૨.પવત્તિવારવણ્ણના

૧૮૬. પવત્તિવારે ‘‘છયિમાનિ, ભિક્ખવે, ઇન્દ્રિયાનિ. કતમાનિ છ? ચક્ખુન્દ્રિયં…પે… કાયિન્દ્રિયં મનિન્દ્રિય’’ન્તિ (સં. નિ. ૫.૪૯૫) સુત્તે વુત્તનયેન ઇધ ઉદ્દિટ્ઠં મનિન્દ્રિયં ચુતિપટિસન્ધિપવત્તીસુ પવત્તમાનેહિ કમ્મજાકમ્મજેહિ સબ્બેહિપિ યોગં ગચ્છતિ, ન ચ જીવિતિન્દ્રિયં વિય અઞ્ઞધમ્મનિસ્સયેન ગહેતબ્બં, પુબ્બઙ્ગમત્તાવ પધાનં, તસ્મા કૂટં વિય ગોપાનસીનં સબ્બિન્દ્રિયાનં સમોસરણટ્ઠાનં અન્તે ઠપેત્વા યોજિતં. જીવિતિન્દ્રિયાદિમૂલકેસુ પવત્તિઞ્ચ ગહેત્વા ગતેસુ ‘‘યસ્સ જીવિતિન્દ્રિયં ઉપ્પજ્જતિ, તસ્સ સુખિન્દ્રિયં ઉપ્પજ્જતીતિ? સબ્બેસં ઉપપજ્જન્તાનં, પવત્તે સુખિન્દ્રિયવિપ્પયુત્તચિત્તસ્સ ઉપ્પાદક્ખણે તેસં જીવિતિન્દ્રિયં ઉપ્પજ્જતિ, નો ચ તેસં સુખિન્દ્રિયં ઉપ્પજ્જતિ, સુખિન્દ્રિયસમ્પયુત્તચિત્તસ્સ ઉપ્પાદક્ખણે તેસં જીવિતિન્દ્રિયઞ્ચ ઉપ્પજ્જતિ સુખિન્દ્રિયઞ્ચ ઉપ્પજ્જતી’’તિઆદિના સુખદુક્ખદોમનસ્સિન્દ્રિયેહિ લોકુત્તરિન્દ્રિયેહિ ચ યોજના લબ્ભતિ, તથા ‘‘યસ્સ સુખિન્દ્રિયં ઉપ્પજ્જતિ, તસ્સ દુક્ખિન્દ્રિયં ઉપ્પજ્જતીતિ? નો’’તિઆદિના તંમૂલકા ચ નયા. તેહિ પન પવત્તિયંયેવ ઉપ્પજ્જમાનેહિ યોજના તંમૂલકા ચ ચુતિપટિસન્ધિપવત્તીસુ પવત્તમાનેહિ સોમનસ્સિન્દ્રિયાદીહિ યોજનાય જીવિતિન્દ્રિયમૂલકેહિ ચ નયેહિ પાકટાયેવાતિ કત્વા ન વુત્તાતિ દટ્ઠબ્બા.

‘‘સચક્ખુકાનં વિના સોમનસ્સેનાતિ ઉપેક્ખાસહગતાનં ચતુન્નં મહાવિપાકપટિસન્ધીનં વસેન વુત્ત’’ન્તિ અટ્ઠકથાયં વુત્તં, તં સોમનસ્સવિરહિતસચક્ખુકપટિસન્ધિનિદસ્સનવસેન વુત્તન્તિ દટ્ઠબ્બં. ન હિ ‘‘ચતુન્નંયેવા’’તિ નિયમો કતો, તેન તંસમાનલક્ખણા પરિત્તવિપાકરૂપાવચરપટિસન્ધિયોપિ દસ્સિતા હોન્તિ. તત્થ કામાવચરેસુ સોમનસ્સપટિસન્ધિસમાનતાય મહાવિપાકેહિ ચતૂહિ નિદસ્સનં કતં, તેન યથા સસોમનસ્સપટિસન્ધિકા અચક્ખુકા ન હોન્તિ, એવં ઇતરમહાવિપાકપટિસન્ધિકાપીતિ અયમત્થો દસ્સિતો હોતિ. ગબ્ભસેય્યકાનઞ્ચ અનુપ્પન્નેસુ ચક્ખાદીસુ ચવન્તાનં અહેતુકપટિસન્ધિકતા સહેતુકપટિસન્ધિકાનં કામાવચરાનં નિયમતો સચક્ખુકાદિભાવદસ્સનેન દસ્સિતા હોતિ. ગબ્ભસેય્યકેપિ હિ સન્ધાય ‘‘યસ્સ વા પન સોમનસ્સિન્દ્રિયં ઉપ્પજ્જતિ, તસ્સ ચક્ખુન્દ્રિયં ઉપ્પજ્જતીતિ? આમન્તા’’તિ ઇદં વચનં યથા યુજ્જતિ, તથા આયતનયમકે દસ્સિતં. ન હિ સન્નિટ્ઠાનેન સઙ્ગહિતાનં ગબ્ભસેય્યકાનં વજ્જને કારણં અત્થિ, ‘‘ઇત્થીનં અઘાનકાનં ઉપપજ્જન્તીન’’ન્તિઆદીસુ (યમ. ૩.ઇન્દ્રિયયમક.૧૮૭) ચ તે એવ વુત્તાતિ.

