૧૦. દન્તપોનસિક્ખાપદં

૨૬૩. દસમે દન્તકટ્ઠન્તિ દન્તપોનં. તઞ્હિ દન્તો કસીયતિ વિલેખીયતિ અનેનાતિ ‘‘દન્તકટ્ઠ’’ન્તિ વુચ્ચતિ. ‘‘સબ્બ’’ન્તિ આદિના સબ્બમેવ પંસુકૂલં સબ્બપંસુકૂલં, તમસ્સત્થીતિ ‘‘સબ્બપંસુકૂલિકો’’તિ અત્થં દસ્સેતિ. સોતિ ભિક્ખુ પરિભુઞ્જતિ કિરાતિ સમ્બન્ધો. સુસાનેતિ આળહને. તઞ્હિ છવાનં સયનટ્ઠાનત્તા ‘‘સુસાન’’ન્તિ વુચ્ચતિ નિરુત્તિનયેન. તત્થાતિ સુસાને. પુન તત્થાતિ એવમેવ. અય્યસરૂપઞ્ચ વોસાટિતકસરૂપઞ્ચ દસ્સેતું વુત્તં ‘‘અય્યવોસાટિતકાનીતિ એત્થા’’તિ. તત્થ ‘‘અય્યા…પે… પિતામહા’’તિઇમિના અય્યસરૂપં દસ્સેતિ. ‘‘વો…પે… ભોજનીયાની’’તિઇમિના વોસાટિતકસરૂપં. અય્યસઙ્ખાતાનં પિતિપિતામહાનં અત્થાય, તે વા ઉદ્દિસ્સ છડ્ડિતાનિ વોસાટિતકસઙ્ખતાનિ ખાદનીયભોજનીયાનિ અય્યવોસાટિતકાનીતિ વિગ્ગહો કાતબ્બો. મનુસ્સા ઠપેન્તિ કિરાતિ સમ્બન્ધો. યન્તિ ખાદનીયભોજનીયં. તેસન્તિ ઞાતકાનં. પિણ્ડં પિણ્ડં કત્વાતિ સઙ્ઘાટં સઙ્ઘાટં કત્વા. અઞ્ઞન્તિ વુત્તખાદનીયભોજનીયતો અઞ્ઞં. ઉમ્મારેપીતિ સુસાનસ્સ ઇન્દખીલેપિ. સો હિ ઉદ્ધટો કિલેસમારો એત્થાતિ ‘‘ઉમ્મારો’’તિ વુચ્ચતિ. બોધિસત્તો હિ અભિનિક્ખમનકાલે પુત્તં ચુમ્બિસ્સામીતિ ઓવરકસ્સ ઇન્દખીલે ઠત્વા પસ્સન્તો માતરં પુત્તસ્સ નલાટે હત્થં ઠપેત્વા સયન્તિં દિસ્વા ‘‘સચે મે પુત્તં ગણ્હેય્યં, માતા તસ્સ પબુજ્ઝેય્ય, પબુજ્ઝમાનાય અન્તરાયો ભવેય્યા’’તિ અભિનિક્ખમનન્તરાયભયેન પુત્તદારે પરિચ્ચજિત્વા ઇન્દખીલતો નિવત્તિત્વા મહાભિનિક્ખમનં નિક્ખમિ. તસ્મા બોધિસત્તસ્સ ઠત્વા પુત્તદારેસુ અપેક્ખાસઙ્ખાતસ્સ મારસ્સ ઉદ્ધટટ્ઠાનત્તા સો ઇન્દખીલો નિપ્પરિયાયેન ‘‘ઉમ્મારો’’તિ વુચ્ચતિ, અઞ્ઞે પન રૂળ્હીવસેન. થિરોતિ થદ્ધો. ઘનબદ્ધોતિ ઘનેન બદ્ધો. કથિનેન મંસેન આબદ્ધોતિ અત્થો. વઠતિ થૂલો ભવતીતિ વઠો, મુદ્ધજદુતિયોયં, સો અસ્સત્થીતિ વઠરોતિ દસ્સેન્તો આહ ‘‘વઠરોતિ થૂલો’’તિ. ‘‘સલ્લક્ખેમા’’તિઇમિના ‘‘મઞ્ઞે’’તિ એત્થ મનધાતુ સલ્લક્ખણત્થો, મકારસ્સેકારોતિ દસ્સેતિ. હીતિ સચ્ચં. તેસન્તિ મનુસ્સાનં.

