૫. સહસેય્યસિક્ખાપદં

૪૯. પઞ્ચમે મુટ્ઠા સતિ એતેસન્તિ મુટ્ઠસ્સતી. નત્થિ સમ્પજાનં એતેસન્તિ અસમ્પજાના. ભવઙ્ગોતિણ્ણકાલેતિ નિદ્દોક્કમનકાલે.

૫૦. ‘‘પકતિયા’’તિ પદં ‘‘દેન્તી’’તિ પદે વિસેસનં. તે ભિક્ખૂ દેન્તીતિ સમ્બન્ધો. ‘‘ગારવેના’’તિ પદઞ્ચ ‘‘સિક્ખાકામતાયા’’તિ પદઞ્ચ ‘‘દેન્તી’’તિ પદે હેતુ. સીસસ્સ ઉપધાનં ઉસ્સીસં, તસ્સ કરીયતે ઉસ્સીસકરણં, તંયેવ અત્થો પયોજનં ઉસ્સીસકરણત્થો, તદત્થાય. તત્રાતિ પુરિમવચનાપેક્ખં, ‘‘સિક્ખાકામતાયા’’તિ વચનેતિ અત્થો. નિદસ્સનન્તિ સેસો. અથ વા સિક્ખાકામતાયાતિ પચ્ચત્તે ભુમ્મવચનં. ‘‘ઇદમ્પિસ્સ હોતિ સીલસ્મિ’’ન્તિઆદીસુ (દી. નિ. ૧.૧૯૫ આદયો) વિય. ઇદમ્પિ સિક્ખાકામતાય અયં સિક્ખાકામતા સિક્ખાકામભાવો હોતીતિ યોજના. એસ નયો ‘‘તત્રિદં સમન્તપાસાદિકાય સમન્તપાસાદિકત્તસ્મિ’’ન્તિઆદીસુપિ. ભિક્ખૂ ખિપન્તીતિ યોજના. તન્તિ આયસ્મન્તં રાહુલં. અથાતિ ખિપનતો પચ્છા. ઇદન્તિ વત્થુ. સમ્મુઞ્ચનિકચવરછડ્ડનકાનિ સન્ધાય વુત્તં. તેનાયસ્મતા રાહુલેન પાતિતં નુ ખોતિ યોજના. સો પનાયસ્મા ગચ્છતીતિ સમ્બન્ધો. અપરિભોગા અઞ્ઞેસન્તિ અઞ્ઞેહિ ન પરિભુઞ્જિતબ્બા.

૫૧. હીતિ સચ્ચં, યસ્મા વા. સયનં સેય્યા, કાયપસારણકિરિયા, સયન્તિ એત્થાતિ સેય્યા, મઞ્ચપીઠાદિ. તદુભયમ્પિ એકસેસેન વા સામઞ્ઞનિદ્દેસેન વા એકતો કત્વા ‘‘સહસેય્ય’’ન્તિ વુત્તન્તિ દસ્સેન્તો આહ ‘‘સેય્યા’’તિઆદિ. તત્થાતિ દ્વીસુ સેય્યાસુ. તસ્માતિ યસ્મા દ્વે સેય્યા દસ્સિતા, તસ્મા. ‘‘સબ્બચ્છન્ના’’તિઆદિના લક્ખણં વુત્તન્તિ યોજના. પાકટવોહારન્તિ લોકે વિદિતં વચનં. દુસ્સકુટિયન્તિ દુસ્સેન છાદિતકુટિયં. અટ્ઠકથાસુ યથાવુત્તે પઞ્ચવિધચ્છદનેયેવ ગય્હમાને કો દોસોતિ આહ ‘‘પઞ્ચવિધચ્છદનેયેવા’’તિઆદિ. યં પન સેનાસનં પરિક્ખિત્તન્તિ સમ્બન્ધો. પાકારેન વાતિ ઇટ્ઠકસિલાદારુના વા. અઞ્ઞેન વાતિ કિલઞ્જાદિના વા. વત્થેનપીતિ પિસદ્દો પગેવ ઇટ્ઠકાદિનાતિ દસ્સેતિ. યસ્સાતિ સેનાસનસઙ્ખાતાય સેય્યાય. ઉપરીતિ વા સમન્તતોતિ વા યોજના. એકેન દ્વારેન પવિસિત્વા સબ્બપાસાદસ્સ વળઞ્જિતબ્બતં સન્ધાય વુત્તં ‘‘એકૂપચારો’’તિ. સતગબ્ભં વા ચતુસ્સાલં એકૂપચારં હોતીતિ સમ્બન્ધો. તન્તિ સેનાસનસઙ્ખાતં સેય્યં.