ઉપેક્ખાય અચક્ખુકાનન્તિ અહેતુકપટિસન્ધિવસેન વુત્તન્તિ એત્થ ચ કામાવચરે સોપેક્ખઅચક્ખુકપટિસન્ધિયા તંસમાનલક્ખણં અરૂપપટિસન્ધિઞ્ચ નિદસ્સેતીતિ દટ્ઠબ્બં. કેસુચિ પન પોત્થકેસુ ‘‘અહેતુકારૂપપટિસન્ધિવસેના’’તિ પાઠો દિસ્સતિ, સો એવ સેય્યો.

‘‘તત્થ હિ એકન્તેનેવ સદ્ધાસતિપઞ્ઞાયો નત્થિ, સમાધિવીરિયાનિ પન ઇન્દ્રિયપ્પત્તાનિ ન હોન્તી’’તિ વુત્તં, યદિ પન સમાધિવીરિયાનિ સન્તિ, ‘‘ઇન્દ્રિયપ્પત્તાનિ ન હોન્તી’’તિ ન સક્કા વત્તું ‘‘સમાધિ સમાધિન્દ્રિયન્તિ? આમન્તા’’તિ (યમ. ૩.ઇન્દ્રિયયમક.૧૧૩) ‘‘વીરિયં વીરિયિન્દ્રિયન્તિ? આમન્તા’’તિ (યમ. ૩.ઇન્દ્રિયયમક.૧૧૧) વચનતો. અહેતુકપટિસન્ધિચિત્તે ચ યથા સમાધિલેસો એકગ્ગતા અત્થિ, ન એવં વીરિયલેસો અત્થિ, તસ્મા એવમેત્થ વત્તબ્બં સિયા ‘‘તત્થ હિ એકન્તેનેવ સદ્ધાવીરિયસતિપઞ્ઞાયો નત્થિ, એકગ્ગતા પન સમાધિલેસો એવ હોતી’’તિ. અયં પનેત્થ અધિપ્પાયો સિયા – યથા અઞ્ઞેસુ કેસુચિ અહેતુકચિત્તેસુ સમાધિવીરિયાનિ હોન્તિ ઇન્દ્રિયપ્પત્તાનિ ચ, એવમિધ સમાધિવીરિયાનિ ઇન્દ્રિયપ્પત્તાનિ ન હોન્તીતિ. સમાધિવીરિયિન્દ્રિયાનમેવ અભાવં દસ્સેન્તો અહેતુકન્તરતો વિસેસેતિ. તત્થ ‘‘સમાધિવીરિયાનિ પન ન હોન્તી’’તિ વત્તબ્બે ‘‘ઇન્દ્રિયપ્પત્તાની’’તિ સમાધિલેસસ્સ સમાધિન્દ્રિયભાવં અપ્પત્તસ્સ સબ્ભાવતો વુત્તં, ન વીરિયલેસસ્સ. વિસેસનઞ્હિ વિસેસિતબ્બે પવત્તતિ. યેસુ પન પોત્થકેસુ ‘‘તત્થ એકન્તેનેવ સદ્ધાવીરિયસતિપઞ્ઞાયો નત્થી’’તિ પાઠો, સો એવ સુન્દરતરો.

