૯. પણીતભોજનસિક્ખાપદવણ્ણના

નવમે પણીતભોજનાનીતિ પણીતસંસટ્ઠાનિ સત્તધઞ્ઞનિબ્બત્તાનિ ભોજનાનિ. યથા હિ આજઞ્ઞયુત્તો રથો ‘આજઞ્ઞરથો’તિ વુચ્ચતિ, એવમિધાપિ પણીતસંસટ્ઠાનિ ભોજનાનિ પણીતભોજનાનીતિ. યેહિ પન પણીતેહિ સંસટ્ઠાનિ, તાનિ ‘પણીતભોજનાની’તિ વુચ્ચન્તિ, તેસં પભેદદસ્સનત્થં સેય્યથિદં સપ્પિ નવનીતન્તિઆદિમાહ, તત્થ સપ્પિઆદીનિ ભેસજ્જસિક્ખાપદે (કઙ્ખા. અટ્ઠ. ભેસજ્જસિક્ખાપદવણ્ણના) વુત્તલક્ખણેનેવ વેદિતબ્બાનિ. મચ્છાદીસુ પન સબ્બોપિ ‘ઓદકો’તિ (પાચિ. ૨૬૦) વુત્તલક્ખણો મચ્છો મચ્છોયેવ. યેસં પન મંસં કપ્પતિ, તેસં મંસઞ્ચ ખીરદધીનિ ચ ઇધાધિપ્પેતાનિ. એવરૂપાનિ પણીતભોજનાનીતિ યાનિ એતેહિ સપ્પિઆદીહિ સંસટ્ઠત્તા ‘પણીતભોજનાની’તિ વુચ્ચન્તિ, તથારૂપાનિ પણીતભોજનાનિ. અગિલાનોતિ યસ્સ તેહિ વિનાપિ ફાસુ હોતિ. અત્તનો અત્થાય વિઞ્ઞાપેત્વાતિ એત્થ પન યો અગિલાનો સુદ્ધાનિ સપ્પિઆદીનિ ભેસજ્જત્થાય વિઞ્ઞાપેતિ, સો મહાનામસિક્ખાપદેન (પાચિ. ૩૦૩) કારેતબ્બો, મચ્છાદીનિ ચત્તારિ વિઞ્ઞાપેન્તો સૂપોદનવિઞ્ઞત્તિયા (પાચિ. ૬૧૨-૬૧૩) કારેતબ્બો, સપ્પિઆદીહિ સંસટ્ઠભોજનાનિ વિઞ્ઞાપેન્તો ઇમિના કારેતબ્બો. તત્રાયં વિનિચ્છયો – ‘‘સપ્પિના ભત્તં દેહિ, સપ્પિં આકિરિત્વા દેહિ, સપ્પિમિસ્સકં કત્વા દેહિ, સહ સપ્પિના દેહિ, સપ્પિઞ્ચ ભત્તઞ્ચ દેહી’’તિ એવં વિઞ્ઞાપેન્તસ્સ તાવ વિઞ્ઞત્તિયા દુક્કટં, પટિગ્ગહણે દુક્કટં, અજ્ઝોહરણે અજ્ઝોહરણે પાચિત્તિયં. ‘‘સપ્પિભત્તં દેહી’’તિ વુત્તે પન યસ્મા સાલિભત્તં વિય સપ્પિભત્તં નામ નત્થિ, તસ્મા સૂપોદનવિઞ્ઞત્તિયા દુક્કટમેવ હોતિ. સચે પન ‘‘સપ્પિના ભત્તં દેહી’’તિ વુત્તે ભત્તં દત્વા ‘‘સપ્પિં કત્વા ભુઞ્જાહી’’તિ નવનીતખીરાદીનિ વા કપ્પિયભણ્ડં વા દેતિ ‘‘ઇમિના સપ્પિં ગહેત્વા ભુઞ્જાહી’’તિ, યથાવત્થુકમેવ. ‘‘ગોસપ્પિના ભત્તં દેહી’’તિ વુત્તે પન ગોસપ્પિં વા દેતુ, તસ્મિં અસતિ પુરિમનયેન નવનીતાદીનિ વા, ગાવિંયેવ વા દેતુ ‘‘ઇતો સપ્પિના ભુઞ્જાહી’’તિ, યથાવત્થુકમેવ. સચે પન ‘‘ગોસપ્પિના દેહી’’તિ યાચિતો અજિકાસપ્પિઆદીહિ દેતિ, વિસઙ્કેતં. એવઞ્હિ સતિ અઞ્ઞં યાચિતેન અઞ્ઞં દિન્નં નામ હોતિ, તસ્મા અનાપત્તિ, એસ નયો ‘‘અજિકાસપ્પિના દેહી’’તિઆદીસુપિ. ‘‘કપ્પિયસપ્પિના દેહી’’તિ વુત્તે અકપ્પિયસપ્પિના દેતિ, વિસઙ્કેતમેવ. ‘‘અકપ્પિયસપ્પિના દેહી’’તિ વુત્તે અકપ્પિયસપ્પિનાવ દેતિ, પટિગ્ગહણેપિ પરિભોગેપિ દુક્કટમેવ. ઇમિના નયેન સબ્બપદેસુ વિનિચ્છયો વેદિતબ્બો. સચે પન સબ્બેહિપિ સપ્પિઆદીહિ એકટ્ઠાને વા નાનાટ્ઠાને વા વિઞ્ઞાપેત્વા પટિલદ્ધં એકતો સમ્ભિન્નરસં કત્વા તતો કુસગ્ગેન એકબિન્દુમ્પિ અજ્ઝોહરતિ, નવ પાચિત્તિયાનિ.

સાવત્થિયં છબ્બગ્ગિયે ભિક્ખૂ આરબ્ભ પણીતભોજનવિઞ્ઞત્તિવત્થુસ્મિં પઞ્ઞત્તં, ‘‘અગિલાનો’’તિ અયમેત્થ અનુપઞ્ઞત્તિ, અસાધારણપઞ્ઞત્તિ, અનાણત્તિકં, તિકપાચિત્તિયં, ગિલાનસ્સ અગિલાનસઞ્ઞિનો, વેમતિકસ્સ વા દુક્કટં. ગિલાનસઞ્ઞિસ્સ, ગિલાનકાલે વિઞ્ઞાપેત્વા અગિલાનસ્સ ભુઞ્જતો, ગિલાનસ્સ સેસકે, ઞાતકપ્પવારિતટ્ઠાનતો, અઞ્ઞસ્સત્થાય વિઞ્ઞત્તે, અત્તનો ધનેન ગહિતે, ઉમ્મત્તકાદીનઞ્ચ અનાપત્તિ. પણીતભોજનતા, અગિલાનતા, કતવિઞ્ઞત્તિયા પટિલાભો, અજ્ઝોહરણન્તિ ઇમાનેત્થ ચત્તારિ અઙ્ગાનિ. અદ્ધાનસમુટ્ઠાનં, કિરિયં, નોસઞ્ઞાવિમોક્ખં, અચિત્તકં, પણ્ણત્તિવજ્જં, કાયકમ્મં, વચીકમ્મં, તિચિત્તં, તિવેદનન્તિ.

પણીતભોજનસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.