૨. વિચયહારવણ્ણના

મઞ્ઞનાનં સક્કાયસ્સ અવિસેસહેતુભાવતો, કસ્સચિપિ તત્થ અસેસિતબ્બતો ચ સબ્બગહણં, સભાવધારણતો નિસ્સત્તનિજ્જીવતો ચ ધમ્મગ્ગહણં, પતિટ્ઠાભાવતો આવેણિકહેતુભાવતો ચ મૂલગ્ગહણં, કારણભાવતો દેસનત્થસમ્ભવતો ચ પરિયાયગ્ગહણં, સમ્મુખભાવતો સમ્પદાનત્થસમ્ભવતો ચ ‘‘વો’’તિ વચનં, તથારૂપગુણયોગતો અભિમુખીકરણતો ચ ‘‘ભિક્ખવે’’તિ આલપનં. દેસેતું સમત્થભાવતો તેસં સતુપ્પાદનત્થઞ્ચ ‘‘દેસેસ્સામી’’તિ પટિજાનનં, દેસેતબ્બતાય પટિઞ્ઞાતભાવતો, યથાપટિઞ્ઞઞ્ચ દેસનતો ‘‘ત’’ન્તિ પચ્ચામસનં, સોતબ્બભાવતો, સવનત્થસ્સ ચ એકન્તેન નિપ્ફાદનતો ‘‘સુણાથા’’તિ વુત્તં. સક્કાતબ્બતો, સક્કચ્ચકિરિયાય એવ ચ તદત્થસિદ્ધિતો ‘‘સાધુક’’ન્તિ વુત્તં. ધમ્મસ્સ મનસિકરણીયતો તદધીનત્તા ચ સબ્બસમ્પત્તીનં ‘‘મનસિ કરોથા’’તિ વુત્તં યથાપરિઞ્ઞાતાય દેસનાય પરિબ્યત્તભાવતો વિત્થારત્થસમ્ભવતો ચ ‘‘ભાસિસ્સામી’’તિ વુત્તં. ભગવતો સદેવકેન લોકેન સિરસા સમ્પટિચ્છિતબ્બવચનત્તા, તસ્સ ચ યથાધિપ્પેતત્થસાધનતો ‘‘એવ’’ન્તિ વુત્તં. સત્થુ ઉત્તમગારવટ્ઠાનભાવતો, તત્થ ચ ગારવસ્સ ઉળારપુઞ્ઞભાવતો ‘‘ભન્તે’’તિ વુત્તં. ભિક્ખૂનં તથાકિરિયાય નિચ્છિતભાવતો વચનાલઙ્કારતો ચ ‘‘ખો’’તિ વુત્તં. સવનસ્સ પટિજાનિતબ્બતો, તથા તેહિ પટિપન્નત્તા ચ ‘‘પચ્ચસ્સોસુ’’ન્તિ વુત્તં પચ્ચક્ખભાવતો, સકલસ્સપિ એકજ્ઝં કરણતો ‘‘એત’’ન્તિ વુત્તં.

