૪. પુરાણચીવરસિક્ખાપદવણ્ણના

‘‘અમ્હાકમેવ ઞાતી’’તિ ઞાયતીતિ ઞાતિ, સાવ ઞાતિકા, ન ઞાતિકા અઞ્ઞાતિકા, તાય અઞ્ઞાતિકાય. તેનાહ ‘‘ન ઞાતિકાયા’’તિ. માતિતો વા પિતિતો વાતિ માતિપક્ખતો વા પિતિપક્ખતો વા. યાવ સત્તમં યુગન્તિ (પારા. અટ્ઠ. ૨.૫૦૩-૫૦૫) યાવ સત્તમસ્સ પુરિસસ્સ, સત્તમાય વા ઇત્થિયા આયુપ્પમાણં, યાવ પિતામહયુગં પિતામહિયુગં માતામહયુગં માતામહિયુગન્તિ વુત્તં હોતિ. અથ વા યાવ સત્તમં યુગન્તિ યાવ સત્તમદ્વન્દન્તિ અત્થો. યુગસદ્દો ચેત્થ એકસેસનયેન દટ્ઠબ્બો ‘‘યુગો ચ યુગો ચ યુગા’’તિ. એવઞ્હિ તત્થ તત્થ દ્વન્દં ગહિતં હોતિ. કેનચિ આકારેન અસમ્બદ્ધાયાતિ ભાતુભગિનિભાગિનેય્યપુત્તપપુત્તાદીસુ યેન કેનચિ આકારેન અસમ્બદ્ધાય. પિતા, પિતુપિતા, તસ્સ પિતા, તસ્સાપિ પિતાતિ એવં યાવ સત્તમા યુગા, પિતા, પિતુમાતા, તસ્સા પિતા ચ માતા ચ ભાતા ચ ભગિની ચ, પુત્તા ચ, ધીતરો ચાતિ એવમ્પિ ઉદ્ધઞ્ચ અધો ચ યાવ સત્તમા યુગા, પિતા, પિતુભાતા, પિતુભગિની, પિતુપુત્તા, પિતુધીતરો, તેસમ્પિ પુત્તધીતુપરમ્પરાતિ એવમ્પિ યાવ સત્તમા યુગા, માતા, માતુમાતા, તસ્સા માતા, તસ્સાપિ માતાતિ એવં યાવ સત્તમા યુગા, માતા, માતુપિતા, તસ્સ પિતા ચ માતા ચ ભાતા ચ ભગિની ચ પુત્તા ચ ધીતરો ચાતિ એવમ્પિ ઉદ્ધઞ્ચ અધો ચ યાવ સત્તમા યુગા, માતા, માતુભાતા, માતુભગિની, માતુપુત્તા, માતુધીતરો, તેસમ્પિ પુત્તધીતુપરમ્પરાતિ એવમ્પિ યાવ સત્તમા યુગા, તાવ નેવ માતુસમ્બન્ધેન, ન પિતુસમ્બન્ધેન યા સમ્બદ્ધા, સા ‘‘અઞ્ઞાતિકા નામા’’તિ વુત્તં હોતિ.

સાકિયાનિયો વિયાતિ પઞ્ચસતમત્તા સાકિયાનિયો વિય. નિદસ્સનમત્તઞ્ચેતં, તસ્મા ભિક્ખુભાવે ઠત્વા પરિવત્તલિઙ્ગા ભિક્ખુનિયોપિ ઇધ સુદ્ધભિક્ખુસઙ્ઘે ‘‘ઉપસમ્પન્ના’’ ઇચ્ચેવ વેદિતબ્બા. ઉભતોસઙ્ઘે વાતિ ભિક્ખુનિસઙ્ઘે ઞત્તિચતુત્થેન, ભિક્ખુસઙ્ઘે ઞત્તિચતુત્થેનાતિ એવં ઉભતોસઙ્ઘે વા. પુરાણચીવરન્તિ એત્થ ચીવરન્તિ નિવાસનપારુપનુપગમેવ અધિપ્પેતન્તિ આહ ‘‘રજિત્વા’’તિઆદિ. કપ્પં કત્વાતિ કપ્પબિન્દું દત્વા. ‘‘ઇમિના અદિન્નકપ્પં પાચિત્તિયવત્થુ ન હોતીતિ દસ્સેતી’’તિ (સારત્થ. ટી. ૨.૫૦૫) વદન્તિ. પરિભોગસીસેનાતિ કાયેન ફુસિત્વા પરિભોગસીસેન. અંસેતિ જત્તુમ્હિ. મત્થકેતિ સીસમત્થકે. સચે પન પચ્ચત્થરણસ્સ હેટ્ઠા કત્વા નિપજ્જતિ, હત્થેહિ વા ઉક્ખિપિત્વા આકાસે વિતાનં કત્વા સીસેન અસમ્ફુસન્તો ગચ્છતિ, અયં પરિભોગો નામ ન હોતિ.

