૫૦. વિપસ્સનાનિદ્દેસવણ્ણના

૪૭૧-૨. નામરૂપન્તિ ચિત્તચેતસિકસઙ્ખાતં નામઞ્ચ અટ્ઠવીસતિવિધં રૂપઞ્ચ. ‘‘નમનલક્ખણં નામં, રુપ્પનલક્ખણં રૂપં, નામરૂપતો ન અઞ્ઞો અત્તાદિકો કોચિ અત્થી’’તિ એવં ઝાનલાભી ચે, ઝાનતો વુટ્ઠાય ઝાનગતં વા વિપસ્સનાયાનિકો ચે, પકિણ્ણકભૂતં નામરૂપં પરિગ્ગહેત્વા. પાતિમોક્ખસંવરાદિ સીલવિસુદ્ધિ, ચતુરારક્ખવસેન દીપિતા સોપચારસમાધિસઙ્ખાતા ચિત્તવિસુદ્ધિ ચ વુત્તાવ નામાતિ ઇમિના દિટ્ઠિવિસુદ્ધિ કથિતા. તતો તસ્સ પચ્ચયઞ્ચ પરિગ્ગહેત્વાતિ સમ્બન્ધો. તસ્સ પચ્ચયન્તિ ‘‘પટિસન્ધિક્ખણે નામરૂપદ્વયમેવ અવિજ્જાતણ્હાઉપાદાનકમ્મેહિ ઉપ્પજ્જતિ, ન ઇસ્સરાદિકારણેના’’તિઆદિના તસ્સ કારણં, ઇમિના કઙ્ખાવિતરણવિસુદ્ધિ દસ્સિતા.

હુત્વા અભાવતો અનિચ્ચાતિ સબ્બેપિ નામરૂપસઙ્ખારા ઉપ્પજ્જિત્વા અભાવાપજ્જનતો અનિચ્ચા. ઉદયબ્બયપીળના દુક્ખાતિ ઉપ્પાદનિરોધવસેન પીળનતો દુક્ખા. અવસવત્તિત્તા અનત્તાતિ અત્તનો વસે અવત્તનતો અનત્તાતિ એવં સઙ્ખારેહિ સદ્ધિં તિલક્ખણં આરોપેત્વા. પુનપ્પુનં સમ્મસન્તોતિ યથાવુત્તનયેન સમ્મસન્તો સમથયાનિકો વિપસ્સનાયાનિકો ચ યોગાવચરો. ઇમિના મગ્ગામગ્ગઞાણદસ્સનવિસુદ્ધિ, પટિપદાઞાણદસ્સનવિસુદ્ધિ ચ દસ્સિતા. સઙ્ખારાનમેવ હિ ઉદયબ્બયાદિનાનુપસ્સનતો ઉદયબ્બયભઙ્ગભયઆદીનવનિબ્બિદામુઞ્ચિતુકમ્યતાપટિસઙ્ખાનુપસ્સનાસ- ઙ્ખારુપેક્ખાઞાણસઙ્ખાતસ્સ અટ્ઠવિધસ્સ ઞાણસ્સ વસેન સિખાપ્પત્તં વિપસ્સનાઞાણં પટિપદાઞાણદસ્સનવિસુદ્ધિ નામ. અનુપુબ્બેન સબ્બસંયોજનક્ખયં પાપુણેય્યાતિ ઇમિના ઞાણદસ્સનવિસુદ્ધિ દસ્સિતા. સબ્બસંયોજનક્ખયન્તિ ઓરમ્ભાગિયાનં પઞ્ચન્નં સંયોજનાનં હેટ્ઠા મગ્ગત્તયેન ખેપિતત્તા, ઇતરેસં ઉદ્ધમ્ભાગિયાનં સંયોજનાનં ખેપિતત્તા ચ સબ્બેસં સંયોજનાનં ખયન્તે જાતં અરહત્તમગ્ગં.

નિગમનકથાવણ્ણના

૪૭૩. યસ્મા કારણા યા સિક્ખના, અયં ભિક્ખુકિચ્ચં, અતો તસ્મા કારણાતિ અત્થો.