૨૬૪. સમ્માતિ અવિપરીતં. અસલ્લક્ખેત્વાતિ આહારસદ્દસ્સ ખાદનીયભોજનીયાદીસુ નિરૂળ્હભાવં અમઞ્ઞિત્વા. ભગવા પન ઠપેસીતિ સમ્બન્ધો. યથાઉપ્પન્નસ્સાતિ યેનાકારેન ઉપ્પન્નસ્સ. પિતા પુત્તસઙ્ખાતે દારકે સઞ્ઞાપેન્તો વિય ભગવા તે ભિક્ખૂ સઞ્ઞાપેન્તોતિ યોજના.

૨૬૫. એતદેવાતિ તિણ્ણમાકારાનમઞ્ઞતરવસેન અદિન્નમેવ સન્ધાયાતિ સમ્બન્ધો. હીતિ સચ્ચં. માતિકાયં ‘‘દિન્ન’’ન્તિ વુત્તટ્ઠાનં નત્થિ, અથ કસ્મા પદભાજનેયેવ વુત્તન્તિ આહ ‘‘દિન્નન્તિ ઇદ’’ન્તિઆદિ. ‘‘દિન્ન’’ન્તિ ઇદં ઉદ્ધટન્તિ સમ્બન્ધો. અસ્સાતિ ‘‘દિન્ન’’ન્તિ પદસ્સ. નિદ્દેસે ચ ‘‘કાયેન…પે… દેન્તે’’તિ ઉદ્ધટન્તિ યોજના. એવન્તિ ઇમેહિ તીહાકારેહિ દદમાનેતિ સમ્બન્ધો. એવન્તિ ઇમેહિ દ્વીહાકારેહિ. આદીયમાનન્તિ સમ્બન્ધો. રથરેણુમ્પીતિ રથિકવીથિયં ઉટ્ઠિતપંસુમ્પિ. પુબ્બેતિ પઠમપવારણસિક્ખાપદે. એવં પટિગ્ગહિતં એતં આહારં દિન્નં નામ વુચ્ચતીતિ યોજના. ‘‘એતમેવા’’તિ એવસ્સ સમ્ભવતો તસ્સ ફલં દસ્સેતું વુત્તં ‘‘ન ઇદ’’ન્તિઆદિ. નિસ્સટ્ઠં ન વુચ્ચતીતિ યોજના.

તત્થાતિ ‘‘કાયેના’’તિઆદિવચને. હીતિ સચ્ચં. નત્થુ કરીયતિ ઇમાયાતિ નત્થુકરણી, તાય. નાસાપુટેન પટિગ્ગણ્હાતીતિ સમ્બન્ધો. અકલ્લકોતિ ગિલાનો. હીતિ સચ્ચં. કાયેન પટિબદ્ધો કાયપટિબદ્ધો કટચ્છુઆદીતિ આહ ‘‘કટચ્છુઆદીસૂ’’તિઆદિ. હીતિ સચ્ચં. પાતિયમાનન્તિ પાતાપિયમાનં.

એત્થાતિ ઇમસ્મિં સિક્ખાપદે. ‘‘પઞ્ચહઙ્ગેહી’’તિ પદસ્સ વિત્થારં દસ્સેન્તો આહ ‘‘થામમજ્ઝિમસ્સા’’તિઆદિ. તન્તિ દાતબ્બવત્થું.

તત્થાતિ ‘‘હત્થપાસો પઞ્ઞાયતી’’તિવચને. ગચ્છન્તોપિ ઠિતેનેવ સઙ્ગહિતો. ભૂમટ્ઠસ્સાતિ ભૂમિયં ઠિતસ્સ. આકાસટ્ઠસ્સાતિ આકાસે ઠિતસ્સ. ‘‘હત્થં અઙ્ગ’’ન્તિ પદેહિ અવયવિસમ્બન્ધો કાતબ્બો. વુત્તનયેનેવાતિ ‘‘ભૂમટ્ઠસ્સ ચ સીસેના’’તિઆદિના વુત્તનયેનેવ. પક્ખીતિ સકુણો. સો હિ પક્ખયુત્તત્તા પક્ખીતિ વુચ્ચતિ. હત્થીતિ કુઞ્જરો. સો હિ સોણ્ડસઙ્ખાતહત્થયુત્તત્તા હત્થીતિ વુચ્ચતિ. અદ્ધેન અટ્ઠમં રતનમસ્સાતિ અદ્ધટ્ઠમરતનો, હત્થી, તસ્સ. તેનાતિ હત્થિના.

