૧૪. પરિક્ખારહારવણ્ણના

‘‘સબ્બધમ્મમૂલપરિયાય’’ન્તિ એત્થ સબ્બધમ્મા નામ પરિયાપન્નધમ્મા, તે કુસલાકુસલાબ્યાકતભેદેન તિવિધા. તેસુ કુસલાનં યોનિસોમનસિકારો અલોભાદયો ચ હેતૂ, અકુસલાનં અયોનિસોમનસિકારો લોભાદયો ચ હેતૂ, અબ્યાકતેસુ વિપાકાનં યથાસકં કમ્મં, ઇતરેસં ભવઙ્ગમાવજ્જનસમન્નાહારાદિ ચ હેતૂ. એત્થ ચ સપ્પુરિસૂપનિસ્સયાદિકો પચ્ચયો હેતુમ્હિ એવ સમવરુળ્હો, સો તત્થ આદિ-સદ્દેન સઙ્ગહિતોતિ દટ્ઠબ્બો. ‘‘મૂલ’’ન્તિ વુત્તાનં મઞ્ઞનાનં હેતુભાવો પાળિયં વુત્તો એવ. મઞ્ઞનાસુ પન તણ્હામઞ્ઞનાય અસ્સાદાનુપસ્સના હેતુ. ‘‘સઞ્ઞોજનિયેસુ ધમ્મેસુ અસ્સાદાનુપસ્સિનો તણ્હા પવડ્ઢતી’’તિ (સં. નિ. ૨.૫૨) હિ વુત્તં. માનમઞ્ઞનાય દિટ્ઠિવિપ્પયુત્તલોભો હેતુ કેવલં સંસગ્ગવસેન ‘‘અહમસ્મી’’તિ પવત્તનતો. દિટ્ઠિમઞ્ઞનાય એકત્તનયાદીનં અયાથાવગ્ગાહો હેતુ, અસ્સુતભાવો પુથુજ્જનભાવસ્સ હેતુ, સો અરિયાનં અદસ્સનસીલતાય, સા અરિયધમ્મસ્સ અકોવિદતાય, સા અરિયધમ્મે અવિનીતતાય હેતુ, સબ્બા ચાયં હેતુપરમ્પરા પથવીઆદીસુ ‘‘એતં મમ, એસોહમસ્મિ, એસો મે અત્તા’’તિ તિસ્સન્નં મઞ્ઞનાનં હેતુ, સેક્ખારહાદિભાવા પન મત્તસો સબ્બસો ચ મઞ્ઞનાભાવસ્સ હેતૂતિ. અયં પરિક્ખારો હારો.