૬. સુત્તવિઞ્ઞત્તિસિક્ખાપદવણ્ણના

છબ્બિધં ખોમસુત્તાદિન્તિ ‘‘સુત્તં નામ છ સુત્તાનિ ખોમં કપ્પાસિકં કોસેય્યં કમ્બલં સાણં ભઙ્ગ’’ન્તિ (પારા. ૬૩૮) એવં વુત્તં છબ્બિધં ખોમસુત્તાદિં. તત્થ ખોમન્તિ (પારા. અટ્ઠ. ૨.૬૩૬-૩૮) ખોમવાકેહિ કતસુત્તં. કપ્પાસિકન્તિ કપ્પાસતો નિબ્બત્તં. કોસેય્યન્તિ કોસિયંસૂહિ કન્તિત્વા કતસુત્તં. કમ્બલન્તિ એળકલોમસુત્તં. સાણન્તિ સાણવાકેન કતસુત્તં. ભઙ્ગન્તિ પાટેક્કં વાકસુત્તમેવાતિ એકે. પઞ્ચહિપિ મિસ્સેત્વા કતસુત્તં પન ‘‘ભઙ્ગ’’ન્તિ વેદિતબ્બં. તેસં અનુલોમન્તિ તેસં ખોમાદીનં અનુલોમં દુકૂલં પત્તુણ્ણં સોમારપટ્ટં ચીનપટ્ટં ઇદ્ધિજં દેવદિન્નન્તિ છબ્બિધં સુત્તં.

તુરીતિ વાયનૂપકરણો એકો દણ્ડો, વીતવીતટ્ઠાનં યત્થ સંહરિત્વા ઠપેન્તિ. વેમન્તિ વાયનૂપકરણો એકો દણ્ડો, સુત્તં પવેસેત્વા યેન આકોટેન્તો ઘનભાવં સમ્પાદેન્તિ. તસ્સ સબ્બપ્પયોગેસુ દુક્કટન્તિ તન્તવાયસ્સ યે તે તુરિવેમસજ્જનાદિકા પયોગા, તેસુ સબ્બેસુ પયોગેસુ ભિક્ખુસ્સ દુક્કટં, તસ્સ તન્તવાયસ્સ પયોગે પયોગે ભિક્ખુસ્સ દુક્કટન્તિ વુત્તં હોતિ. તુરિઆદીનં અભાવે તેસં કરણત્થં વાસિફરસુઆદીનં મગ્ગનનિસાનરુક્ખચ્છેદનાદિસબ્બપ્પયોગેપિ એસેવ નયો. તન્તૂનં અત્તનો સન્તકત્તા વીતવીતટ્ઠાનં પટિલદ્ધમેવ હોતીતિ આહ ‘‘પટિલાભેન નિસ્સગ્ગિયં હોતી’’તિ, વિકપ્પનુપગપચ્છિમચીવરપ્પમાણે વીતે નિસ્સગ્ગિયં હોતીતિ વુત્તં હોતિ. તેનેવ વક્ખતિ ‘‘દીઘતો વિદત્થિમત્તે, તિરિયઞ્ચ હત્થમત્તે વીતે નિસ્સગ્ગિયં પાચિત્તિય’’ન્તિ. એત્થ ચ ‘‘ઇદં મે, ભન્તે, ચીવરં સામં સુત્તં વિઞ્ઞાપેત્વા તન્તવાયેહિ વાયાપિતં નિસ્સગ્ગિય’’ન્તિ ઇમિના નયેન નિસ્સજ્જનવિધાનં વેદિતબ્બં.

તેનેવાતિ વિઞ્ઞાપિતતન્તવાયેનેવ. એવં ઇધ દુક્કટન્તિ ઇધાપિ તન્તવાયેનેવ દીઘતો વિદત્થિમત્તે, તિરિયં હત્થમત્તે વીતે દુક્કટન્તિ અત્થો. અકપ્પિયસુત્તમયેતિ વિઞ્ઞાપિતસુત્તમયે. ઇતરસ્મિન્તિ અવિઞ્ઞત્તિસુત્તમયે પરિચ્છેદે. તતો ચે ઊનતરાતિ વુત્તપ્પમાણતો ચે ઊનતરા, અન્તમસો (પારા. અટ્ઠ. ૨.૬૩૬-૬૩૮) અચ્છિમણ્ડલપ્પમાણાપીતિ અધિપ્પાયો. કપ્પિયતન્તવાયેનપિ અકપ્પિયસુત્તં વાયાપેન્તસ્સ યથા પુબ્બે નિસ્સગ્ગિયં, એવમિધ દુક્કટં. તેનેવ કપ્પિયઞ્ચ અકપ્પિયઞ્ચ સુત્તં વાયાપેન્તસ્સ સચે પચ્છિમચીવરપ્પમાણા વા ઊનકા વા અકપ્પિયસુત્તપરિચ્છેદા હોન્તિ, તેસુ પરિચ્છેદગણનાય દુક્કટં. કપ્પિયસુત્તપરિચ્છેદેસુ અનાપત્તિ. અથ એકન્તરિકેન વા સુત્તેન, દીઘતો વા કપ્પિયં તિરિયં અકપ્પિયં કત્વા વીતં હોતિ, પમાણયુત્તે પરિચ્છેદે પરિચ્છેદે દુક્કટં.