એકો દાયકો વદતીતિ સમ્બન્ધો. ઓણમતીતિ હેટ્ઠા નમતિ. એત્તાવતાતિ એકદેસસમ્પટિચ્છનમત્તેન. તતોતિ સમ્પટિચ્છનતો. ઉગ્ઘાટેત્વાતિ વિવરિત્વા. કાજેનાતિ બ્યાભઙ્ગિયા. સા હિ કચતિ બન્ધતિ વિવિધં ભારં અસ્મિન્તિ કાચોતિ વુચ્ચતિ, ચકારસ્સ જકારે કતે કાજોપિ યુત્તોયેવ. તિંસ હત્થા રતનાનિ ઇમસ્સાતિ તિંસહત્થો, વેણુ. ગુળકુમ્ભોતિ ફાણિતેન પૂરિતો ઘટો. પટિગ્ગહિતમેવાતિ કુમ્ભેસુ હત્થપાસતો બહિ ઠિતેસુપિ અભિહારકસ્સ હત્થપાસે ઠિતત્તા પટિગ્ગહિતમેવાતિ વુત્તં હોતિ. ઉચ્છુયન્તદોણિતોતિ ઉચ્છું પીળનયન્તસ્સ અમ્બણતો.

બહૂ પત્તા ઠપિતા હોન્તીતિ સમ્બન્ધો. યત્થાતિ યસ્મિં ઠાને. ઠિતસ્સ ભિક્ખુનો હત્થપાસેતિ યોજના. ઠત્વા ફુસિત્વા ‘‘નિસિન્નસ્સ ભિક્ખુનો’’તિ પાઠસેસેન યોજેતબ્બં. ઠિતેન વા નિસિન્નેન વા નિપન્નેન વા દાયકેન દિય્યતીતિ સમ્બન્ધો.

પથવિયં ઠિતા હોન્તીતિ સમ્બન્ધો. યં યન્તિ યં યં પત્તં. યત્થ કત્થચીતિ યેસુ કેસુચીતિ સમ્બન્ધો. તન્તિ તં વચનં.

તત્થ તસ્મિં ઠાને જાતો તત્થજાતો, અલુત્તસમાસોયં, સોયેવ તત્થજાતકો, તસ્મિં. હીતિ સચ્ચં, યસ્મા વા. તત્થજાતકે ન રુહતિ યથા, એવં ન રુહતિયેવાતિ યોજના. થામમજ્ઝિમેન પુરિસેન સુટ્ઠુ હરિતબ્બન્તિ સંહારિયં, તંયેવ સંહારિમં યકારસ્સ મકારં કત્વા, ન સંહારિમં અસંહારિમં, તસ્મિં. તેપીતિ તે અસંહારિમાપિ. હીતિ સચ્ચં, યસ્મા વા. તત્થજાતકસઙ્ખેપૂપગાતિ તત્થજાતકે સમોધાનેત્વા ખેપં પક્ખેપં ઉપગતા. હીતિ સચ્ચં, યસ્મા વા. ઇદઞ્હિ વાક્યન્તરત્તા પુનપ્પુનં વુત્તન્તિ દટ્ઠબ્બં. તાનીતિ તિન્તિણિકાદિપણ્ણાનિ. સન્ધારેતુન્તિ સમ્મા ધારેતું. ઠિતો દાયકોતિ સમ્બન્ધો.

લદ્ધસ્સ લદ્ધસ્સ વત્થુસ્સ સન્નિધિટ્ઠાનત્તા, પક્ખિત્તટ્ઠાનત્તા વા થવીયતિ પસંસીયતીતિ થવિકા, તતો. પુઞ્છિત્વા પટિગ્ગહેત્વાતિ ‘‘પુઞ્છિત્વા વા પટિગ્ગહેત્વા વા’’તિ અનિયમવિકપ્પત્થો વાસદ્દો અજ્ઝાહરિતબ્બો. તેસુ તેસુ વત્થૂસુ રઞ્જતિ લગ્ગતીતિ રજો, તં. વિનયે પઞ્ઞત્તં દુક્કટં વિનયદુક્કટં. તં પનાતિ ભિક્ખં પન. પટિગ્ગહેત્વા દેથાતિ મં પટિગ્ગહાપેત્વા મમ દેથાતિ અધિપ્પાયો.

તતો તતોતિ તસ્મા તસ્મા ઠાના ઉટ્ઠાપેત્વાતિ સમ્બન્ધો. તન્તિ ભિક્ખં. તસ્સાતિ અનુપસમ્પન્નસ્સ.

