૮. સન્નિધિકારકસિક્ખાપદવણ્ણના

અટ્ઠમે સન્નિધિકારકન્તિ કારો કરણં કિરિયાતિ અત્થતો એકં, સન્નિધિ કારો અસ્સાતિ સન્નિધિકારં, સન્નિધિકારમેવ સન્નિધિકારકં, પટિગ્ગહેત્વા એકરત્તિં વીતિનામિતસ્સેતં નામં. તસ્મા એવં સન્નિધિકતં યંકિઞ્ચિ યાવકાલિકં વા યામકાલિકં વા ‘અજ્ઝોહરિસ્સામી’તિ ગણ્હન્તસ્સ પટિગ્ગહણે દુક્કટં, અજ્ઝોહારે અજ્ઝોહારે પાચિત્તિયં. સચેપિ પત્તો દુદ્ધોતો હોતિ, યં અઙ્ગુલિયા ઘંસન્તસ્સ લેખા પઞ્ઞાયતિ, ગણ્ઠિકપત્તસ્સ વા ગણ્ઠિકન્તરે સ્નેહો પવિટ્ઠો હોતિ, યો ઉણ્હે ઓતાપેન્તસ્સ પગ્ઘરતિ, ઉણ્હયાગુયા વા ગહિતાય સન્દિસ્સતિ, તાદિસે પત્તેપિ પુનદિવસે ભુઞ્જન્તસ્સ પાચિત્તિયં. યં પન ભિક્ખુ નિરપેક્ખો સામણેરાનં પરિચ્ચજિત્વા તેહિ નિહિતં લભિત્વા ભુઞ્જતિ, તં વટ્ટતિ. સયં પટિગ્ગહેત્વા અપરિચ્ચત્તમેવ હિ દુતિયદિવસે કપ્પિયભોજનં ભુઞ્જન્તસ્સ પાચિત્તિયં. અકપ્પિયેસુ પન મનુસ્સમંસે થુલ્લચ્ચયેન સદ્ધિં પાચિત્તિયં, સેસેસુ પન દુક્કટેન સદ્ધિં. યામકાલિકં સતિ પચ્ચયે અજ્ઝોહરતો પાચિત્તિયં, આહારત્થાય અજ્ઝોહરતો દુક્કટેન સદ્ધિં. યો પન પવારિતો હુત્વા અનતિરિત્તકતં અજ્ઝોહરતિ, તસ્સ સબ્બવિકપ્પેસુ અપરમ્પિ પાચિત્તિયં વડ્ઢતિ. સચે વિકાલે અજ્ઝોહરતિ, અનતિરિત્તપચ્ચયા સબ્બવિકપ્પેસુ અનાપત્તિ, સતિ પચ્ચયે વિકાલપચ્ચયા યામકાલિકાદીસુ ચ અનાપત્તિ. અવસેસેસુ વિકાલપચ્ચયા પાચિત્તિયં વડ્ઢતિયેવ. ભિક્ખુસ્સ પન સન્નિધિ ભિક્ખુનિયા વટ્ટતિ, ભિક્ખુનિયા ચ સન્નિધિ ભિક્ખુસ્સ વટ્ટતિ, ભિક્ખુનિક્ખન્ધકે (ચૂળવ. ૪૨૧-૪૨૨) અનુઞ્ઞાતત્તા વટ્ટતીતિ.

સાવત્થિયં આયસ્મન્તં બેલટ્ઠસીસં આરબ્ભ સન્નિધિકારકભોજનવત્થુસ્મિં પઞ્ઞત્તં, સાધારણપઞ્ઞત્તિ, અનાણત્તિકં, તિકપાચિત્તિયં, સત્તાહકાલિક યાવજીવિકાનં પન આહારત્થાય પટિગ્ગહણે અજ્ઝોહારે ચ દુક્કટં. યથા ચેતાનિ આહારત્થાય ન કપ્પન્તિ, એવં યાવકાલિકાદીહિ સંસટ્ઠાનિપિ, વુત્તઞ્હેતં ‘‘યાવકાલિકેન, ભિક્ખવે, યામકાલિકં તદહુપટિગ્ગહિતં કાલે કપ્પતિ, વિકાલે ન કપ્પતી’’તિઆદિ (મહાવ. ૩૦૫). તસ્મા સચેપિ તં તં તેન તેન સદ્ધિં સંસટ્ઠં લભતિ, સચે અસમ્ભિન્નરસં વા હોતિ સુધોતં વા, યથા ઇતરેન સંસગ્ગો ન પઞ્ઞાયતિ, અત્તનો કાલાનુરૂપેન પરિભુઞ્જિતું વટ્ટતિ.

