.

૧૧૬. વસ્સં અનુપગન્તબ્બટ્ઠાનકથા

૨૦૪. રુક્ખસુસીરેયેવાતિ રુક્ખસ્સ વિવરે એવ. વિવરઞ્હિ સુ સં ઇરતિ ગચ્છતીતિ સુસીરોતિ વુચ્ચતિ. પદરચ્છદનન્તિ ફલકેહિ છાદિતં. પવિસનદ્વારન્તિ પવિસનનિક્ખમનદ્વારં. પવિસનઞ્ચ નિક્ખમનઞ્ચ પવિસનન્તિ વિરૂપેકસેસેન કાતબ્બં. ખાણુમત્થકેતિ ખાણુનો ઉપરિ. વિટભીતિ વિટં અઞ્ઞમઞ્ઞવેધનં અપતિ ગચ્છતીતિ વિટપો, પકારસ્સ ભકારં, ઇત્થિલિઙ્ગજોતકઈપચ્ચયઞ્ચ કત્વા વિટભીતિ વુચ્ચતિ. તત્થાતિ અટ્ટકે. યસ્સાતિ ભિક્ખુનો, નત્થીતિ સમ્બન્ધો. પઞ્ચન્નં છદનાનન્તિ તિણપણ્ણઇટ્ઠકાસિલાસુધાસઙ્ખાતાનં (ચૂળવ. ૩૦૩) પઞ્ચન્નં છદનાનં. ઇદઞ્ચ યેભુય્યવસેન વુત્તં પદરચ્છદનાદીનમ્પિ ગહિતત્તા. દ્વારબન્ધનન્તિ દ્વારેન બન્ધિતબ્બં. છવકુટિકાતિ છવાનં સયનટ્ઠાને સુસાને કતા કુટિકા છવકુટિકાતિ વુચ્ચતિ. ટઙ્કિતમઞ્ચાદીતિઆદિસદ્દેન ટઙ્કિતપીઠં સઙ્ગણ્હાતિ. તત્થાતિ છવકુટિયં. અઞ્ઞં કુટિકન્તિ છવકુટિતો અઞ્ઞં કુટિકં. આવરણન્તિ ભિત્તિં. દ્વારન્તિ પવિસનનિક્ખમનદ્વારં. છત્તકુટિકા નામેસાતિ એસા છત્તેન કતા કુટિકા નામ. મહન્તેન કપલ્લેન કુટિકં કત્વાતિ સમ્બન્ધો.

૧૧૭. અધમ્મિકકતિકાકથા

૨૦૫. અઞ્ઞાપીતિ ‘‘અન્તરાવસ્સં ન પબ્બાજેતબ્બ’’ન્તિ કતિકાય અઞ્ઞાપિ. કતિકા હોતીતિ સમ્બન્ધો. તસ્સાતિ અધમ્મિકકતિકાય. વુત્તન્તિ ચતુત્થપારાજિકવણ્ણનાયં (પારા. અટ્ઠ. ૨.૨૨૬) વુત્તં.

૧૧૮. પટિસ્સવદુક્કટાપત્તિકથા

૨૦૭. પટિસ્સવે આપત્તિ દુક્કટસ્સાતિ એત્થ કિં વસ્સાવાસપટિસ્સુતેયેવ દુક્કટાપત્તિ હોતીતિ આહ ‘‘ન કેવલ’’ન્તિઆદિ. એતસ્સેવાતિ વસ્સાવાસસ્સેવ. એવમાદિનાપીતિ પિસદ્દો ‘‘પટિસ્સવે’’તિ એત્થ યોજેતબ્બો. ‘‘પટિસ્સવેપી’’તિ હિ અત્થો. તસ્સ તસ્સાતિ કમ્મસ્સ. તઞ્ચ ખોતિ તઞ્ચ દુક્કટં વિસંવાદનપચ્ચયા હોતીતિ યોજના. પઠમમ્પીતિ પિસદ્દો ‘‘પચ્છાપી’’તિ પદં સમ્પિણ્ડેતિ. પઠમમ્પિ હિ પાચિત્તિયં, પચ્છાપિ દુક્કટન્તિ અત્થો.

સો તદહેવ અકરણીયોતિઆદીસુ એવં વિનિચ્છયો વેદિતબ્બોતિ યોજના. પુરિમિકા ચ ન પઞ્ઞાયતીતિ એત્થ પુરે ભવા પુરિમા, સા એવ પુરિમિકા, પાટિપદતિથી. નાનાસીમાય દ્વીસુ આવાસેસુ વસ્સં ઉપગચ્છન્તસ્સ દુતિયે ‘‘વસિસ્સામી’’તિ પઠમાવાસસ્સ ઉપચારતો નિક્ખન્તમત્તે પઠમસેનાસનગ્ગાહસ્સ પસ્સમ્ભનં સન્ધાય વુત્તં ‘‘પુરિમિકા ચ ન પઞ્ઞાયતી’’તિ. અરુણં અનુટ્ઠાપેત્વાતિ વસ્સં ઉપગમનવિહારે અરુણં અનુટ્ઠાપેત્વા. તદહેવાતિ તસ્મિં વસ્સૂપગમનઅહનિ એવ, પક્કન્તસ્સાપીતિ સમ્બન્ધો. પિસદ્દસ્સ ગરહત્થં દસ્સેન્તો આહ ‘‘કો પન વાદો’’તિઆદિ. આલયોતિ ચિત્તસ્સ અલ્લીયનં. અસતિયાતિ સતિપમુટ્ઠેન. વસ્સં ન ઉપેતીતિ ‘‘ઇમસ્મિં વિહારે ઇમં તેમાસં વસ્સં ઉપેમી’’તિ (મહાવ. અટ્ઠ. ૧૮૪) વચીભેદં કત્વા વસ્સં ન ઉપેતિ.

સત્તાહન્તિ સત્તાહેન, અનાગતાયાતિ સમ્બન્ધો. નવમિતોતિ પુબ્બકત્તિકમાસસ્સ જુણ્હપક્ખનવમિતો, પચ્છિમકત્તિકમાસસ્સ જુણ્હપક્ખનવમિતો વા. મા વા આગચ્છતુ, અનાપત્તીતિ વસ્સંવુત્થત્તા મા વા આગચ્છતુ, અનાપત્તીતિ અત્થો.

ઇતિ વસ્સૂપનાયિકક્ખન્ધકવણ્ણનાય યોજના સમત્તા.