સો વત્તબ્બોતિ સો દિય્યમાનો ભિક્ખુ દાયકેન ભિક્ખુના વત્તબ્બોતિ યોજના. ઇમન્તિ સરજપત્તં. તેનાતિ દિય્યમાનભિક્ખુના. તથા કાતબ્બન્તિ યથા દાયકેન ભિક્ખુના વુત્તં, તથા કાતબ્બન્તિ અત્થો. ઉપ્લવતીતિ ઉપરિ ગચ્છતિ, પ્લુ ગતિયન્તિ હિ ધાતુપાઠેસુ (સદ્દનીતિધાતુમાલાયં ૧૬ ળકારન્તધાતુ) વુત્તં. એત્થ ઉઇતિ ઉપસગ્ગસ્સ અત્થદસ્સનત્થં ‘‘ઉપરી’’તિ વુત્તં, પકારલકારસંયોગો દટ્ઠબ્બો. પોત્થકેસુ પન ‘‘ઉપ્પિલવતી’’તિ લિખન્તિ, સો અપાઠો. કઞ્જિકન્તિ બિલઙ્ગં. તઞ્હિ કેન જલેન અઞ્જિયં અભિબ્યત્તં અસ્સાતિ ‘‘કઞ્જિય’’ન્તિ વુચ્ચતિ, તમેવ કઞ્જિકં યકારસ્સ કકારં કત્વા. તં પવાહેત્વા, અપનેત્વાતિ અત્થો. યત્થાતિ યસ્મિં ઠાને. સુક્ખમેવ ભત્તં ભજિતબ્બટ્ઠેન સેવિતબ્બટ્ઠેનાતિ સુક્ખભત્તં, તસ્મિં. પુરતોતિ ભિક્ખુસ્સ પુરતો, પુબ્બે વા. ફુસિતાનીતિ બિન્દૂનિ. તાનિ હિ સમ્બાધટ્ઠાનેસુપિ ફુસન્તીતિ ફુસિતાનીતિ વુચ્ચન્તિ.

ઉળુઙ્કોતિ કોસિયસકુણનામો દીઘદણ્ડકો એકો ભાજનવિસેસો, તેન. થેવાતિ ફુસિતાનિ. તાનિ હિ સમ્બાધટ્ઠાનેસુપિ ફુસિતત્તા થવીયન્તિ પસંસીયન્તીતિ ‘‘થેવા’’તિ વુચ્ચન્તિ. ચરુકેનાતિ ચરીયતિ ભક્ખીયતીતિ ચરુ, હબ્યપાકો, તં કરોતિ અનેનાતિ ચરુકં, થાલ્યાદિકં ખુદ્દકભાજનં, તેન આકિરિયમાનેતિ સમ્બન્ધો. કાળવણ્ણકામેહિ માનીયતીતિ મસિ. ખાદતીતિ છારો ખકારસ્સ છકારં, દકારસ્સ ચ રકારં કત્વા, ખારરસો, સો ઇમિસ્સત્થીતિ છારિકા. ઉપ્પતિત્વાતિ ઉદ્ધં ગન્ત્વા. હીતિ સચ્ચં, યસ્મા વા.

ફાલેત્વાતિ છિન્દિત્વા. દેન્તાનં અનુપસમ્પન્નાનન્તિ સમ્બન્ધો. પાયાસસ્સાતિ પાયાસેન. તથાપીતિ તેન મુખવટ્ટિયા ગહણાકારેનપિ.

આભોગં કત્વાતિ ‘‘પટિગ્ગહેસ્સામી’’તિ મનસિકારં કત્વા. સોતિ નિદ્દં ઓક્કન્તો ભિક્ખુ. વટ્ટતિયેવાતિ આભોગસ્સ કતત્તા વટ્ટતિયેવ. અનાદરન્તિ અનાદરેન, કરણત્થે ચેતં ઉપયોગવચનં, અનાદરં હુત્વાતિ વા યોજેતબ્બં. કેચીતિ અભયગિરિવાસિનો. કાયેન પટિબદ્ધો કાયપટિબદ્ધો, તેન પટિબદ્ધો કાયપટિબદ્ધપટિબદ્ધો, તેન. વચનમત્તમેવાતિ ‘‘પટિબદ્ધપટિબદ્ધ’’ન્તિ એકં અતિરેકં પટિબદ્ધવચનમત્તમેવ નાનં, અત્થતો પન કાયપટિબદ્ધમેવાતિ અધિપ્પાયો. યમ્પીતિ યમ્પિ વત્થુ. તત્રાતિ તસ્મિં વટ્ટને. તન્તિ અનુજાનનં.