કાયવિકારં વા કરોતીતિ યથા સા ‘‘ધોવાપેતુકામો અય’’ન્તિ જાનાતિ, એવં કાયવિકારં કરોતિ. ‘‘અન્તોદ્વાદસહત્થે ઓકાસે ઠત્વા ઉપરિ વા ખિપતી’’તિ ઇમિના ઉપચારં મુઞ્ચિત્વા ઓરતો ખિપન્તસ્સ અનાપત્તીતિ દસ્સેતિ. અઞ્ઞસ્સ વા હત્થે પેસેતીતિ અન્તોદ્વાદસહત્થે ઓકાસે ઠત્વા સિક્ખમાનસામણેરસામણેરિઉપાસકઇત્થિયાદીસુ યસ્સ કસ્સચિ અઞ્ઞસ્સ હત્થે વા પેસેતિ. સોતિ ઉપાસકો ચ સામણેરો ચ. ઉપસમ્પજ્જિત્વા ધોવતીતિ એત્થ ઉપાસકો લિઙ્ગે પરિવત્તે ભિક્ખુનીસુ પબ્બજિત્વા ઉપસમ્પજ્જિત્વા ધોવતિ, સામણેરો લિઙ્ગે પરિવત્તે ભિક્ખુનીસુ ઉપસમ્પજ્જિત્વા ધોવતીતિ યથાયોગં અત્થો ગહેતબ્બો. સચે પન ભિક્ખુનિયા હત્થે દિન્નં હોતિ, સચે લિઙ્ગે પરિવત્તે ધોવતિ, વટ્ટતિ.

એત્થ ચ એકસ્સ તિક્ખત્તું નિસ્સજ્જનાભાવતો તીણિપિ કારેન્તસ્સ એકેન નિસ્સગ્ગિયં, દ્વીહિ દ્વે દુક્કટાનિ. દ્વે કારેન્તસ્સ એકેન નિસ્સગ્ગિયં, દુતિયેન દુક્કટં. તેનાહ ‘‘ધોવનાદીનિ તીણી’’તિઆદિ. ‘‘એકેન વત્થુના’’તિ પઠમં કત્વા નિટ્ઠાપિતં સન્ધાય વુત્તં. સચે પન ‘‘ઇમં ચીવરં રજિત્વા ધોવિત્વા આનેહી’’તિ વુત્તે સા ભિક્ખુની પઠમં ધોવિત્વા પચ્છા રજતિ, નિસ્સગ્ગિયેન દુક્કટમેવ, એવં સબ્બેસુ વિપરીતવચનેસુ નયો નેતબ્બો. સચે પન ‘‘ધોવિત્વા આનેહી’’તિ વુત્તા ધોવતિ ચેવ રજતિ ચ, ધોવાપનપચ્ચયા એવ આપત્તિ, રજને અનાપત્તિ. એવં સબ્બત્થ. તેનાહ ‘‘સચે પન‘ધોવા’તિ વુત્તા’’તિઆદિ. ભિક્ખૂનં વસેન એકતો ઉપસમ્પન્નાય ધોવાપેન્તસ્સ યથાવત્થુકમેવાતિ આહ ‘‘ભિક્ખુનિસઙ્ઘવસેના’’તિઆદિ.

અઞ્ઞસ્સ વા સન્તકન્તિ અઞ્ઞસ્સ સન્તકં પુરાણચીવરં ધોવાપેન્તસ્સાતિ અત્થો. નિસીદનપચ્ચત્થરણન્તિ અઞ્ઞસ્સ વા અત્તનો વા સન્તકં નિસીદનઞ્ચેવ પચ્ચત્થરણઞ્ચ. નિવાસનપારુપનુપગસ્સેવ ચ ઇધ ‘‘પુરાણચીવર’’ન્તિ અધિપ્પેતત્તા અત્તનો સન્તકમ્પિ નિસીદનપચ્ચત્થરણં ધોવાપેન્તસ્સ દુક્કટમેવ હોતિ, ન નિસ્સગ્ગિયં. અવુત્તા વા ધોવતીતિ ઉદ્દેસાય વા ઓવાદાય વા આગતા કિલિટ્ઠચીવરં દિસ્વા ઠપિતટ્ઠાનતો વા ગહેત્વા, ‘‘દેથ અય્ય, ધોવિસ્સામી’’તિ આહરાપેત્વા વા ધોવતિ ચેવ રજતિ ચ આકોટેતિ ચ, અયં અવુત્તા ધોવતિ નામ. યાપિ ‘‘ઇમં ચીવરં ધોવા’’તિ દહરં વા સામણેરં વા આણાપેન્તસ્સ ભિક્ખુનો વચનં સુત્વા ‘‘આહરથય્ય, અહં ધોવિસ્સામી’’તિ ધોવતિ, તાવકાલિકં વા ગહેત્વા ધોવિત્વા રજિત્વા દેતિ, અયમ્પિ અવુત્તા ધોવતિ નામ.

અઞ્ઞં વા પરિક્ખારન્તિ ઉપાહનત્થવિકપત્તત્થવિકઅંસબદ્ધકકાયબન્ધનમઞ્ચપીઠતટ્ટિકાદિં યં કિઞ્ચિ. ‘‘ઉપચારે ઠત્વા’’તિ વચનતો પેસિત્વા ધોવનેપિ અનાપત્તિ. ઉપચારેતિ અન્તોદ્વાદસહત્થે ઓકાસે.

પુરાણચીવરસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.