યાવ ચક્ખુન્દ્રિયં નુપ્પજ્જતિ, તાવ ગબ્ભગતાનં અચક્ખુકાનં ભાવો અત્થીતિ ઇમિના અધિપ્પાયેનાહ ‘‘સહેતુકાનં અચક્ખુકાનન્તિ ગબ્ભસેય્યકવસેન ચેવ અરૂપીવસેન ચ વુત્ત’’ન્તિ. ગબ્ભસેય્યકાપિ પન અવસ્સં ઉપ્પજ્જનકચક્ખુકા ન લબ્ભન્તીતિ દટ્ઠબ્બા. સચક્ખુકાનં ઞાણવિપ્પયુત્તાનન્તિ કામધાતુયં દુહેતુકપટિસન્ધિકાનં વસેન વુત્તન્તિ ઇધાપિ અહેતુકપટિસન્ધિકા ચ અચક્ખુકા લબ્ભન્તેવ. ઇત્થિપુરિસિન્દ્રિયસન્તાનાનમ્પિ ઉપપત્તિવસેન ઉપ્પાદો, ચુતિવસેન નિરોધો બાહુલ્લવસેન દસ્સિતો. કદાચિ હિ તેસં પઠમકપ્પિકાદીનં વિય પવત્તિયમ્પિ ઉપ્પાદનિરોધા હોન્તીતિ. એત્થ પુરિસિન્દ્રિયાવસાનેસુ ઇન્દ્રિયમૂલયમકેસુ પઠમપુચ્છાસુ સન્નિટ્ઠાનેહિ ગહિતેહિ ઉપપત્તિચુતિવસેન ગચ્છન્તેહિ ચક્ખુન્દ્રિયાદીહિ નિયમિતત્તા જીવિતિન્દ્રિયાદીનં પવત્તિવસેનપિ લબ્ભમાનાનં ઉપપત્તિચુતિવસેનેવ દુતિયપુચ્છાસુ સન્નિટ્ઠાનેહિ ગહણં વેદિતબ્બં.

૧૯૦. રૂપજીવિતિન્દ્રિયં ચક્ખુન્દ્રિયાદિસમાનગતિકં ચુતિપટિસન્ધિવસેનેવ ગચ્છતિ સન્તાનુપ્પત્તિનિરોધદસ્સનતોતિ આહ ‘‘પવત્તે સોમનસ્સવિપ્પયુત્તચિત્તસ્સ ઉપ્પાદક્ખણેતિ અરૂપજીવિતિન્દ્રિયં સન્ધાય વુત્ત’’ન્તિ. એતેસઞ્ચેવ અઞ્ઞેસઞ્ચ પઞ્ચિન્દ્રિયાનં યથાલાભવસેનાતિ એત્થ એતેસં જીવિતિન્દ્રિયાદીનં ચુતિપટિસન્ધિપવત્તેસુ, અઞ્ઞેસઞ્ચ ચક્ખુન્દ્રિયાદીનં ચુતિપટિસન્ધીસૂતિ એવં યથાલાભો દટ્ઠબ્બો. અયં પન છેદેયેવાતિ એત્થ તસ્સ તસ્સ પરિપુણ્ણપઞ્હસ્સ તસ્મિં તસ્મિં સરૂપદસ્સનેન વિસ્સજ્જને વિસ્સજ્જિતે પચ્છિમકોટ્ઠાસસ્સ છેદોતિ નામં દટ્ઠબ્બં.