નેય્યો અધિપ્પાયં નેત્વા ઞાતો અત્થો ઇમસ્સાતિ નેય્યત્થં. એત્થાતિ સુત્તે, સુત્તસ્સ વા. યન્તિ વત્થુ પતતીતિ સમ્બન્ધો. પરિગળિત્વાતિ ભસ્સિત્વા. સુદ્ધાયાતિ નિરજાય. સામન્તિ સયં. પુઞ્છિત્વા વાતિઆદીસુ તયો વાસદ્દા અનિયમવિકપ્પત્થા. પુઞ્છિતાદીસુ હિ એકસ્મિં કિચ્ચે કતે ઇતરકિચ્ચં કાતબ્બં નત્થીતિ અધિપ્પાયો. તેનાતિ તેન ભિક્ખુના, ‘‘આહરાપેતુમ્પી’’તિપદે કારિતકમ્મં. ‘‘કસ્મા ન વટ્ટતી’’તિ પુચ્છા. હીતિ વિત્થારો. વદન્તેન ભગવતાતિ સમ્બન્ધો. એત્થાતિ સુત્તવચનેસુ. ‘‘પરિચ્ચત્તં તં ભિક્ખવે દાયકેહી’’તિ વચનેનાતિ યોજના. અધિપ્પાયોતિ નીતત્થો અધિપ્પાયો, નિપ્પરિયાયેન ઇતત્થો ઞાતત્થો અધિપ્પાયોતિ વુત્તં હોતિ.

એવં નીતત્થમધિપ્પાયં દસ્સેત્વા નેય્યત્થ, મધિપ્પાયં દસ્સેન્તો આહ ‘‘યસ્મા ચા’’તિ આદિ. તન્તિ પરિભુઞ્જનં અનુઞ્ઞાતન્તિ સમ્બન્ધો. દુતિયદિવસેપીતિ પિસદ્દો સમ્પિણ્ડનત્થો, અપરદિવસેપીતિ અત્થો. અધિપ્પાયોતિ નેય્યત્થો અધિપ્પાયો નેત્વા ઇય્યત્થો ઞાતત્થો અધિપ્પાયોતિ વુત્તં હોતિ.

ભુઞ્જન્તાનં ભિક્ખૂનન્તિ સમ્બન્ધો. હીતિ વિત્થારો. દન્તાતિ દસના. તે હિ દંસીયન્તિ ભક્ખીયન્તિ એતેહીતિ ‘‘દન્તા’’તિ વુચ્ચન્તિ. સત્થંયેવ સત્થકં ખુદ્દકટ્ઠેન, તેન પટિગ્ગહિતેન સત્થકેન. એતન્તિ મલં. તન્તિ લોહગન્ધમત્તં. પરિહરન્તીતિ પટિગ્ગહેત્વા હરન્તિ. હીતિ સચ્ચં, યસ્મા વા. તં સત્થકં પરિભોગત્થાય યસ્મા ન પરિહરન્તિ, તસ્મા એસેવ નયોતિ અત્થો. ઉગ્ગહિતપચ્ચયા, સન્નિધિપચ્ચયા વા દોસો નત્થીતિ વુત્તં હોતિ. તત્થાતિ તેસુ તક્કખીરેસુ. નીલિકાતિ નીલવણ્ણા સ્નેહા. આમકતક્કાદીસૂતિ અપક્કેસુ તક્કખીરેસુ.

કિલિટ્ઠઉદકન્તિ સમલં ઉદકં. તસ્સાતિ સામણેરસ્સ. પત્તગતં ઓદનન્તિ સમ્બન્ધો. અસ્સાતિ સામણેરસ્સ. ઉગ્ગહિતકોતિ અવગહિતકો. ‘‘ઉઞ્ઞાતો’’તિઆદીસુ (સં. નિ. ૧.૧૧૨) વિય ઉકારો ઓકારવિપરીતો હોતિ, અપટિગ્ગહેત્વા ગહિતત્તા દુગ્ગહિતકોતિ વુત્તં હોતિ.

એતેનાતિ ઓદનેન. પટિગ્ગહિતમેવ હોતિ હત્થતો અમુત્તત્તાતિ અધિપ્પાયો.