વુચ્ચમાનસ્સ પુગ્ગલસ્સ લોકપરિયાપન્નત્તા લોકાધારત્તા ચ લોકં ઉપાદાય ‘‘ઇધા’’તિ વુત્તં. પટિવેધબાહુસચ્ચાભાવતો પરિયત્તિબાહુસચ્ચાભાવતો ચ ‘‘અસ્સુતવા’’તિ વુત્તં. પુથૂસુ, પુથુ વા જનભાવતો ‘‘પુથુજ્જનો’’તિ વુત્તં. અનરિયધમ્મવિરહતો અરિયધમ્મસમન્નાગમતો ચ ‘‘અરિયાન’’ન્તિ વુત્તં. અરિયભાવકરાય પટિપત્તિયા અભાવતો, તત્થ કોસલ્લદમથાભાવતો ‘‘અરિયાનં અદસ્સાવી’’તિઆદિ વુત્તં. અસન્તધમ્મસ્સવનતો સન્તધમ્મસમન્નાગમતો સબ્ભિ પાસંસિયતો ચ ‘‘સપ્પુરિસાન’’ન્તિ વુત્તં. સપ્પુરિસભાવકરાય પટિપત્તિયા અભાવતો, તત્થ ચ કોસલ્લદમથાભાવતો ‘‘સપ્પુરિસાનં અદસ્સાવી’’તિઆદિ વુત્તં. પથવીવત્થુકાનં મઞ્ઞનાનં, ઉપરિ વુચ્ચમાનાનઞ્ચમઞ્ઞનાનં મૂલકત્તા પપઞ્ચસઙ્ખાનં ‘‘પથવિં પથવિતો સઞ્જાનાતી’’તિ વુત્તં. અન્ધપુથુજ્જનસ્સ અહંકાર-મમંકારાનં કત્થચિપિ અપ્પહીનત્તા ‘‘પથવિં મઞ્ઞતી’’તિઆદિ વુત્તં.

પુબ્બે અગ્ગહિતત્તા, સામઞ્ઞતો ચ ગય્હમાનત્તા, પુગ્ગલસ્સ પથવીઆદિઆરમ્મણસભાગતાય લબ્ભમાનત્તા ચ ‘‘યોપી’’તિ વુત્તં. ‘‘યો’’તિ અનિયમેન ગહિતસ્સ નિયમેતબ્બતો પટિનિદ્દિસિતબ્બતો ચ; ‘‘સો’’તિ વુત્તં સાતિસયં સંસારે ભયસ્સ ઇક્ખનતો કિલેસભેદનસમ્ભવતો ચ ‘‘ભિક્ખૂ’’તિ વુત્તં. સિક્ખાહિ સમન્નાગમતો સેક્ખધમ્મપટિલાભતો ચ ‘‘સેક્ખો’’તિ વુત્તં. મનસા લદ્ધબ્બસ્સ અરહત્તસ્સ અનધિગતત્તા અધિગમનીયતો ચ ‘‘અપ્પત્તમાનસો’’તિ વુત્તં. અપરેન અનુત્તરણીયતો, પરં અનુચ્છવિકભાવેન ઉત્તરિત્વા ઠિતત્તા ચ ‘‘અનુત્તર’’ન્તિ વુત્તં. યોગેન ભાવનાય કામયોગાદિતો ચ ખેમં સિવં અનુપદ્દવન્તિ ‘‘યોગક્ખેમ’’ન્તિ વુત્તં. છન્દપ્પવત્તિયા ઉસ્સુક્કાપત્તિયા ચ ‘‘પત્થયમાનો’’તિ વુત્તં. તદત્થસ્સ સબ્બસો સબ્બઇરિયાપથવિહારસ્સ સમથવિપસ્સનાવિહારસ્સ દિબ્બવિહારસ્સ ચ વસેન ‘‘વિહરતી’’તિ વુત્તં. સેક્ખસ્સ સબ્બસો અભિઞ્ઞેય્યભાવઞ્ચેવ પરિઞ્ઞેય્યભાવઞ્ચ ઞાણેન અભિભવિત્વા જાનનતો ‘‘અભિજાનાતી’’તિ વુત્તં. સેક્ખસ્સ સબ્બસો અપ્પહીનમઞ્ઞનતાય અભાવતો ‘‘મા મઞ્ઞી’’તિ વુત્તં. સેસં વુત્તનયાનુસારેન વેદિતબ્બં. ઇમિના નયેન ઇતો પરં સબ્બપદેસુ વિનિચ્છયો કાતબ્બો. સક્કા હિ અટ્ઠકથં તસ્સા લીનત્થવણ્ણનઞ્ચ અનુગન્ત્વા અયમત્થો વિઞ્ઞૂહિ વિભાવેતુન્તિ અતિવિત્થારભયેન ન વિત્થારયિમ્હ. ઇતિ અનુપદવિચયતો વિચયો હારો.