૬. અઞ્ઞાતકવિઞ્ઞત્તિસિક્ખાપદવણ્ણના

ગેહસ્સ પતિ જેટ્ઠોતિ ગહપતિ, તં ગહપતિં, ઇધ પન અપબ્બજિતો યો કોચિ મનુસ્સો અધિપ્પેતો. તેનાહ ‘‘ભિક્ખૂસુ અપબ્બજિતમનુસ્સ’’ન્તિ. એસેવ નયો ગહપતાનિન્તિ એત્થાપિ. ‘‘વિઞ્ઞાપેય્યા’’તિ ઇદં સુદ્ધકત્તુઅત્થે ચ હેતુકત્તુઅત્થે ચ વત્તતીતિ આહ ‘‘યાચેય્ય વા યાચાપેય્ય વા’’તિ. યાચાપનઞ્ચેત્થ અત્તનો અત્થાયેવાતિ દટ્ઠબ્બં. એવઞ્ચ પન કત્વા ‘‘અનાણત્તિક’’ન્તિ ઇદં સમત્થિતં હોતિ. અઞ્ઞત્ર સમયાતિ સમેતિ એત્થ, એતેન વા સંગચ્છતિ સત્તો, સભાવધમ્મો વા સહજાતાદીહિ, ઉપ્પાદાદીહિ વાતિ સમયો, કાલો, ધમ્મપ્પવત્તિમત્તતાય અત્થતો અભૂતોપિ હિ કાલો ધમ્મપ્પવત્તિયા અધિકરણં, કરણં વિય ચ કપ્પનામત્તસિદ્ધેન રૂપેન વોહરીયતિ, તં સમયં ઠપેત્વાતિ અત્થો. તેનાહ ‘‘યો અચ્છિન્નચીવરો વા હોતી’’તિઆદિ. તત્થ રાજાદીસુ યેહિ કેહિચિ અચ્છિન્નં ચીવરં એતસ્સાતિ અચ્છિન્નચીવરો. યથાહ ‘‘અચ્છિન્નચીવરો નામ ભિક્ખુસ્સ ચીવરં અચ્છિન્નં હોતિ, રાજૂહિ વા ચોરેહિ વા ધુત્તેહિ વા યેહિ કેહિચિ વા અચ્છિન્નં હોતી’’તિ. અગ્ગિઆદીસુ યેન કેનચિ નટ્ઠં ચીવરમેતસ્સાતિ નટ્ઠચીવરો. યથાહ ‘‘નટ્ઠચીવરો નામ ભિક્ખુસ્સ ચીવરં અગ્ગિના વા દડ્ઢં હોતિ, ઉદકેન વા વૂળ્હં હોતિ, ઉન્દૂરેહિ વા ઉપચિકાહિ વા ખાયિતં હોતિ, પરિભોગજિણ્ણં વા હોતી’’તિ (પારા. ૫૧૯). સમયાતિ અઞ્ઞત્રસદ્દાપેક્ખાય ઉપયોગત્થે નિસ્સક્કવચનન્તિ આહ ‘‘તં સમય’’ન્તિ. અઞ્ઞસ્મિન્તિ અઞ્ઞસ્મિં સમયે.

તિકપાચિત્તિયન્તિ અઞ્ઞાતકે અઞ્ઞાતકસઞ્ઞિવેમતિકઞ્ઞાતકસઞ્ઞીનં વસેન તીણિ પાચિત્તિયાનિ. સમયેતિ યથાવુત્તે અચ્છિન્નચીવરકાલે ચ નટ્ઠચીવરકાલે ચ. ઞાતકપ્પવારિતે વા વિઞ્ઞાપેન્તસ્સાતિ ઞાતકે, પવારિતે ચ ‘‘તુમ્હાકં સન્થતં દેથા’’તિ યાચન્તસ્સ. એત્થ (પારા. અટ્ઠ. ૨.૫૨૧) ચ સઙ્ઘવસેન પવારિતે પમાણમેવ યાચિતું વટ્ટતિ, પુગ્ગલિકવસેન પવારિતે પન યં યં પવારેન્તિ, તં તમેવ વિઞ્ઞાપેતબ્બં. યો હિ ચતૂહિ પચ્ચયેહિ પવારેત્વા સયમેવ સલ્લક્ખેત્વા કાલાનુકાલં ચીવરાદીનિ દિવસે દિવસે યાગુભત્તાદીનિ દેતિ, એવં યેન યેન અત્થો, તં તં દેતિ, તસ્સ વિઞ્ઞાપનકિચ્ચં નત્થિ. યો પન પવારેત્વા બાલતાય વા સતિસમ્મોસેન વા ન દેતિ, સો વિઞ્ઞાપેતબ્બો. યો ‘‘મય્હં ગેહં પવારેમી’’તિ વદતિ, તસ્સ ગેહં ગન્ત્વા યથાસુખં નિસીદિતબ્બં નિપજ્જિતબ્બં, ન કિઞ્ચિ ગહેતબ્બં. યો પન ‘‘યં મય્હં ગેહે અત્થિ, તં પવારેમી’’તિ વદતિ, યં તત્થ કપ્પિયં, તં વિઞ્ઞાપેતબ્બં. ગેહે પન નિસીદિતું વા નિપજ્જિતું વા ન લબ્ભતિ. તસ્સેવત્થાયાતિ ‘‘અઞ્ઞસ્સા’’તિ લદ્ધવોહારસ્સ તસ્સેવ બુદ્ધરક્ખિતસ્સ વા ધમ્મરક્ખિતસ્સ વા અત્થાય. અત્તનો ધનેન ગણ્હન્તસ્સાતિ અત્તનો કપ્પિયભણ્ડેન કપ્પિયવોહારેનેવ ગણ્હન્તસ્સ ચેતાપેન્તસ્સ, પરિવત્તાપેન્તસ્સાતિ અત્થો.

અઞ્ઞાતકવિઞ્ઞત્તિસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.