૫. લક્ખણહારવણ્ણના
‘‘સબ્બધમ્મમૂલપરિયાય’’ન્તિ એત્થ મૂલગ્ગહણેન મૂલપરિયાયગ્ગહણેન વા યથા તણ્હામાનદિટ્ઠિયો ગય્હન્તિ, એવં દોસમોહાદીનમ્પિ સક્કાયમૂલધમ્માનં સઙ્ગહો દટ્ઠબ્બો સક્કાયસ્સ મૂલભાવેન એકલક્ખણત્તા. ‘‘અસ્સુતવા’’તિ ઇમિના યથા તસ્સ પુગ્ગલસ્સ પરિયત્તિપટિવેધસદ્ધમ્માનં અભાવો ગય્હતિ, એવં પટિપત્તિસદ્ધમ્મસ્સપિ અભાવો ગય્હતિ સદ્ધમ્મભાવેન એકલક્ખણત્તા. અરિયાનં અદસ્સનકામતાદિલક્ખણા. ‘‘અરિયધમ્મસ્સ અકોવિદો’’તિ ઇમિના અરિયધમ્માધિગમસ્સ વિબન્ધભૂતં અઞ્ઞાણં. ‘‘અરિયધમ્મે અવિનીતો’’તિ ઇમિના અરિયવિનયાભાવો. સો પનત્થતો અરિયવિનયે અપ્પટિપત્તિ એવ વાતિ તીહિપિ પદેહિ યથાવુત્તવિસયા મિચ્છાદિટ્ઠિ વિચિકિચ્છા ચ ગહિતાવ હોન્તિ. તગ્ગહણેન ચ સબ્બેપિ અકુસલા ધમ્મા સઙ્ગહિતાવ હોન્તિ સંકિલેસલક્ખણેન એકલક્ખણત્તા. ‘‘સપ્પુરિસાનં અદસ્સાવી’’તિ એત્થાપિ એસેવ નયો.
‘‘પથવિં પથવિતો સઞ્જાનાતી’’તિ ઇદં દિટ્ઠિમઞ્ઞનાદીનં સઞ્ઞાય કારણભાવદસ્સનં. તત્થ યથા સઞ્ઞા, એવં વિતક્કફસ્સાવિજ્જાઅયોનિસોમનસિકારાદયોપિ તાસં કારણન્તિ અત્થતો તેસમ્પેત્થ સઙ્ગહો વુત્તો હોતિ મઞ્ઞનાનં કારણભાવેન એકલક્ખણત્તા. ‘‘મઞ્ઞતી’’તિ ઇમિના મઞ્ઞનાકિચ્ચેન તણ્હામાનદિટ્ઠિયો ગહિતા તાસં કિલેસસભાવત્તા. તગ્ગહણેનેવ વિચિકિચ્છાદિનમ્પિ સઙ્ગહો દટ્ઠબ્બો કિલેસલક્ખણેન એકલક્ખણત્તા. તથા તણ્હાય હેતુસભાવત્તા તગ્ગહણેનેવ અવસિટ્ઠાકુસલહેતૂનં સઙ્ગહો દટ્ઠબ્બો હેતુલક્ખણેન એકલક્ખણત્તા. તથા તણ્હાદિટ્ઠીનં આસવાદિસભાવત્તા તગ્ગહણેનેવ અવસિટ્ઠાસવોઘયોગગન્થનીવરણાદીનમ્પિ સઙ્ગહો દટ્ઠબ્બો આસવાદિસભાવત્તા એકલક્ખણત્તા. તથા ‘‘પથવિં મઞ્ઞતી’’તિઆદિના પથવીઆદીનં રૂપસભાવત્તા તબ્બિસયાનઞ્ચ મઞ્ઞનાનં રૂપવિસયત્તા તગ્ગહણેનેવ સકલરૂપક્ખન્ધવિસયાપિ મઞ્ઞના દસ્સિતા હોન્તિ રૂપવિસયલક્ખણેન આસં એકલક્ખણત્તા. એવં ચક્ખાયતનાદિવિસયાપિ મઞ્ઞના નિદ્ધારેતબ્બા. ‘‘અપરિઞ્ઞાત’’ન્તિ પરિઞ્ઞાપટિક્ખેપેન તપ્પટિબદ્ધકિલેસાનં પહાનપટિક્ખેપોતિ દટ્ઠબ્બો મગ્ગકિચ્ચભાવેન પરિઞ્ઞાપહાનાનં એકલક્ખણત્તા. ઇમિના નયેન સેસેસુપિ યથારહં એકલક્ખણા નિદ્ધારેતબ્બાતિ. અયં લક્ખણો હારો.