પુન પટિગ્ગહેતબ્બં સાપેક્ખે સતીતિ અધિપ્પાયો. એત્તોતિ ઇતો પત્તતો. સામણેરો પક્ખિપતીતિ સમ્બન્ધો. તતોતિ પત્તતો. કેચીતિ અભયગિરિવાસિનો. તન્તિ ‘‘પુન પટિગ્ગહેતબ્બ’’ન્તિ વદન્તાનં કેસઞ્ચિ આચરિયાનં વચનં વેદિતબ્બન્તિ સમ્બન્ધો. યન્તિ પૂવભત્તાદિ.

અત્તનો વાતિ સામણેરસ્સ વા. સામણેરાતિ આમન્તનં. તસ્સાતિ સામણેરસ્સ. ભાજનેતિ યાગુપચનકભાજને. યાગુકુટન્તિ યાગુયા પૂરિતં કુટં. તન્તિ યાગુકુટં. ‘‘ભિક્ખુના પટિગ્ગણ્હાપેતુ’’ન્તિ કારિતકમ્મં ઉપનેતબ્બં. ગીવં ઠપેત્વા આવજ્જેતીતિ સમ્બન્ધો. આવજ્જેતીતિ પરિણામેતિ.

પટિગ્ગહણૂપગં ભારન્તિ થામમજ્ઝિમેન પુરિસેન સંહારિમં ભારં. બલવતા સામણેરેનાતિ સમ્બન્ધો. તેલઘટં વાતિ તેલેન પક્ખિત્તં ઘટં વા. લગ્ગેન્તીતિ લમ્બેન્તિ. અયમેવ વા પાઠો.

નાગસ્સ દન્તો વિયાતિ નાગદન્તકો, સદિસત્થે કો. અઙ્કીયતે લક્ખીયતે અનેનાતિ અઙ્કુસો, ગજમત્થકમ્હિ વિજ્ઝનકણ્ડકો. અઙ્કુસો વિયાતિ અઙ્કુસકો, તસ્મિં અઙ્કુસકે વા લગ્ગિતા હોન્તીતિ સમ્બન્ધો. ગણ્હતોતિ ગણ્હન્તસ્સ. મઞ્ચસ્સ હેટ્ઠા હેટ્ઠામઞ્ચો, તસ્મિં. તન્તિ તેલથાલકં.

આરોહન્તેહિ ચ ઓરોહન્તેહિ ચ નિચ્ચં સેવીયતીતિ નિસ્સેણી, તસ્સા મજ્ઝં નિસ્સેણિમજ્ઝં, તસ્મિં. કણ્ણે ઉટ્ઠિતં કણ્ણિકં, કણ્ણમલં, કણ્ણિકં વિય કણ્ણિકં, યથા હિ કણ્ણમલં કણ્ણતો ઉટ્ઠહિત્વા સયં પવત્તતિ, એવં તેલાદિતો ઉટ્ઠહિત્વા સયં પવત્તતીતિ વુત્તં હોતિ. ઘનચુણ્ણન્તિ કથિનચુણ્ણં. તંસમુટ્ઠાનમેવ નામાતિ તતો તેલાદિતો સમુટ્ઠાનમેવ નામ હોતીતિ અત્થો. એતન્તિ કણ્ણિકાદિ. ઇદં પદં પુબ્બાપરાપેક્ખં.

યોત્તેનાતિ રજ્જુના. અઞ્ઞો દેતીતિ સમ્બન્ધો.

પવિસન્તે ચ નિક્ખમન્તે ચ વરતિ આવરતિ ઇમાયાતિ વતિ, તં. ઉચ્છૂતિ રસાલો. સો હિ ઉસતિ વિસં દાહેતીતિ ઉચ્છૂતિ વુચ્ચતિ, તં. તિમ્બરુસકન્તિ તિન્દુકં. તઞ્હિ તેમેતિ ભુઞ્જન્તં પુગ્ગલં અદ્દેતિ રસેનાતિ તિમ્બો, રુસતિ ખુદ્દિતં નાસેતીતિ રુસકો, તિમ્બો ચ સો રુસકો ચાતિ ‘‘તિમ્બરુસકો’’તિ વુચ્ચતિ, તં. વતિદણ્ડકેસૂતિ વતિયા અત્થાય નિક્ખણિતેસુ દણ્ડકેસુ. મયં પનાતિ સઙ્ગહકારાચરિયભૂતા બુદ્ધઘોસનામકા મયં પન, અત્તાનં સન્ધાય બહુવચનવસેન વુત્તં. ન પુથુલો પાકારોતિ અડ્ઢતેય્યહત્થપાસાનતિક્કમં સન્ધાય વુત્તં. હત્થસતમ્પીતિ રતનસતમ્પિ.

સોતિ સામણેરો. ભિક્ખુસ્સ દેતીતિ યોજના. અપરોતિ સામણેરો.

