૮. પઠમઉપક્ખટસિક્ખાપદવણ્ણના

ભિક્ખું પનેવ ઉદ્દિસ્સાતિ એત્થ પનાતિ નિપાતમત્તં, તથા એવ-સદ્દોપિ. તેનાહ ‘‘ઇત્થન્નામસ્સા’’તિઆદિ. અપદિસિત્વાતિ કથેત્વા, આરબ્ભાતિ વા અત્થો. અઞ્ઞાતકસ્સ ગહપતિસ્સાતિ અઞ્ઞાતકગહપતિનાતિ અત્થો. કરણત્થે હિ ઇદં સામિવચનં. અટ્ઠકથાયં પન ઇદં સુવિઞ્ઞેય્યન્તિ ન વિચારિતં. ચીવરં ચેતાપેન્તિ પરિવત્તેન્તિ એતેનાતિ ચીવરચેતાપન્નં (સારત્થ. ટી. ૨.૫૨૮-૫૨૯), ચીવરમૂલં, ન-કારો પનેત્થ આગમો, ‘‘ચીવરચેતાપન’’ન્તિપિ પઠન્તિ. તં પન યસ્મા હિરઞ્ઞાદીસુ અઞ્ઞતરં હોતિ, તસ્મા ‘‘હિરઞ્ઞાદિક’’ન્તિ વુત્તં. તત્થ હિરઞ્ઞન્તિ કહાપણો વુચ્ચતિ. આદિસદ્દેન સુવણ્ણાદીનં ગહણં. ઉપક્ખટન્તિ ઉપટ્ઠાપિતં. તં ઉપક્ખરણં તેસં તથા સજ્જિતન્તિ આહ ‘‘ઉપક્ખટં હોતીતિ સજ્જિતં હોતી’’તિ. સંહરિત્વા ઠપિતન્તિ રાસિં કત્વા ઠપિતં. પરિવત્તનઞ્ચ અકતસ્સ કારાપનં, કતસ્સ કિણનન્તિ આહ ‘‘કારેત્વા વા કિણિત્વા વાતિ અત્થો’’તિ. અચ્છાદેસ્સામીતિ પારુપેસ્સામીતિ વુત્તં હોતિ. તેનાહ ‘‘વોહારવચનમેત’’ન્તિ. વોહારવચનન્તિ ચ ઉપચારવચનન્તિ અત્થો.

‘‘તત્ર ચે સો ભિક્ખૂ’’તિઆદીસુ કો પદસમ્બન્ધોતિ આહ ‘‘યત્ર સો ગહપતિ વા’’તિઆદિ. પુબ્બે અપ્પવારિતોતિ ‘‘દસ્સામિ, કીદિસેન તે, ભન્તે, ચીવરેન અત્થો, કીદિસં તે ચીવરં ચેતાપેમી’’તિ પુબ્બે અવુત્તો. ઉપસઙ્કમિત્વાતિ ગન્ત્વા. પદભાજને પચુરવોહારવસેન ‘‘ઘરં ગન્ત્વા’’તિ (પારા. ૫૨૯) વુત્તં. એત્થ ચ પચુરવોહારવસેનાતિ યેભુય્યવોહારવસેન. યેભુય્યેન હિ ઘરસામિકં દટ્ઠુકામા તસ્સ ઘરં ગચ્છન્તીતિ તથેવ બહુલવોહારો. વિકપ્પન્તિ વિસિટ્ઠો કપ્પો વિકપ્પો, વિ-સદ્દો ચેત્થ વિસિટ્ઠત્થો. તેનાહ ‘‘વિસિટ્ઠકપ્પ’’ન્તિ. ઇમિના વચનત્થમાહ. ‘‘અધિકવિધાન’’ન્તિ ઇમિના પન અધિપ્પાયત્થં. યથા પન તમાપજ્જતીતિ યેનાકારેન તં વિકપ્પં આપજ્જતિ. તં દસ્સેતુન્તિ તં આકારં દસ્સેતું.

‘‘સાધૂ’’તિ અયં સદ્દો સમ્પટિચ્છનસમ્પહંસનસુન્દરાયાચનાદીસુ દિસ્સતિ. તથા હેસ ‘‘સાધુ, ભન્તેતિ ખો સો ભિક્ખુ ભગવતો ભાસિતં અભિનન્દિત્વા અનુમોદિત્વા’’તિઆદીસુ (મ. નિ. ૩.૮૬) સમ્પટિચ્છને દિસ્સતિ, ‘‘સાધુ સાધુ સારિપુત્તા’’તિઆદીસુ (દી. નિ. ૩.૩૪૯; મ. નિ. ૧.૩૪૦) સમ્પહંસને.

‘‘સાધુ ધમ્મરુચિ રાજા, સાધુ પઞ્ઞાણવા નરો;

સાધુ મિત્તાનમદ્દુબ્ભો, પાપસ્સાકરણં સુખ’’ન્તિઆદીસુ. (જા. ૨.૧૮.૧૦૧) –

સુન્દરે, ‘‘સાધુ મે, ભન્તે ભગવા, સંખિત્તેન ધમ્મં દેસેતૂ’’તિઆદીસુ (સં. નિ. ૩.૬૪-૬૮) આયાચને, ઇધાપિ આયાચનેયેવ દટ્ઠબ્બોતિ (દી. નિ. અટ્ઠ. ૧.૧૮૯; મ. નિ. અટ્ઠ. ૧.૧ મૂલપરિયાયસુત્તવણ્ણના; સુ. નિ. અટ્ઠ. ૧.૧૧૫ અગ્ગિકભારદ્વાજસુત્તવણ્ણના; બુ. વં. અટ્ઠ. ૧.૪૯) આહ ‘‘સાધૂતિઆયાચને નિપાતો’’તિ. તત્થ આયાચનેતિ અભિમુખં યાચને, અભિપત્થનાયન્તિ અત્થો. પરિવિતક્કે નિપાતોતિ સમ્બન્ધો. આલપતીતિ આમન્તેતિ. આયતાદીસૂતિ એત્થ આદિસદ્દેન વિત્થતઅપ્પિતસણ્હાનં ગહણં. યસ્મા પન ન ઇમસ્સ આપજ્જનમત્તેનેવ આપત્તિ સીસં એતિ, તસ્મા ‘‘તસ્સ વચનેના’’તિઆદિ વુત્તં. પયોગેતિ સુત્તપરિયેસનાદિપયોગે.

મહગ્ઘં ચેતાપેતુકામં અપ્પગ્ઘન્તિ વીસતિઅગ્ઘનકં ચીવરં ચેતાપેતુકામં ‘‘અલં મય્હં તેન, દસઅગ્ઘનકં વા અટ્ઠગ્ઘનકં વા દેહી’’તિ વદન્તસ્સાતિ અત્થો. એવરૂપન્તિ એવં સમભાગં, ઇમિના સમકન્તિ વુત્તં હોતિ. તઞ્ચ ખો અગ્ઘવસેનેવ, ન પમાણવસેન. અગ્ઘવડ્ઢનકઞ્હિ ઇદં સિક્ખાપદં.

પઠમઉપક્ખટસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.