યસ્સ વા પન સોમનસ્સિન્દ્રિયં ન ઉપ્પજ્જતિ, તસ્સ જીવિતિન્દ્રિયં ન ઉપ્પજ્જતીતિ? વિના સોમનસ્સેન ઉપપજ્જન્તાનં પવત્તે સોમનસ્સવિપ્પયુત્તચિત્તસ્સ ઉપ્પાદક્ખણે તેસં સોમનસ્સિન્દ્રિયં ન ઉપ્પજ્જતિ, નો ચ તેસં જીવિતિન્દ્રિયં ન ઉપ્પજ્જતીતિ એત્થ ‘‘નિરોધસમાપન્નાનં અસઞ્ઞસત્તાન’’ન્તિ અવચનં રૂપજીવિતિન્દ્રિયસ્સ ચક્ખુન્દ્રિયાદિસમાનગતિકતં દીપેતિ. તસ્સ હિ ઉપપત્તિયંયેવ ઉપ્પાદો વત્તબ્બોતિ. ‘‘વિના સોમનસ્સેન ઉપપજ્જન્તાન’’ન્તિ એત્થ અસઞ્ઞસત્તે સઙ્ગહેત્વા પવત્તિવસેન તે ચ નિરોધસમાપન્ના ચ ન વુત્તા, અનુપ્પાદોપિ પનેતસ્સ ચુતિઉપપત્તીસ્વેવ વત્તબ્બો, ન પવત્તેતિ. પચ્છિમકોટ્ઠાસેપિ ‘‘સબ્બેસં ચવન્તાનં, પવત્તે ચિત્તસ્સ ભઙ્ગક્ખણે તેસં સોમનસ્સિન્દ્રિયઞ્ચ ન ઉપ્પજ્જતિ જીવિતિન્દ્રિયઞ્ચ ન ઉપ્પજ્જતી’’તિ એવં ‘‘સબ્બેસં ચવન્તાન’’ન્તિ એત્થેવ અસઞ્ઞસત્તે સઙ્ગણ્હિત્વા પવત્તિવસેન તે ચ નિરોધસમાપન્ના ન ચ વુત્તા. યસ્સયત્થકે ચ નિરોધસમાપન્ના ન દસ્સેતબ્બા ન ગહેતબ્બાતિ અત્થો. ન હિ ‘‘નિરોધસમાપન્નાન’’ન્તિ વચનં ‘‘અસઞ્ઞસત્તાન’’ન્તિ વચનં વિય ઓકાસદીપકં, નાપિ ‘‘ઉપેક્ખાસમ્પયુત્તચિત્તસ્સ ઉપ્પાદક્ખણે, સબ્બેસં ચિત્તસ્સ ભઙ્ગક્ખણે’’તિઆદિવચનં વિય સોમનસ્સિન્દ્રિયાદીનં અનુપ્પાદક્ખણદીપકં, અથ ખો પુગ્ગલદીપકમેવાતિ.

અતીતકાલભેદે સુદ્ધાવાસાનં ઉપપત્તિચિત્તસ્સ ઉપ્પાદક્ખણે તેસં તત્થ સોમનસ્સિન્દ્રિયઞ્ચ ન ઉપ્પજ્જિત્થ જીવિતિન્દ્રિયઞ્ચ ન ઉપ્પજ્જિત્થાતિ એત્થ ‘‘ઉપપત્તિચિત્તસ્સ ઉપ્પાદક્ખણે’’તિ કસ્મા વુત્તં, નનુ ‘‘સુદ્ધાવાસં ઉપપજ્જન્તાનં, અસઞ્ઞસત્તાનં તેસં તત્થ સોમનસ્સિન્દ્રિયઞ્ચ ન ઉપ્પજ્જિત્થ મનિન્દ્રિયઞ્ચ ન ઉપ્પજ્જિત્થા’’તિ (યમ. ૩.ઇન્દ્રિયયમક.૨૭૭) એત્થ વિય ‘‘ઉપપજ્જન્તાન’’ન્તિ વત્તબ્બન્તિ? ન વત્તબ્બં. યથા હિ સોમનસ્સમનિન્દ્રિયાનં વસેન ઉપપજ્જન્તા પુગ્ગલા ઉપપત્તિચિત્તસમઙ્ગિનો હોન્તિ, ન એવં સોમનસ્સજીવિતિન્દ્રિયાનં વસેન ઉપપત્તિસમઙ્ગિનોયેવ હોન્તિ. જીવિતિન્દ્રિયસ્સ હિ વસેન યાવ પઠમરૂપજીવિતિન્દ્રિયં ધરતિ, તાવ ઉપપજ્જન્તા નામ હોન્તિ. તદા ચ દુતિયચિત્તતો પટ્ઠાય ‘‘જીવિતિન્દ્રિયઞ્ચ ન ઉપ્પજ્જિત્થા’’તિ ન સક્કા વત્તું અરૂપજીવિતિન્દ્રિયસ્સ ઉપ્પજ્જિત્વા નિરુદ્ધત્તા, તસ્મા ઉભયં ઉપ્પાદક્ખણેન નિદસ્સિતં. યથા હિ ‘‘ન નિરુજ્ઝિત્થા’’તિ ઇદં લક્ખણં ઉપપત્તિચિત્તસ્સ દ્વીસુ ખણેસુ લબ્ભમાનં સબ્બપઠમેન ઉપપત્તિચિત્તસ્સ ભઙ્ગક્ખણેન નિદસ્સિતં, એવમિધાપિ દટ્ઠબ્બં.

