૧૦. પથવીખણનસિક્ખાપદવણ્ણના

દસમે પથવિન્તિ દુવિધા પથવી જાતપથવી અજાતપથવીતિ. તત્થ જાતપથવી સુદ્ધમિસ્સપુઞ્જવસેન તિવિધા, તત્થ સુદ્ધપથવી નામ પકતિયા સુદ્ધપંસુ વા સુદ્ધમત્તિકા વા. મિસ્સપથવી નામ યત્થ પંસુતો વા મત્તિકાતો વા પાસાણસક્ખરકથલમરુમ્બવાલુકાસુ અઞ્ઞતરસ્સ તતિયભાગો હોતિ. પુઞ્જપથવી નામ ‘‘અતિરેકચાતુમાસં ઓવટ્ઠો પંસુપુઞ્જો વા મત્તિકાપુઞ્જો વા’’તિ (પાચિ. ૮૬) વુત્તં, વુત્તલક્ખણેન પન મિસ્સકપુઞ્જોપિ પિટ્ઠિપાસાણે ઠિતસુખુમરજમ્પિ ચ દેવે ફુસાયન્તે સકિં તિન્તં ચતુમાસચ્ચયેન તિન્તોકાસો પુઞ્જપથવિસઙ્ખમેવ ગચ્છતિ. તિવિધાપિ ચેસા પથવી ઉદ્ધનપત્તપચનાદિવસેન વા યથા તથા વા અદડ્ઢા ‘જાતપથવી’તિ વુચ્ચતિ, દડ્ઢા પન વુત્તપ્પમાણતો અધિકતરપાસાણાદિમિસ્સા વા અજાતપથવી નામ હોતિ, કો પન વાદો સુદ્ધપાસાણાદિભેદાય. તત્થ યા ‘જાતપથવી’તિ વુત્તા, અયં અકપ્પિયપથવી. યો ભિક્ખુ તં એવરૂપં પથવિં સયં ખણતિ, ખણનભેદનવિલેખનપચનાદીહિ વિકોપેતિ, તસ્સ પયોગગણનાય પાચિત્તિયં. યો પન ખણાપેતિ, વુત્તનયેનેવ વિકોપાપેતિ, તસ્સ ‘‘ઇમં પદેસ’’ન્તિ વા ‘‘ઇમં પથવિ’’ન્તિ વા એવં નિયમેત્વા ‘‘ખણ, ભિન્દા’’તિઆદિના નયેન આણાપેન્તસ્સ આણત્તિયા દુક્કટં, સકિં આણત્તે દિવસમ્પિ ખણન્તે આણાપકસ્સ એકમેવ પાચિત્તિયં, સચે ઇતરો પુનપ્પુનં આણાપેતિ, વાચાય વાચાય પાચિત્તિયં.

આળવિયં આળવકે ભિક્ખૂ આરબ્ભ પથવિખણનવત્થુસ્મિં પઞ્ઞત્તં, સાધારણપઞ્ઞત્તિ, સાણત્તિકં, પથવિયા વેમતિકસ્સ, અપથવિયા પથવિસઞ્ઞિનો ચેવ વેમતિકસ્સ ચ દુક્કટં. ઓકાસં અનિયમેત્વા ‘‘પોક્ખરણિં ખણ, આવાટં ખણ, કન્દં ખણા’’તિઆદીનિ ભણન્તસ્સ, આતપેન સુસ્સિત્વા ફલિતકદ્દમં વા ગોકણ્ટકં વા હેટ્ઠા પથવિયા અસમ્બદ્ધં ભિજ્જિત્વા પતિતનદિતટં વા મહન્તમ્પિ નઙ્ગલચ્છિન્નમત્તિકાપિણ્ડન્તિએવમાદીનિ સબ્બઞ્ચ અજાતપથવિં વિકોપેન્તસ્સ, ‘‘ઇમસ્સ થમ્ભસ્સ આવાટં જાન, મત્તિકં દેહિ, મત્તિકં આહર, પંસુના મે અત્થો, મત્તિકં કપ્પિયં કરોહી’’તિ ભણન્તસ્સ, અસઞ્ચિચ્ચ રુક્ખાદિપવટ્ટનેન ભિન્દન્તસ્સ, અસતિયા પાદઙ્ગુટ્ઠકાદીહિ વિલેખન્તસ્સ, જાતપથવિભાવં વા, ‘‘ખણામિ વા અહ’’ન્તિ અજાનન્તસ્સ, ઉમ્મત્તકાદીનઞ્ચ અનાપત્તિ. જાતપથવી, પથવિસઞ્ઞિતા, ખણનખણાપનાનં અઞ્ઞતરન્તિ ઇમાનેત્થ તીણિ અઙ્ગાનિ. સમુટ્ઠાનાદીનિ અદિન્નાદાનસદિસાનિ, ઇદં પન પણ્ણત્તિવજ્જં, તિચિત્તં, તિવેદનન્તિ.

પથવીખણનસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

મુસાવાદવગ્ગો પઠમો.