ફલં ઇમિસ્સત્થીતિ ફલિની, ઇનપચ્ચયો ઇત્થિલિઙ્ગજોતકો ઈ, તં સાખન્તિ યોજના. ફલિનિસાખન્તિ સમાસતોપિ પાઠો અત્થિ. મચ્છિકવારણત્થન્તિ મધુફાણિતાદીહિ મક્ખનટ્ઠાને નિલીયન્તીતિ મક્ખિકા, તાયેવ મચ્છિકા ખકારસ્સ છકારં કત્વા, તાસં નિવારણાય. મૂલપટિગ્ગહમેવાતિ મૂલે પટિગ્ગહણમેવ, પઠમપટિગ્ગહમેવાતિ વુત્તં હોતિ.

ભિક્ખુ ગચ્છતીતિ સમ્બન્ધો. અરિત્તેનાતિ કેનિપાતેન. તઞ્હિ અરતિ નાવા ગચ્છતિ અનેનાતિ અરિત્તં, તેન. તન્તિ પટિગ્ગહણારહં ભણ્ડં. અનુપસમ્પન્નેનાતિ કારિતકમ્મં. તસ્મિમ્પીતિ ચાટિકુણ્ડકેપિ. તન્તિ અનુપસમ્પન્નં.

પાથેય્યતણ્ડુલેતિ પથસ્સ હિતે તણ્ડુલે. તેસન્તિ સામણેરાનં. ઇતરેહીતિ ભિક્ખૂહિ ગહિતતણ્ડુલેહિ. સબ્બેહિ ભિક્ખૂહિ ભુત્તન્તિ સમ્બન્ધો. એત્થાતિ ભિક્ખૂહિ ગહિતેહિ સામણેરસ્સ તણ્ડુલેહિ યાગુપચને ન દિસ્સતીતિ સમ્બન્ધો. કારણન્તિ પરિવત્તેત્વા ભુત્તસ્સ ચ અપરિવત્તેત્વા ભુત્તસ્સ ચ કારણં.

ભત્તં પચિતુકામો સામણેરોતિ યોજના. ભિક્ખુના આરોપેતબ્બં, અગ્ગિ ન કાતબ્બોતિ સમ્બન્ધો. પુન પટિગ્ગહણકિચ્ચં નત્થિ મૂલે પટિગ્ગહિતત્તાતિ અધિપ્પાયો.

અસ્સાતિ સામણેરસ્સ. તતોતિ અગ્ગિજાલનતો.

તત્તે ઉદકેતિ ઉદકે તાપે. તતોતિ તણ્ડુલપક્ખિપનતો.

પિધાનન્તિ ઉક્ખલિપિધાનં. તસ્સેવાતિ હત્થકુક્કુચ્ચકસ્સ ભિક્ખુનો એવ. દબ્બિં વાતિ કટચ્છું વા. સો હિ દરીયતિ વિલોળીયતિ ઇમાયાતિ દબ્બીતિ વુચ્ચતિ.

તત્રાતિ તસ્મિં ઠપને. તસ્સેવાતિ લોલભિક્ખુસ્સેવ. તતોતિ પત્તતો. પુન તતોતિ સાખાદિતો. તત્થાતિ ફલરુક્ખે.

વિતક્કં સોધેતુન્તિ ‘‘મય્હમ્પિ દસ્સતી’’તિ વિતક્કં સોધેતું. તતોતિ અમ્બફલાદિતો.

પુન તતોતિ માતાપિતૂનમત્થાય ગહિતતેલાદિતો. તેતિ માતાપિતરો. તતોયેવાતિ તેહિયેવ તણ્ડુલેહિ સમ્પાદેત્વાતિ સમ્બન્ધો.

એત્થાતિ તાપિતઉદકે. અમુઞ્ચન્તેનેવ હત્થેનાતિ યોજના. અઙ્ગન્તિ વિનાસં ગચ્છન્તીતિ અઙ્ગારા. દરીયન્તિ ફલીયન્તીતિ દારૂનિ.

વુત્તો સામણેરોતિ યોજના.

ગવતિ પરિભુઞ્જન્તાનં વિસ્સટ્ઠં સદ્દં કરોતીતિ ગુળો, ગુળતિ વિસતો જીવિતં રક્ખતીતિ વા ગુળો, તં ભાજેન્તો ભિક્ખૂતિ સમ્બન્ધો. તસ્સાતિ લોલસામણેરસ્સ.