અનાગતકાલભેદે ઉપ્પજ્જિસ્સમાને સન્નિટ્ઠાનં કત્વા અઞ્ઞસ્સ ચ ઉપ્પજ્જિસ્સમાનતાવ પુચ્છિતા. તત્થ યથા પચ્ચુપ્પન્નકાલભેદે સન્નિટ્ઠાનસંસયભેદેહિ ઉપ્પજ્જમાનસ્સેવ ગહિતત્તા ‘‘યસ્સ ચક્ખુન્દ્રિયાદીનિ ઉપ્પજ્જન્તિ, ઉપપજ્જન્તસ્સ તસ્સ જીવિતિન્દ્રિયાદીનિ ઉપ્પજ્જન્તી’’તિ ઉપપજ્જન્તસ્સેવ પુચ્છિતાનં ઉપપત્તિયંયેવ તેસં ઉપ્પાદો સમ્ભવતિ, ન અઞ્ઞત્થ, ન એવમિધ ‘‘યસ્સ ચક્ખુન્દ્રિયાદીનિ ઉપ્પજ્જિસ્સન્તિ, ઉપપજ્જન્તસ્સ તસ્સ જીવિતિન્દ્રિયાદીનિ ઉપ્પજ્જિસ્સન્તી’’તિ ઉપપજ્જન્તસ્સેવ પુચ્છિતાનં તેસં ઉપપત્તિતો અઞ્ઞત્થ ઉપ્પાદો ન સમ્ભવતિ, તસ્મા ‘‘યસ્સ ચક્ખુન્દ્રિયં ઉપ્પજ્જિસ્સતિ, તસ્સ સોમનસ્સિન્દ્રિયં ઉપ્પજ્જિસ્સતીતિ? આમન્તા’’તિ વુત્તં. એવઞ્ચ કત્વા નિરોધવારેપિ ‘‘યસ્સ ચક્ખુન્દ્રિયં નિરુજ્ઝિસ્સતિ, તસ્સ સોમનસ્સિન્દ્રિયં નિરુજ્ઝિસ્સતીતિ? આમન્તા’’તિ વુત્તં. ન હિ યસ્સ ચક્ખુન્દ્રિયં નિરુજ્ઝિસ્સતિ, તસ્સ સોમનસ્સિન્દ્રિયં ન નિરુજ્ઝિસ્સતિ, અપિ પચ્છિમભવિકસ્સ ઉપેક્ખાસહગતપટિસન્ધિકસ્સ. ન હિ ઉપપજ્જન્તસ્સ તસ્સ ચુતિતો પુબ્બેવ સોમનસ્સિન્દ્રિયનિરોધો ન સમ્ભવતીતિ. એત્થ હિ પઠમપુચ્છાસુ સન્નિટ્ઠાનત્થો પુચ્છિતબ્બત્થનિસ્સયો માદિસોવ ઉપપત્તિઉપ્પાદિન્દ્રિયવા ઉભયુપ્પાદિન્દ્રિયવા અત્થો પટિનિવત્તિત્વાપિ પુચ્છિતબ્બત્થસ્સ નિસ્સયોતિ એવં વિય દુતિયપુચ્છાસુ સન્નિટ્ઠાનત્થમેવ નિયમેતિ, ન તત્થેવ પુચ્છિતબ્બં અનાગતભાવમત્તેન સરૂપતો ગહિતં ઉપ્પાદં વા નિરોધં વા સંસયત્થન્તિ. યસ્મા ચેવં સન્નિટ્ઠાનત્થસ્સ નિયમો હોતિ, તસ્મા ‘‘યસ્સ વા પન સોમનસ્સિન્દ્રિયં ઉપ્પજ્જિસ્સતિ, તસ્સ ચક્ખુન્દ્રિયં ઉપ્પજ્જિસ્સતીતિ? આમન્તા’’તિ (યમ. ૩.ઇન્દ્રિયયમક.૨૮૧) વુત્તં. એસ નયો નિરોધવારેપિ.

