૭. ધાતુવારવણ્ણના

૩૩૨-૩૪૦. ધાતુવારે સન્તાનં અનુગતા હુત્વા સયન્તીતિ યસ્મિં સન્તાને અપ્પહીના, તંસન્તાને અપ્પહીનભાવેન અનુગન્ત્વા ઉપ્પત્તિઅરહભાવેન સયન્તીતિ અત્થો. ઉપ્પત્તિરહતા એવ હિ અનુરૂપં કારણં લભિત્વા ઉપ્પજ્જન્તીતિ ઇધાપિ યુત્તાતિ. એત્થ ચ ન કામધાતુઆદીનિ છ પટિનિસેધવચનાનિ ધાતુવિસેસનિદ્ધારણાનિ ન હોન્તીતિ ‘‘ન કામધાતુયા ચુતસ્સ ન કામધાતું ઉપપજ્જન્તસ્સા’’તિઆદિમ્હિ વુચ્ચમાને ઇમં નામ ઉપપજ્જન્તસ્સાતિ ન વિઞ્ઞાયેય્ય, તસ્મા તંમૂલિકાસુ યોજનાસુ ‘‘ન કામધાતુયા ચુતસ્સ કામધાતું રૂપધાતું અરૂપધાતું ઉપપજ્જન્તસ્સા’’તિ પઠમં યોજેત્વા પુન અનુક્કમેન ‘‘ન કામધાતું ઉપપજ્જન્તસ્સા’’તિઆદિકા યોજના કતા. એવઞ્હિ ન કામધાતુઆદિપદેહિ યથાવુત્તધાતુયોયેવ ગહિતા, ન કઞ્ચીતિ વિઞ્ઞાયતિ. યથા અનુસયવારે ‘‘અનુસેન્તીતિ પદસ્સ ઉપ્પજ્જન્તીતિ અત્થો ગહિતો’’તિ વુત્તં, તત્થાપિ ઉપ્પજ્જમાનમેવ સન્ધાય ઉપ્પજ્જન્તીતિ ગહેતું ન સક્કા ‘‘યસ્સ કામરાગાનુસયો અનુસેતિ, તસ્સ પટિઘાનુસયો અનુસેતીતિ? આમન્તા’’તિઆદિવચનતો. અથાપિ અપ્પહીનતં સન્ધાય ઉપ્પજ્જન્તીતિ અત્થો તત્થ ગહિતો, ઇધાપિ સો ન ન યુજ્જતીતિ. ભઙ્ગાતિ ભઞ્જિતબ્બા, દ્વિધા કાતબ્બાતિ અત્થો. નનુ ન કોચિ અનુસયો યત્થ ઉપ્પજ્જન્તસ્સ અનુસેતિ નાનુસેતિ ચાતિ દ્વિધા કાતબ્બા, તત્થેવ કસ્મા ‘‘કતિ અનુસયા ભઙ્ગા? અનુસયા ભઙ્ગા નત્થી’’તિ પુચ્છાવિસ્સજ્જનાનિ કતાનિ. ન હિ પકારન્તરાભાવે સંસયો યુત્તોતિ? ન ન યુત્તો, ‘‘અનુસયા ભઙ્ગા નત્થી’’તિ અવુત્તે ભઙ્ગાભાવસ્સ અવિઞ્ઞાતત્તાતિ.

ધાતુવારવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

અનુસયયમકવણ્ણના નિટ્ઠિતા.