૬૪. ચત્તારોનિસ્સયાદિકથા

૧૨૮. ઉપસમ્પન્નસમનન્તરમેવાતિ ઉપસમ્પન્નો હુત્વા સમનન્તરમેવ, ન કાલન્તરેતિ અત્થો. એકપોરિસાતિ એત્થ પોરિસસદ્દો ઉપરિ વિત્થતે ભુજપમાણે ચ પોસપમાણે ચ વત્તતિ. પુરિસસ્સ પમાણા પોરિસા, પમાણત્થે ણપચ્ચયો. છાયાતિ આતપાભાવો. મેતબ્બાતિ પમેતબ્બા. ‘‘વસ્સાનો’’તિઆદિ ‘‘ઉતુપમાણં આચિક્ખિતબ્બ’’ન્તિ એત્થ આચિક્ખણાકારદસ્સનં. ઉતુનો પમાણન્તિ અત્થં નિવારેન્તો આહ ‘‘એત્થ ચા’’તિઆદિ. અરતિ પુનપ્પુનં ગચ્છતીતિ ઉતુ, પમિયતિ સંવચ્છરો પરિચ્છિજ્જિયતિ અનેનાતિ પમાણં. યત્તકેહિ દિવસેહિ અપરિપુણ્ણોતિ સમ્બન્ધો. યસ્સાતિ દિવસભાગસ્સ. યો ઉતુ અપરિપુણ્ણો, તસ્સ ઉતુનોતિ પાઠસેસો યોજેતબ્બો. ‘‘ઉતુપમાણં આચિક્ખિતબ્બં, દિવસભાગો આચિક્ખિતબ્બો’’તિ પદાનં અપરમ્પિ અત્થવિકપ્પં દસ્સેન્તો આહ ‘‘અથ વા’’તિઆદિ. તત્થ અયં નામ ઉતૂતિ અયં ઉતુ વસ્સાનો નામાતિ વા હેમન્તો નામાતિ વા ગિમ્હો નામાતિ વા. પુબ્બન્હોતિ અહસ્સ પુબ્બો પુબ્બન્હો. તત્થ પચ્છિમનયોવ પાસંસતરો. કસ્મા? પુરિમનયે ઉતુપરિપુણ્ણે દિવસભાગાચિક્ખણસ્સ અભાવા, પચ્છિમનયે પન પરિપુણ્ણં વા અપરિપુણ્ણં વા ઉતુપમાણં આચિક્ખિતબ્બં. ઉપસમ્પન્નદિવસભાગોવ ‘‘પુબ્બન્હો’’તિ વા ‘‘સાયન્હો’’તિ વા આચિક્ખિતબ્બો. સંગીતીતિ એત્થ સં એકતો કત્વા ગાયિતબ્બા કથેતબ્બાતિ સંગીતીતિ વચનત્થં દસ્સેન્તો આહ ‘‘ઇદમેવ સબ્બં એકતો કત્વા’’તિઆદિ. તત્થ કિન્તિ કિં ઉતું. ઇદં નામાતિ ઇદં નામ ઉતું. વદેય્યાસીતિ આગન્તુકાનં વુડ્ઢનવકભાવાદિઞાપનત્થં કથેય્યાસિ.

૧૨૯. દુતિયન્તિ સહાયં ભિક્ખું વા સામણેરં વા પુરિસં વા. અકરણીયાનીતિ ઉપસમ્પન્નેહિ અકત્તબ્બાનિ. પણ્ડુપલાસોતિ એત્થ પણ્ડૂતિ સેતપીતમિસ્સો વણ્ણો, પલાસસદ્દો પણ્ણવાચકો, ન હરિતવાચકો, નાપિ કિંસુકદુમવાચકોતિ દસ્સેન્તો આહ ‘‘પણ્ડુવણ્ણો પણ્ણો’’તિ. પણ્ડુપલાસોતિ સમાસોપિ બ્યાસોપિ યુત્તોયેવ. સમાસકાલે પણ્ડુ યસ્સત્થીતિ પણ્ડુ, સોયેવ પલાસો પણ્ડુપલાસોતિ કાતબ્બો. પુપ્ફફલાદિં બન્ધતીતિ બન્ધનન્તિ વચનત્થેન બન્ધનસદ્દો વણ્ટપરિયાયોતિ આહ ‘‘વણ્ટતો’’તિ. પુથુસિલાતિ (મ. નિ. અટ્ઠ. ૩.૬૦) એત્થ પુથુસદ્દો મહન્તપરિયાયોતિ આહ ‘‘મહાસિલા’’તિ.

૧૩૦. તસ્સાતિ ઉક્ખેપનીયકમ્મારહસ્સ ભિક્ખુનો. સામગ્ગીતિ સઙ્ઘસામગ્ગી. તેનાતિ ઉક્ખેપનીયકમ્મારહેન ભિક્ખુના. સમ્ભોગેતિ આમિસેન ચ ધમ્મેન ચ સમ્ભોગહેતુ. એત્થ સહસેય્યાપિ સઙ્ગહિતા આપત્તિભાવતો. અનાપત્તીતિ અનુક્ખિત્તકભાવતો પાચિત્તિયાપત્તિયા અનાપત્તિ, અલજ્જિલક્ખણાભાવતો દુક્કટેન અનાપત્તીતિ દટ્ઠબ્બં.

ઇતિ સમન્તપાસાદિકાય વિનયસંવણ્ણનાય

દ્વાસત્તતિઅધિકવત્થુસતપટિમણ્ડિતસ્સ મહાખન્ધકસ્સ

અત્થવણ્ણનાય યોજના સમત્તા.