સચે પન સમ્ભિન્નરસં વા હોતિ દુદ્ધોતં વા, ન વટ્ટતિ. યાવકાલિકઞ્હિ અત્તના સદ્ધિં સમ્ભિન્નરસાનિ તીણિપિ યામકાલિકાદીનિ અત્તનો સભાવં ઉપનેતિ, યામકાલિકં દ્વેપિ સત્તાહકાલિકાદીનિ અત્તનો સભાવં ઉપનેતિ, સત્તાહકાલિકં યાવજીવિકમેવ અત્તનો સભાવં ઉપનેતિ. તસ્મા તેન તદહુપટિગ્ગહિતેન સદ્ધિં તદહુપટિગ્ગહિતં વા પુરે પટિગ્ગહિતં વા યાવજીવિકં સત્તાહં કપ્પતિ, દ્વીહપ્પટિગ્ગહિતેન છાહં, તીહપ્પટિગ્ગહિતેન પઞ્ચાહં…પે… સત્તાહપ્પટિગ્ગહિતેન તદહેવ કપ્પતીતિ વેદિતબ્બં. તસ્માયેવ હિ ‘‘સત્તાહકાલિકેન, ભિક્ખવે, યાવજીવિકં તદહુપટિગ્ગહિત’’ન્તિ અવત્વા ‘‘પટિગ્ગહિતં સત્તાહં કપ્પતી’’તિ વુત્તં. કાલયામસત્તાહાતિક્કમેસુ ચેત્થ વિકાલભોજન સન્નિધિભેસજ્જસિક્ખાપદાનં વસેન આપત્તિયો વેદિતબ્બા, ઇમેસુ પન ચતૂસુ કાલિકેસુ યાવકાલિકં યામકાલિકન્તિ ઇમમેવ દ્વયં અન્તોવુટ્ઠઞ્ચેવ સન્નિધિકારકઞ્ચ, સત્તાહકાલિકં યાવજીવિકઞ્ચ અકપ્પિયકુટિયં નિક્ખિપિતુમ્પિ વટ્ટતિ, સન્નિધિમ્પિ ન જનેતિ. અકપ્પિયકુટિયં અન્તોવુટ્ઠેન પન તેન સદ્ધિં ઇતરદ્વયં તદહુપટિગ્ગહિતમ્પિ ન વટ્ટતિ, મુખસન્નિધિ નામ હોતિ, મહાપચ્ચરિયં પન અન્તોવુટ્ઠં હોતીતિ વુત્તં. તત્થ નામમત્તમેવ નાનાકરણં, આપત્તિ પન દુક્કટમેવ. તત્થ અકપ્પિયકુટિ નામ સઙ્ઘસ્સ વા ઉપસમ્પન્નપુગ્ગલસ્સ વા સન્તકં વસનત્થાય કતગેહં, તત્થ સહસેય્યપ્પહોનકે પદેસે વુટ્ઠં યાવકાલિકઞ્ચ યામકાલિકઞ્ચ સઙ્ઘિકં વા ઉપસમ્પન્નપુગ્ગલસ્સ વા સન્તકં અન્તોવુટ્ઠં નામ હોતિ, તત્થ પક્કં અન્તોપક્કં નામ, યત્થ કત્થચિ પન સયં પક્કં સામં પક્કં નામ, તં સબ્બં અનજ્ઝોહરણીયં. તેન તેન સદ્ધિં સંસટ્ઠમ્પિ તંગતિકમેવ, સબ્બં અજ્ઝોહરન્તસ્સ દુક્કટં. તસ્મા અન્તોવુટ્ઠઅન્તોપક્કમોચનત્થં ભગવતા ચતસ્સો કપ્પિયભૂમિયો (મહાવ. ૨૯૫) અનુઞ્ઞાતા, તાસં વિનિચ્છયો સમન્તપાસાદિકાયં (મહાવ. અટ્ઠ. ૨૯૫) વુત્તો. યત્થ પનેતા ન સન્તિ, તત્થ અનુપસમ્પન્નસ્સ સન્તકં કત્વા પરિભુઞ્જિતું વટ્ટતિ. સામં પાકમ્પિ પુનપાકં વટ્ટતિ, અસન્નિધિકારકે સન્નિધિકારકસઞ્ઞિનો, વેમતિકસ્સ વા દુક્કટં. અસન્નિધિકારકસઞ્ઞિનો, યાવકાલિકાદીનિ તીણિ નિદહિત્વા સકં સકં કાલં અનતિક્કમિત્વા, યાવજીવિકં સદાપિ સતિ પચ્ચયે પરિભુઞ્જન્તસ્સ, ઉમ્મત્તકાદીનઞ્ચ અનાપત્તિ. આમિસં, સન્નિધિભાવો, તસ્સ અજ્ઝોહરણન્તિ ઇમાનેત્થ તીણિ અઙ્ગાનિ. સમુટ્ઠાનાદીનિ એળકલોમસદિસાનેવાતિ.

સન્નિધિકારકસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.