૫૯. ગમિકાદિનિસ્સયવત્થુકથા

૧૨૧. ‘‘કરણીયનિસ્સયો’’તિ ઇમિના નિસ્સયગહણં નિસ્સયો ઉત્તરપદલોપવસેન, સો કરણીયો ઇમસ્સાતિ નિસ્સયકરણીયોતિ વિસેસનપરનિપાતભાવં દસ્સેતિ. નિસ્સયં અલભમાનેનાતિ એત્થ કિં નિસ્સયસ્સ અલભનં નામાતિ આહ ‘‘અત્તના’’તિઆદિ. વુત્થપુબ્બન્તિ વસિતપુબ્બં. એકરત્તં વસન્તેનાપીતિ પિસદ્દો દ્વિરત્તાદિકે કા નામ કથાતિ દસ્સેતિ. વિસ્સમન્તો વા સત્થં પરિયેસન્તો વા હુત્વાતિ યોજના. નાવાય ગચ્છન્તસ્સાતિ નાવાય અદ્ધાનમગ્ગં પટિપન્નસ્સ.

યાચિયમાનેનાતિ એત્થ બહુકત્તુપસઙ્ગત્તા વુત્તં ‘‘તેન ગિલાનેના’’તિ. ‘‘માનેના’’તિ ઇમિના યાચિતુમસક્કુણેય્યતાદીનિ નિવત્તેતિ.

ફાસુ હોતીતિ એત્થ આવાસસપ્પાયાદિવસેન ફાસુ હોતીતિ આસઙ્કા ભવેય્યાતિ આહ ‘‘સમથવિપસ્સનાનં પટિલાભવસેના’’તિ. હીતિ સચ્ચં. ઇમં પરિહારન્તિ ઇમં ફાસુવિહારપરિહારં. થામગતાય વિપસ્સનાયાતિ યોજના. સમથો વા તરુણો હોતીતિ યોજના. એતસ્સેવાતિ તરુણસમથવિપસ્સનિકસ્સેવ ભિક્ખુનો. તસ્સ નિસ્સાયાતિ એત્થ તસ્સ ઓવાદં નિસ્સાયાતિ યોજના. અથ વા ઉપયોગત્થે સામિવચનં. તં નિસ્સયદાયકં નિસ્સાયાતિ હિ અત્થો. યત્તકો કાલો આસળ્હીપુણ્ણમા અત્થિ, તત્તકં કાલન્તિ યોજના. ‘‘આસળ્હીપુણ્ણમા’’તિ એત્થ ‘‘યાવા’’તિ નિપાતપયોગત્તા અભિવિધિઅવઝત્થે નિસ્સક્કવચનં દટ્ઠબ્બં. યત્થાતિ યસ્મિં ઠાને.

૧૨૨. પાળિયં ગોત્તેનપીતિ એત્થ પિસદ્દેન ન કેવલં નામેનેવ, અથ ખો ગોત્તેનપિ સાવેતુન્તિ દસ્સેતિ. તસ્મા ‘‘આયસ્મતો પિપ્પલિસ્સા’’તિ નામં સાવેત્વાતિપિ ‘‘આયસ્મતો મહાકસ્સપસ્સા’’તિ ગોત્તં સાવેત્વાપિ અનુસાવેતબ્બં. તેન વુત્તં ‘‘મહાકસ્સપસ્સા’’તિઆદિ. ઇમિના ‘‘કોનામો તે ઉપજ્ઝાયો? ઉપજ્ઝાયો મે ભન્તે આયસ્મા મહાકસ્સપો નામા’’તિઆદીસુ ગોત્તમ્પિ નામેનેવ સઙ્ગહિતન્તિ સિદ્ધં હોતિ.