પટિલોમે પન યથા અનુલોમે ‘‘ઉપ્પજ્જિસ્સતિ નિરુજ્ઝિસ્સતી’’તિ ઉપ્પાદનિરોધા અનાગતા સરૂપવસેન વુત્તા, એવં અવુત્તત્તા યથા તત્થ સંસયપદેન ગહિતસ્સ ઇન્દ્રિયસ્સ પવત્તિયમ્પિ ઉપ્પાદનિરોધા ચક્ખુન્દ્રિયાદિમૂલકેસુ યોજિતા, ન એવં યોજેતબ્બા. યથા હિ ઉપ્પાદનિરોધે અતિક્કમિત્વા અપ્પત્વા ચ ઉપ્પાદનિરોધા સમ્ભવન્તિ યોજેતું, ન એવં અનુપ્પાદાનિરોધે અતિક્કમિત્વા અપ્પત્વા ચ અનુપ્પાદાનિરોધા સમ્ભવન્તિ અભૂતાભાવસ્સ અભૂતાભાવં અતિક્કમિત્વા અપ્પત્વા ચ સમ્ભવાનુપ્પત્તિતો, અભૂતુપ્પાદનિરોધાભાવો ચ પટિલોમે પુચ્છિતો, તસ્માસ્સ વિસેસરહિતસ્સ અભૂતાભાવસ્સ વત્તમાનાનં ઉપ્પાદસ્સ વિય કાલન્તરયોગાભાવતો યાદિસાનં ચક્ખાદીનં ઉપ્પાદનિરોધાભાવેન પુચ્છિતબ્બસ્સ નિસ્સયો સન્નિટ્ઠાનેન સન્નિચ્છિતો, તન્નિસ્સયા તાદિસાનંયેવ ઉપપત્તિચુતિઉપ્પાદનિરોધાનં જીવિતાદીનમ્પિ અનુપ્પાદાનિરોધા સંસયપદેન પુચ્છિતા હોન્તીતિ ‘‘યસ્સ ચક્ખુન્દ્રિયં નુપ્પજ્જિસ્સતિ, તસ્સ સોમનસ્સિન્દ્રિયં નુપ્પજ્જિસ્સતીતિ? આમન્તા’’તિ (યમ. ૩.ઇન્દ્રિયયમક.૩૦૮) ચ, ‘‘યસ્સ ચક્ખુન્દ્રિયં ન નિરુજ્ઝિસ્સતિ, તસ્સ સોમનસ્સિન્દ્રિયં ન નિરુજ્ઝિસ્સતીતિ? આમન્તા’’તિ ચ વુત્તં, ન વુત્તં ‘‘યે અરૂપં ઉપપજ્જિત્વા પરિનિબ્બાયિસ્સન્તી’’તિઆદિના જીવિતિન્દ્રિયઉપેક્ખિન્દ્રિયાદીસુ વિય વિસ્સજ્જનન્તિ.

યે રૂપાવચરં ઉપપજ્જિત્વા પરિનિબ્બાયિસ્સન્તિ, તેસં ઘાનિન્દ્રિયં ન ઉપ્પજ્જિસ્સતિ, નો ચ તેસં સોમનસ્સિન્દ્રિયં ન ઉપ્પજ્જિસ્સતી’’તિ એત્થ યે સોપેક્ખપટિસન્ધિકા ભવિસ્સન્તિ, તે ‘‘યે ચ અરૂપં ઉપપજ્જિત્વા પરિનિબ્બાયિસ્સન્તી’’તિ એતેન પચ્છિમકોટ્ઠાસવચનેન તંસમાનલક્ખણતાય સઙ્ગહિતાતિ યે સોમનસ્સપટિસન્ધિકા ભવિસ્સન્તિ, તે એવ વુત્તાતિ દટ્ઠબ્બા.

અટ્ઠકથાયં યેસુ આદિમપોત્થકેસુ ‘‘અતીતાનાગતવારે સુદ્ધાવાસાનં ઉપપત્તિચિત્તસ્સ ભઙ્ગક્ખણે મનિન્દ્રિયઞ્ચ નુપ્પજ્જિત્થાતિ ધમ્મયમકે વિય ઉપ્પાદક્ખણાતિક્કમવસેન અત્થં અગ્ગહેત્વા’’તિ લિખિતં, તં પમાદલિખિતં. યેસુ પન પોત્થકેસુ ‘‘પચ્ચુપ્પન્નાતીતવારે સુદ્ધાવાસાનં ઉપપત્તિચિત્તસ્સ ભઙ્ગક્ખણે મનિન્દ્રિયઞ્ચ નુપ્પજ્જિત્થાતિ…પે… તસ્મિં ભવે અનુપ્પન્નપુબ્બવસેન અત્થો ગહેતબ્બો’’તિ પાઠો દિસ્સતિ, સો એવ સુન્દરતરોતિ.

પવત્તિવારવણ્ણના નિટ્ઠિતા.