૭. આવત્તહારવણ્ણના

‘‘અસ્સુતવા પુથુજ્જનો’’તિ ઇમિના યોનિસોમનસિકારપટિક્ખેપમુખેન અયોનિસોમનસિકારપરિગ્ગહો દીપિતો. ‘‘અરિયાનં અદસ્સાવી’’તિઆદિના સપ્પુરિસૂપનિસ્સયાદિપટિક્ખેપમુખેન અસપ્પુરિસૂપનિસ્સયાદિપરિગ્ગહો દીપિતો. તેસુ પુરિમનયેન આસયવિપત્તિ કિત્તિતા, દુતિયેન પયોગવિપત્તિ. પુરિમેન ચસ્સ કિલેસવટ્ટં, તઞ્ચ યતો વિપાકવટ્ટન્તિ સકલં સંસારચક્કમાવત્તતિ. ‘‘પથવિં મઞ્ઞતી’’તિઆદિના તત્થ તિસ્સો મઞ્ઞના વુત્તા. તાસુ તણ્હામઞ્ઞના ‘‘એતં મમા’’તિ તણ્હાગ્ગાહો, માનમઞ્ઞના ‘‘એસોહમસ્મી’’તિ માનગ્ગાહો, દિટ્ઠિમઞ્ઞના ‘‘એસો મે અત્તા’’તિ દિટ્ઠિગ્ગાહો. તત્થ તણ્હાગ્ગાહેન ‘‘તણ્હં પટિચ્ચપરિયેસના’’તિઆદિકા (દી. નિ. ૨.૧૦૩; દી. નિ. ૩.૩૫૯; અ. નિ. ૩.૨૩; વિભ. ૯૬૩) નવ તણ્હામૂલકા ધમ્મા આવત્તન્તિ. માનગ્ગાહેન ‘‘સેય્યોહમસ્મી’’તિઆદિકા નવ માનવિધા આવત્તન્તિ. દિટ્ઠિગ્ગાહેન ‘‘રૂપં અત્તતો સમનુપસ્સતી’’તિઆદિકા (સં. નિ. ૪.૩૪૫) વીસતિવત્થુકા સક્કાયદિટ્ઠિ આવત્તતિ. તીસુ ચ ગાહેસુ યાય સઞ્ઞાય તણ્હાગ્ગાહસ્સ વિક્ખમ્ભના, સા દુક્ખસઞ્ઞા દુક્ખાનુપસ્સના. યાય સઞ્ઞાય માનગ્ગાહસ્સ વિક્ખમ્ભના, સા અનિચ્ચસઞ્ઞા અનિચ્ચાનુપસ્સના. યાય પન સઞ્ઞાય દિટ્ઠિગ્ગાહસ્સ વિક્ખમ્ભના, સા અનત્તસઞ્ઞા અનત્તાનુપસ્સના. તત્થ પઠમગ્ગાહવિસભાગતો અપ્પણિહિતવિમોક્ખમુખં આવત્તતિ, દુતિયગ્ગાહવિસભાગતો અનિમિત્તવિમોક્ખમુખં આવત્તતિ, તતિયગ્ગાહવિસભાગતો સુઞ્ઞતવિમોક્ખમુખં આવત્તતિ.

સેક્ખગ્ગહણેન અરિયાય સમ્માદિટ્ઠિયા સઙ્ગહો, તતો ચ પરતોઘોસયોનિસોમનસિકારા દીપિતા હોન્તિ. પરતોઘોસેન ચ સુતવા અરિયસાવકોતિ આવત્તતિ, યોનિસોમનસિકારેન નવ યોનિસોમનસિકારમૂલકા ધમ્મા આવત્તન્તિ, ચતુબ્બિધઞ્ચ સમ્પત્તિચક્કં. ‘‘મા મઞ્ઞી’’તિ મઞ્ઞનાનં વિપ્પકતપ્પહાનતાગહણેન એકચ્ચાસવપરિક્ખયો દીપિતો હોતિ, તેન ચ સદ્ધાવિમુત્તદિટ્ઠિપ્પત્તકાયસક્ખિભાવા આવત્તન્તિ. ‘‘અરહં ખીણાસવો’’તિઆદિના અસેક્ખા સીલક્ખન્ધાદયો દસ્સિતા હોન્તિ, સીલક્ખન્ધાદિપારિપૂરિયા ચ દસ નાથકરણા ધમ્મા આવત્તન્તિ. ‘‘ન મઞ્ઞતી’’તિ મઞ્ઞનાપટિક્ખેપેન પઞ્ચસુ ઉપાદાનક્ખન્ધેસુ ‘‘નેતં મમ, નેસોહમસ્મિ, ન મેસો અત્તા’’તિ સમ્માપટિપત્તિ દસ્સિતા, તાય ચ સાતિસયા નિકન્તિપરિયાદાનમાનસમુગ્ઘાટનદિટ્ઠિઉગ્ઘાટનાનિ પકાસિતાનીતિ અપ્પણિહિતાનિમિત્ત-સુઞ્ઞતવિમોક્ખા આવત્તન્તિ.

‘‘તથાગતો’’તિઆદિના સબ્બઞ્ઞુગુણા વિભાવિતાતિ તદવિનાભાવતો દસબલ-ચતુવેસારજ્જઅસાધારણઞાણઆવેણિકબુદ્ધધમ્મા આવત્તન્તિ. ‘‘નન્દી દુક્ખસ્સ મૂલ’’ન્તિઆદિના સદ્ધિં હેતુના વટ્ટવિવટ્ટં કથિતન્તિ પવત્તિનિવત્તિતદુભયહેતુવિભાવનેન ચત્તારિ અરિયસચ્ચાનિ આવત્તન્તિ. ‘‘તણ્હાનં ખયા’’તિઆદિના તણ્હપ્પહાનાપદેસેન તદેકટ્ઠભાવતો દિયડ્ઢસ્સ કિલેસસહસ્સસ્સ પહાનં આવત્તતિ. ‘‘સબ્બસો તણ્હાનં ખયા સમ્માસમ્બોધિં અભિસમ્બુદ્ધો’’તિ ચ વુત્તત્તા ‘‘નન્દી દુક્ખસ્સ મૂલ’’ન્તિ, ‘‘ઇતિ વિદિત્વા’’તિઆદિના વુત્તસ્સ મઞ્ઞનાભાવહેતુભૂતસ્સ પચ્ચયાકારવેદનસ્સ સાવકેહિ અસાધારણઞાણચારભાવો દસ્સિતો, તેન ચતુવીસતિકોટિસતસહસ્સસમાપત્તિસઞ્ચારિ ભગવતો મહાવજિરઞાણં આવત્તતીતિ. અયં આવત્તો હારો.