૧૨૩. એકાનુસાવનેતિ પદસ્સ સમાનાધિકરણબાહિરત્થસમાસભાવં નિવત્તેન્તો આહ ‘‘એકતો અનુસાવને’’તિ. તત્થ એકતોતિ એકક્ખણે, એકપહારેન વા. વક્ખતિ હિ ‘‘એકક્ખણે’’તિ ચ ‘‘એકપહારેનેવા’’તિ ચ. ઇમિના એકતો અનુસાવનમેતેસન્તિ એકાનુસાવનાતિ અસમાનાધિકરણબાહિરત્થસમાસં દસ્સેતિ. એકેનાતિ એકેન અનુસાવનાચરિયેન. એકસ્સાતિ એકસ્સ ઉપસમ્પદાપેક્ખસ્સ. ‘‘એકક્ખણે’’તિ ઇમિના ‘‘એકતો’’તિ પદસ્સ અત્થં દસ્સેતિ. ‘‘ઉપસમ્પાદેતુ’’ન્તિ દ્વિન્નં ઉપસમ્પદાપેક્ખાનં ઉપસમ્પાદેતું.

પુરિમનયેનેવાતિ ‘‘એકેન એકસ્સ, અઞ્ઞેન ઇતરસ્સા’’તિઆદિના પુબ્બે વુત્તનયેનેવ. એકતો અનુસાવને કાતુન્તિ ‘‘એકેન એકસ્સ, અઞ્ઞેન અઞ્ઞસ્સ, ઇતરેન ઇતરસ્સા’’તિ એવં તીહિ આચરિયેહિ તિણ્ણં ઉપસમ્પદાપેક્ખાનં એકક્ખણે અનુસાવને કાતું. તઞ્ચ ખોતિ એત્થ તસદ્દસ્સ ‘‘અનુસાવને કાતુ’’ન્તિ પદસ્સેવ અત્થવિસયતં દસ્સેતું વુત્તં ‘‘અનુસાવનકિરિય’’ન્તિ. દ્વે વા તયો વાતિ એત્થ વાસદ્દો અનિયમવિકપ્પત્થો. સચે એકેનાચરિયેન દ્વે અનુસાવેતિ, ‘‘અયં બુદ્ધરક્ખિતો ચ અયં ધમ્મરક્ખિતો ચા’’તિ અનુસાવેતબ્બા. સચે તયો અનુસાવેતિ, ‘‘અયં બુદ્ધરક્ખિતો ચ અયં ધમ્મરક્ખિતો ચ અયં સઙ્ઘરક્ખિતો ચા’’તિ અનુસાવેતબ્બા. યથા એકેનાચરિયેન દ્વે વા તયો વા એકતો અનુસાવેતબ્બા, એવં દ્વીહિ વા તીહિ વા આચરિયેહિ એકો અનુસાવેતબ્બોતિપિ વદન્તિ. એકેન ઉપજ્ઝાયેન કરણભૂતેન, એકો ઉપજ્ઝાયો હુત્વાતિ વા અત્થો. ‘‘એકપહારેનેવા’’તિ ઇમિના ‘‘એકતો’’તિ પદસ્સ અત્થં દસ્સેતિ. દ્વે તિસ્સો કમ્મવાચાતિ દ્વીહિ આચરિયેહિ દ્વે, તીહિ આચરિયેહિ તિસ્સો કમ્મવાચા. એકેન ઉપજ્ઝાયેન અનુસાવને એકો વા દ્વે વા તયો વા આચરિયા વટ્ટન્તિ, નાનુપજ્ઝાયેન અનુસાવને પન નાનાચરિયા એવ વટ્ટન્તીતિ દસ્સેન્તો આહ ‘‘સચે પના’’તિઆદિ. તિસ્સત્થેરોતિ કમ્મવાચાચરિયભૂતો તિસ્સત્થેરો. સુમનત્થેરસ્સાતિ ઉપજ્ઝાયભૂતસ્સ સુમનત્થેરસ્સ. ઇદન્તિ નાનુપજ્ઝાયેન એકસ્સાચરિયસ્સાનુસાવનં. એસ પટિક્ખેપોતિ ‘‘ન ત્વેવ નાનુપજ્ઝાયેના’’તિ એસો પટિક્ખેપો.