તત્થાતિ સેનાસનસઙ્ખાતાયં સેય્યાયં. સમ્બહુલા સામણેરા સચે હોન્તિ, એકો ભિક્ખુ સચે હોતીતિ યોજના. ‘‘સામણેરા’’તિ ઇદં પચ્ચાસન્નવસેન વુત્તં, ઉપલક્ખણવસેન વા અઞ્ઞેહિપિ સહસેય્યાનં આપત્તિસમ્ભવતો. તેતિ સામણેરા. સબ્બેસન્તિ ભિક્ખૂનં. તસ્સાતિ સામણેરસ્સ. એસેવ નયોતિ એસો એવ નયો, ન અઞ્ઞો નયોતિ અત્થો. અથ વા એસેવ નયોતિ એસો ઇવ નયો, એસો એતાદિસો નયો ઇવ અયં નયો દટ્ઠબ્બોતિ અત્થો.

અપિ ચાતિ એકંસેન. એત્થાતિ ઇમસ્મિં સિક્ખાપદે. ચતુક્કન્તિ એકાવાસએકાનુપસમ્પન્નં, એકાવાસનાનુપસમ્પન્નં, નાનાવાસએકાનુપસમ્પન્નં, નાનાવાસનાનુપસમ્પન્નન્તિ ચતુસમૂહં, ચતુપરિમાણં વા. યોતિ ભિક્ખુ. હિસદ્દો વિત્થારજોતકો, તં વચનં વિત્થારયિસ્સામીતિ અત્થો, વિત્થારો મયા વુચ્ચતેતિ વા. દેવસિકન્તિ દિવસે દિવસે. ણિકપચ્ચયો હિ વિચ્છત્થવાચકો. યોપિ સહસેય્યં કપ્પેતિ, તસ્સાપિ આપત્તીતિ યોજેતબ્બો. તત્રાતિ ‘‘તિરચ્છાનગતેનાપી’’તિ વચને.

‘‘અપદાનં અહિમચ્છા, દ્વિપદાનઞ્ચ કુક્કુટી;

ચતુપ્પદાનં મજ્જારી, વત્થુ પારાજિકસ્સિમા’’તિ. (પારા. અટ્ઠ. ૧.૫૫);

ઇમં ગાથં સન્ધાય વુત્તં ‘‘વુત્તનયેનેવા’’તિ. તસ્માતિ યસ્મા વેદિતબ્બો, તસ્મા. ગોધાતિ કુણ્ડો. બિળાલોતિ આખુભુજો. મઙ્ગુસોતિ નકુલો.

અસમ્બદ્ધભિત્તિકસ્સ કતપાસાદસ્સાતિ યોજના. તુલાતિ એત્થ તુલા નામ થમ્ભાન, મુપરિ દક્ખિણુત્તરવિત્થારવસેન ઠપિતો દારુવિસેસો થલતિ થમ્ભેસુ પતિટ્ઠાતીતિ કત્વા. તા પન હેટ્ઠિમપરિચ્છેદતો તિસ્સો, ઉક્કટ્ઠપરિચ્છેદેન પન પઞ્ચસત્તનવાદયો. નાનૂપચારે પાસાદેતિ સમ્બન્ધો.

વાળસઙ્ઘાટાદીસૂતિ વાળરૂપં દસ્સેત્વા કતેસુ સઙ્ઘાટાદીસુ. આદિસદ્દેન તુલં સઙ્ગણ્હાતિ. એત્થ ચ સઙ્ઘાટો નામ તુલાન, મુપરિ પુબ્બપચ્છિમાયામવસેન ઠપિતો કટ્ઠવિસેસો સમ્મા ઘટેન્તિ એત્થ ગોપાનસ્યાદયોતિ કત્વા. તે પન તયો હોન્તિ. નિબ્બકોસબ્ભન્તરેતિ છદનકોટિઅબ્ભન્તરે. પરિમણ્ડલં વા ચતુરસ્સં વા સેનાસનં હોતીતિ સમ્બન્ધો. તત્રાતિ તસ્મિં સેનાસને. અપરિચ્છિન્નો ગબ્ભસ્સ ઉપચારો એતેસન્તિ અપરિચ્છિન્નગબ્ભૂપચારા સબ્બગબ્ભા, તે પવિસન્તીતિ અત્થો. નિપન્નાનં ભિક્ખૂનન્તિ યોજના. તત્રાતિ તસ્મિં પમુખે. પમુખસ્સ સબ્બચ્છન્નત્તા, સબ્બપરિચ્છન્નત્તા ચ આપત્તિં કરોતીતિ યોજના. નનુ પમુખે છન્નમેવ અત્થિ, નો પરિચ્છન્નન્તિ આહ ‘‘ગબ્ભપરિક્ખેપો’’તિઆદિ. હીતિ સચ્ચં.