યદિ પન (પારા. અટ્ઠ. ૨.૬૩૬-૬૩૮) દ્વે તન્તવાયા હોન્તિ એકો કપ્પિયો એકો અકપ્પિયો, સુત્તઞ્ચ અકપ્પિયં, તે ચે વારેન વિનન્તિ, અકપ્પિયતન્તવાયેન વીતે પમાણયુત્તે પરિચ્છેદે પરિચ્છેદે પાચિત્તિયં, ઊનતરે દુક્કટં. ઇતરેન વીતે ઉભયત્થ દુક્કટં. સચે દ્વેપિ વેમં ગહેત્વા એકતો વિનન્તિ, પમાણયુત્તે પરિચ્છેદે પરિચ્છેદે પાચિત્તિયં. અથ સુત્તં કપ્પિયં, ચીવરઞ્ચ કેદારબદ્ધાદીહિ સપરિચ્છેદં, અકપ્પિયતન્તવાયેન વીતે પરિચ્છેદે પરિચ્છેદે દુક્કટં, ઇતરેન વીતે અનાપત્તિ. સચે દ્વેપિ એકતો વિનન્તિ, પમાણયુત્તે પરિચ્છેદે પરિચ્છેદે દુક્કટં. અથ સુત્તમ્પિ કપ્પિયઞ્ચ અકપ્પિયઞ્ચ, તે ચે વારેન વિનન્તિ, અકપ્પિયતન્તવાયેન અકપ્પિયસુત્તમયેસુ પચ્છિમચીવરપ્પમાણેસુ પરિચ્છેદેસુ વીતેસુ પરિચ્છેદગણનાય પાચિત્તિયં, ઊનતરેસુ કપ્પિયસુત્તમયેસુ ચ દુક્કટં. કપ્પિયતન્તવાયેન અકપ્પિયસુત્તમયેસુ પમાણયુત્તેસુ વા ઊનકેસુ વા દુક્કટમેવ, કપ્પિયસુત્તમયેસુ અનાપત્તિ.

અથ એકન્તરિકેન વા સુત્તેન, દીઘતો વા અકપ્પિયં તિરિયં અકપ્પિયં કત્વા વિનન્તિ, ઉભોપિ વા તે વેમં ગહેત્વા એકતો વિનન્તિ, અપરિચ્છેદે ચીવરે પમાણયુત્તે પરિચ્છેદે પરિચ્છેદે દુક્કટં, સપરિચ્છેદે પરિચ્છેદવસેન દુક્કટાનિ. તેનાહ ‘‘એતેનેવ ઉપાયેના’’તિઆદિ.

એત્થ ચ તન્તવાયો તાવ અઞ્ઞાતકઅપ્પવારિતતો વિઞ્ઞત્તિયા લદ્ધો અકપ્પિયો, સેસો કપ્પિયો. સુત્તમ્પિ સામં વિઞ્ઞાપિતં અકપ્પિયં, સેસં, ઞાતકાદિવસેન ઉપ્પન્નઞ્ચ કપ્પિયન્તિ વેદિતબ્બં. તિકપાચિત્તિયન્તિ વાયાપિતે વાયાપિતસઞ્ઞિવેમતિકઅવાયાપિતસઞ્ઞીનં વસેન તીણિ પાચિત્તિયાનિ. ચીવરત્થાય વિઞ્ઞાપિતસુત્તન્તિ સામં વા અઞ્ઞેન વા ચીવરત્થાય વિઞ્ઞાપિતસુત્તં. કિઞ્ચાપિ પાળિયં ‘‘સામં સુત્તં વિઞ્ઞાપેત્વા’’તિ વુત્તં, તથાપિ ઇધ ‘‘ચીવરત્થાય સામં વિઞ્ઞાપિતસુત્ત’’ન્તિ અવત્વા કેવલં ‘‘ચીવરત્થાય વિઞ્ઞાપિતસુત્ત’’ન્તિ અઙ્ગેસુ વુત્તત્તા અઞ્ઞેન ચીવરત્થાય વિઞ્ઞાપિતસુત્તમ્પિ સઙ્ગહં ગચ્છતીતિ વેદિતબ્બં. અકપ્પિયવિઞ્ઞત્તિયાતિ ‘‘ચીવરં મે, આવુસો, વાયથા’’તિ એવંભૂતાય અકપ્પિયવિઞ્ઞત્તિયા.

સુત્તવિઞ્ઞત્તિસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.