૧૬. સમારોપનહારવણ્ણના

‘‘સબ્બધમ્મમૂલપરિયાય’’ન્તિઆદીસુ મૂલપરિયાયગ્ગહણેન અસ્સુતવાગહણેન સઞ્જાનનમઞ્ઞનાપરિઞ્ઞાગહણેહિ ચ સંકિલેસધમ્મા દસ્સિતા, તે ચ સઙ્ખેપતો તિવિધા તણ્હાસંકિલેસો દિટ્ઠિસંકિલેસો દુચ્ચરિતસંકિલેસોતિ. તત્થ તણ્હાસંકિલેસો તણ્હાસંકિલેસસ્સ, દિટ્ઠિસંકિલેસસ્સ, દુચ્ચરિતસંકિલેસસ્સ ચ પદટ્ઠાનં, તથા દિટ્ઠિસંકિલેસો દિટ્ઠિસંકિલેસસ્સ, તણ્હાસંકિલેસસ્સ, દુચ્ચરિતસંકિલેસસ્સ ચ પદટ્ઠાનં, દુચ્ચરિતસંકિલેસોપિ દુચ્ચરિતસંકિલેસસ્સ, તણ્હાસંકિલેસસ્સ, દિટ્ઠિસંકિલેસસ્સ ચ પદટ્ઠાનં. તેસુ તણ્હાસંકિલેસો અત્થતો લોભોવ, યો ‘‘લોભો લુબ્ભના લુબ્ભિતત્તં સારાગો સારજ્જના સારજ્જિતત્ત’’ન્તિઆદિના (ધ. સ. ૩૮૯) અનેકેહિ પરિયાયેહિ વિભત્તો. તથા દિટ્ઠિયેવ દિટ્ઠિસંકિલેસો, યો ‘‘દિટ્ઠિગતં દિટ્ઠિગહનં દિટ્ઠિકન્તારો દિટ્ઠિવિસૂકં દિટ્ઠિવિપ્ફન્દિત’’ન્તિઆદિના (ધ. સ. ૧૧૦૫) અનેકેહિ પરિયાયેહિ, ‘‘સન્તિ, ભિક્ખવે, એકે સમણબ્રાહ્મણા’’તિઆદિના (દી. નિ. ૧.૩૦) દ્વાસટ્ઠિયા પભેદેહિ ચ વિભત્તો. દુચ્ચરિતસંકિલેસો પન અત્થતો દુસ્સીલ્યચેતના ચેવ ચેતનાસમ્પયુત્તધમ્મા ચ, યા ‘‘કાયદુચ્ચરિતં વચીદુચ્ચરિતં કાયવિસમં વચીવિસમ’’ન્તિ (વિભ. ૯૧૩, ૯૨૪), ‘‘પાણાતિપાતો અદિન્નાદાન’’ન્તિ (વિભ. ૯૧૩) ચ આદિના અનેકેહિ પરિયાયેહિ, અનેકેહિ પભેદેહિ ચ વિભત્તા.

તેસુ તણ્હાસંકિલેસસ્સ સમથો પટિપક્ખો, દિટ્ઠિસંકિલેસસ્સ વિપસ્સના, દુચ્ચરિતસંકિલેસસ્સ સીલં પટિપક્ખો. તે પન સીલાદયો ધમ્મા ઇધ પરિઞ્ઞાગહણેન સેક્ખગ્ગહણેન ‘‘અરહ’’ન્તિઆદિના અરિયતાદિગ્ગહણેન ચ ગહિતા. તત્થ સીલેન દુચ્ચરિતસંકિલેસપ્પહાનં સિજ્ઝતિ, તથા તદઙ્ગપ્પહાનં વીતિક્કમપ્પહાનઞ્ચ, સમથેન તણ્હાસંકિલેસપ્પહાનં સિજ્ઝતિ, તથા વિક્ખમ્ભનપ્પહાનં પરિયુટ્ઠાનપ્પહાનઞ્ચ. વિપસ્સનાય દિટ્ઠિસંકિલેસપ્પહાનં સિજ્ઝતિ, તથા સમુચ્છેદપ્પહાનં અનુસયપ્પહાનઞ્ચ. તત્થ પુબ્બભાગે સીલે પતિટ્ઠિતસ્સ સમથો, સમથે પતિટ્ઠિતસ્સ વિપસ્સના, મગ્ગક્ખણે પન સમકાલમેવ ભવન્તિ. પુબ્બેયેવ હિ સુપરિસુદ્ધકાયવચીકમ્મસ્સ સુપરિસુદ્ધાજીવસ્સ ચ સમથવિપસ્સના આરદ્ધા ગબ્ભં ગણ્હન્તિયો પરિપાકં ગચ્છન્તિયો વુટ્ઠાનગામિનિવિપસ્સનં પરિબ્રૂહેન્તિ, વુટ્ઠાનગામિનિવિપસ્સના ભાવનાપારિપૂરિં ગચ્છન્તી મગ્ગેન ઘટેન્તિ મગ્ગક્ખણે સમથવિપસ્સના પરિપૂરેતિ. અથ મગ્ગક્ખણે સમથવિપસ્સનાભાવનાપારિપૂરિયા અનવસેસસંકિલેસધમ્મં સમુચ્છિન્દન્તિયો નિરોધં નિબ્બાનં સચ્છિકરોન્તીતિ. અયં સમારોપનો હારો.

સોળસહારવણ્ણના નિટ્ઠિતા.