યં પન અન્ધકટ્ઠકથાયં વુત્તન્તિ સમ્બન્ધો. જગતીતિ પથવિયા ચ મન્દિરાલિન્દવત્થુસ્સ ચ નામમેતં. ઇધ પન મન્દિરાલિન્દવત્થુસઙ્ખાતા ભૂભેદા ગહિતા. તત્થાતિ અન્ધકટ્ઠકથાયં. કસ્મા પાળિયા ન સમેતીતિ આહ ‘‘દસહત્થુબ્બેધાપી’’તિઆદિ. હીતિ યસ્મા. તત્થાતિ અન્ધકટ્ઠકથાયં. યેપિ મહાપાસાદા હોન્તીતિ યોજના. તેસુપીતિ મહાપાસાદેસુપિ.

સુધાછદનમણ્ડપસ્સાતિ એત્થ ‘‘સુધા’’તિ ઇદં ઉપલક્ખણવસેન વુત્તં યેન કેનચિ છદનમણ્ડપસ્સાપિ અધિપ્પેતત્તા. મણ્ડં વુચ્ચતિ સૂરિયરસ્મિ, તં પાતિ રક્ખતિ, તતો વા જનન્તિ મણ્ડપં. નનુ એકૂપચારં હોતિ પાકારસ્સ છિદ્દત્તાતિ આહ ‘‘ન હી’’તિઆદિ. હીતિ સચ્ચં, યસ્મા વા. વળઞ્જનત્થાય એવાતિ એવકારો યોજેતબ્બો. તેનાહ ‘‘ન વળઞ્જનૂપચ્છેદનત્થાયા’’તિ. અથ વા ‘‘સદ્દન્તરત્થાપોહનેન સદ્દો અત્થં વદતી’’તિ (ઉદા. અટ્ઠ. ૧; દી. નિ. ટિ. ૧.૧; મ. નિ. ટી. ૧.મૂલપરિયાયસુત્તવણ્ણના; સં. નિ. ટી. ૧.૧.ઓઘતરણસુત્તવણ્ણના; અ. નિ. ટી. ૧.૧.રુપાદિવગ્ગવણ્ણના) વુત્તત્તા ‘‘ન વળઞ્જનૂપચ્છેદનત્થાયા’’તિ વુત્તં. કવાટન્તિ એત્થ દ્વારમેવ અધિપ્પેતં પરિયાયેન વુત્તત્તા, અસતિ ચ દ્વારે કવાટસ્સાભાવતો. સંવરણવિવરણકાલે કવતિ સદ્દં કરોતીતિ કવાટં.

તત્રાતિ ‘‘એકૂપચારત્તા’’તિ વચને. યસ્સાતિ પરવાદિનો. અનુયોગો સિયાતિ યોજના. ઇધાતિ ઇમસ્મિં સહસેય્યસિક્ખાપદે, વુત્તન્તિ સમ્બન્ધો. તત્થાતિ પિહિતદ્વારે ગબ્ભે. સોતિ પરવાદી. સબ્બચ્છન્નત્તા આપત્તિ ઇતિ વુત્તેતિ યોજના. એસેવ નયો ‘‘સબ્બપરિચ્છન્નતા ન હોતી’’તિ એત્થાપિ. પચ્ચાગમિસ્સતીતિ પતિ આગમિસ્સતિ, પુન આગમિસ્સતીતિ અત્થો.

બ્યઞ્જનમત્તેનેવાતિ ‘‘સબ્બચ્છન્ના’’તિઆદિઅક્ખરપદમત્તેનેવ, ન અત્થવસેન. ‘‘એવઞ્ચ સતી’’તિ ઇમિના અબ્યાપિતદોસં દસ્સેતિ. તતોતિ અનાપત્તિતો, પરિહાયેય્યાતિ સમ્બન્ધો. તસ્માતિ યસ્મા અનિયતેસુ વુત્તં, તસ્મા. તત્થાતિ અનિયતેસુ. ઇધાપીતિ ઇમસ્મિં સિક્ખાપદેપિ. યં યન્તિ સેનાસનં. સબ્બત્થાતિ સબ્બેસુ સેનાસનેસુ, સહસેય્યાપત્તિ હોતીતિ સમ્બન્ધો.

૫૩. દ્વીસુ અટ્ઠકથાવાદેસુ મહાઅટ્ઠકથાવાદોવ યુત્તોતિ સો પચ્છા વુત્તો.

ઇમિનાપીતિ સેનમ્બમણ્ડપેનાપિ. એતન્તિ જગતિયા અપરિક્ખિત્તતં. યથાતિ યંસદ્દત્થો તતિયન્તનિપાતો, યેન સેનમ્બમણ્ડપેનાતિ અત્થોતિ. પઞ્ચમં.