૪૭૪. નિચ્ચસો લોકવિચારિનોતિ નિચ્ચં લોકે વિચરતો. માલુતસ્સેવ પરિસ્સમો ન સમ્ભોતીતિ યોજના. માલુતસ્સેવાતિ વાતસ્સ ઇવ. ન સમ્ભોતીતિ ન હોતિ.

૪૭૫-૬. તમ્બપણ્ણિ એવ તમ્બપણ્ણિયો, કેતુ વિય કેતુ, તમ્બપણ્ણિયે કેતૂતિ તપ્પુરિસો. તેન રચિતા ધમ્મવિનયઞ્ઞુપસંસિતા અયં ખુદ્દસિક્ખા પરિમાણતો ગાથાનં પઞ્ચમત્તેહિ સતેહિ એત્તાવતા નિટ્ઠાનમુપાગતાતિ સમ્બન્ધો.

નિગમનકથાવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

નિગમનકથા

કારાપિતેતિરુચિરે પવરે વિહારે;

માનાધિકારિપુરિના ગરુના ગુણેન;

વસ્સં વસં દમિળસો વિધહં અકાસિં;

આકઙ્ખટીક જિનસાસનસમ્પવુદ્ધિં.

પુઞ્ઞેન સત્થરચનાજનિતેન તેન;

સમ્બુદ્ધસાસનવરોદયકારણેન;

લોકામિસેસુ પન મે સમયં અલગ્ગો;

સમ્બુદ્ધસાસનવરોદયમાચરેય્યં.

અત્થેસુ અક્ખરપદેસુ વિનિચ્છયેસુ;

પુબ્બાપરેસુ લિખિતં ખલિતં યદત્થિ;

ઓહાય ખન્તુમરહન્તિ વદન્તુ સન્તા;

દિટ્ઠાપરાધમથ વા કિમુલાલનેન.

યેનન્તતન્તરતનાકરમન્થનેન;

મન્થાચલોલ્લસિતઞાણવરેન લદ્ધા;

સારામતાતિસુખિતા સુખયન્તિ ચઞ્ઞે;

તે મે જયન્તિ ગરવો ગરવો ગુણેહિ.

પરત્થસમ્પાદનતો, પુઞ્ઞેનાધિગતેનહં;

પરત્થસમ્પાદનકો, ભવેય્યં જાતિજાતિયં.

સિસ્સો આહ –

પરમપ્પિચ્છતાનેકસન્તોસોપસમેસિનં;

સુચિસલ્લેખવુત્તીનં, સદારઞ્ઞનિવાસિનં.

સાસનુજ્જોતકારીનં, આચેરત્તમુપાગતં;

ઉદુમ્બરગિરિખ્યાતયતીનં યતિપુઙ્ગવં.

મેધઙ્કર ઇતિ ખ્યાતનામધેય્યં તપોધનં;

થેરં થિરદયામેધાનિધાનં સાધુપૂજિતં.

સિસ્સં સહાયમાગમ્મ, કલ્યાણમિત્તમત્તનો;

સોધેતું સાસનં સત્થુ, પરક્કમમકાસિ યો.

સુસદ્દસિદ્ધિં યો યોગનિચ્છયં સબ્ભિ વણ્ણિતં;

અકા સુબોધાલઙ્કારં, વુત્તોદયમનાકુલં.

સઙ્ઘરક્ખિતનામેન, મહાથેરેન ધીમતા;

નિવાસભૂતેનાનેકગુણાનપ્પિચ્છતાદિનં.

તેનેવ રચિતા સાધુ, સાસનોદયકારિના;

ખુદ્દસિક્ખાય ટીકાપિ, સુમઙ્ગલપ્પસાદની.

નિગમનકથા નિટ્ઠિતા.

ઇતિ સુમઙ્ગલપ્પસાદની નામ

ખુદ્દસિક્ખા-અભિનવટીકા સમત્તા.

નમો તસ્સ ભગવતો અરહતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