ધૂમસ્સત્થાય વટ્ટીયતિ વટ્ટિત્વા કરીયતીતિ ધૂમવટ્ટિ, તં. મુખીયતિ વિપરીયતીતિ મુખં. કં વુચ્ચતિ સીસં, તં તિટ્ઠતિ એત્થાતિ કણ્ઠો.

ભત્તુગ્ગારોતિ ઉદ્ધં ગિરતિ નિગ્ગિરતીતિ ઉગ્ગારો, ભત્તમેવ ઉગ્ગારો ભત્તુગ્ગારો, ઉગ્ગારભત્તન્તિ અત્થો. દન્તન્તરેતિ દન્તવિવરે.

ઉપકટ્ઠે કાલેતિ આસન્ને મજ્ઝન્હિકે કાલે. કક્ખારેત્વાતિ સઞ્ચિત્વા. તસ્સ અત્થં દસ્સેતું વુત્તં ‘‘દ્વે તયો ખેળપિણ્ડે પાતેત્વા’’તિ. ફળુસઙ્ખાતં સિઙ્ગં વિસાણં અસ્મિં અત્થીતિ સિઙ્ગી, સોયેવ કટુકભયેહિ વિરમિતબ્બત્તા સિઙ્ગીવેરોતિ વુચ્ચતિ. અઙ્કીયતિ રુક્ખો નવં ઉગ્ગતોતિ લક્ખીયતિ એતેહીતિ અઙ્કુરા, સમં લોણેન ઉદકં, સમં વા ઉદકેન લોણં અસ્મિન્તિ સમુદ્દો, તસ્સ ઉદકં અવયવીઅવયવભાવેનાતિ સમુદ્દોદકં, તેન અપટિગ્ગહિતેનાતિ સમ્બન્ધો. ફાણતિ ગુળતો થદ્ધભાવં ગચ્છતીતિ ફાણિતં. કરેન હત્થેન ગહિતબ્બાતિ કરકા, વસ્સોપલં, કરેન ગણ્હિતુમરહાતિ અત્થો. કતકટ્ઠિનાતિ કતકનામકસ્સ એકસ્સ રુક્ખવિસેસસ્સ અટ્ઠિના. તન્તિ ઉદકં. કપિત્થોતિ એકસ્સ અમ્બિલફલસ્સ રુક્ખવિસેસસ્સ નામં.

બહલન્તિ આવિલં. સન્દિત્વાતિ વિસન્દિત્વા. કકુધસોબ્ભાદયોતિ કકુધરુક્ખસમીપે ઠિતા સોબ્ભાદયો. રુક્ખતોતિ કકુધરુક્ખતો. પરિત્તન્તિ અપ્પકં.

પાનીયઘટે પક્ખિત્તાનિ હોન્તીતિ સમ્બન્ધો. તન્તિ વાસમત્તં ઉદકં. તત્થેવાતિ ઠપિતપુપ્ફવાસિતપાનીયેયેવ. ઠપિતં દન્તકટ્ઠન્તિ સમ્બન્ધો. અજાનન્તસ્સ ભિક્ખુસ્સાતિ યોજના. અનાદરે ચેતં સામિવચનં. હીતિ સચ્ચં, યસ્મા વા.

કિં મહાભૂતં વટ્ટતિ, કિં ન વટ્ટતીતિ યોજના. યં પનાતિ મહાભૂતં પન. અઙ્ગલગ્ગન્તિ અઙ્ગેસુ લગ્ગં, મહાભૂતન્તિ સમ્બન્ધો. એત્થાતિ સેદે. સુઝાપિતન્તિ અઙ્ગારસદિસં કત્વા સુટ્ઠુ ઝાપિતં.

ચત્તારીતિ પથવી છારિકા ગૂથં મુત્તન્તિ ચત્તારિ. મહાવિકટાનીતિ મહન્તાનિ સપ્પદટ્ઠક્ખણસઙ્ખાતે વિકારકાલે કત્તબ્બાનિ ઓસધાનિ. એત્થાતિ ‘‘અસતિ કપ્પિયકારકે’’તિ વચને. કાલોદિસ્સં નામાતિ બ્યાધોદિસ્સ, પુગ્ગલોદિસ્સ, કાલોદિસ્સ, સમયોદિસ્સ, દેસોદિસ્સ, વસોદિસ્સ, ભેસજ્જોદિસ્સસઙ્ખાતેસુ સત્તસુ ઓદિસ્સેસુ કાલોદિસ્સં નામાતિ અત્થો. દસમં.

ભોજનવગ્ગો ચતુત્થો.