૨. સાનુસયવારવણ્ણના

૬૬-૧૩૧. સાનુસયપજહનપરિઞ્ઞાવારેસુ ‘‘સાનુસયો, પજહતિ, પરિજાનાતી’’તિ પુગ્ગલો વુત્તો. પુગ્ગલસ્સ ચ ઇમસ્મિં ભવે સાનુસયોતિ એવં ભવવિસેસેન વા, ઇમસ્મિં કામરાગાનુસયેન સાનુસયો ઇમસ્મિં ઇતરેસુ કેનચીતિ એવં ભવાનુસયવિસેસેન વા સાનુસયતાનિરનુસયતાદિકા નત્થિ. તથા દ્વીસુ વેદનાસુ કામરાગાનુસયેન સાનુસયો, દુક્ખાય વેદનાય નિરનુસયોતિ ઇદમ્પિ નત્થિ. ન હિ પુગ્ગલસ્સ વેદના ઓકાસો, અથ ખો અનુસયાનન્તિ. અનુસયસ્સ પન તસ્સ તસ્સ સો સો અનુસયનોકાસો પુગ્ગલસ્સ તેન તેન અનુસયેન સાનુસયતાય, તસ્સ તસ્સ પજહનપરિજાનનાનઞ્ચ નિમિત્તં હોતિ, અનનુસયનોકાસો ચ નિરનુસયતાદીનં, તસ્મા ઓકાસવારેસુ ભુમ્મનિદ્દેસં અકત્વા ‘‘યતો તતો’’તિ નિમિત્તત્થે નિસ્સક્કવચનં કતં, પજહનપરિઞ્ઞાવારેસુ અપાદાનત્થે એવ વા. તતો તતો હિ ઓકાસતો અપગમકરણં વિનાસનં પજહનં પરિજાનનઞ્ચાતિ.

તત્થ યતોતિ યતો અનુસયટ્ઠાનતો અનુલોમે, પટિલોમે અનનુસયટ્ઠાનતોતિ અત્થો. અનુસયાનાનુસયસ્સેવ હિ નિમિત્તાપાદાનભાવદસ્સનત્થં ‘‘રૂપધાતુયા અરૂપધાતુયા તતો માનાનુસયેન સાનુસયોતિ (યમ.૨.અનુસયયમક.૭૭), પજહતી’’તિ (યમ. ૨.અનુસયયમક.૧૪૩) ચ ‘‘દુક્ખાય વેદનાય તતો કામરાગાનુસયેન નિરનુસયોતિ (યમ. ૨.અનુસયયમક.૧૧૦), ન પજહતી’’તિ (યમ. ૨.અનુસયયમક.૧૭૪-૧૭૬) ચ એવમાદીસુ રૂપધાતુઆદયો એવ ભુમ્મનિદ્દેસેનેવ નિદ્દિટ્ઠાતિ. અટ્ઠકથાયં પન ચતુત્થપઞ્હવિસ્સજ્જનેન સરૂપતો અનુસયનટ્ઠાનસ્સ દસ્સિતત્તા તદત્થે આદિપઞ્હેપિ ‘‘યતો’’તિ અનુસયનટ્ઠાનં વુત્તન્તિ ઇમમત્થં વિભાવેત્વા પુન ‘‘યતો’’તિ એતસ્સ વચનત્થં દસ્સેતું ‘‘ઉપ્પન્નેન કામરાગાનુસયેન સાનુસયો’’તિ વુત્તં, તં પમાદલિખિતં વિય દિસ્સતિ. ન હિ ઉપ્પન્નેનેવ અનુસયેન સાનુસયો, ઉપ્પત્તિરહટ્ઠાનતઞ્ચ સન્ધાયેવ નિસ્સક્કવચનં ન સક્કા વત્તું. ન હિ અપરિયાપન્નાનં અનુસયુપ્પત્તિરહટ્ઠાનતાતિ તં તથેવ દિસ્સતિ. એવં પનેત્થ અત્થો દટ્ઠબ્બો – યતો ઉપ્પન્નેનાતિ યતો ઉપ્પન્નેન ભવિતબ્બં, તેનાતિ ઉપ્પત્તિરહટ્ઠાને નિસ્સક્કવચનં કતન્તિ. તથા સબ્બધમ્મેસુ ઉપ્પજ્જનકેનાતિ. ઉપ્પત્તિપટિસેધે અકતે અનુપ્પત્તિયા અનિચ્છિતત્તા સબ્બધમ્મેસુ ઉપ્પજ્જનકભાવં આપન્નેન અનુપ્પજ્જનભાવં અપનેતિ નામ. સબ્બત્થાતિ એતસ્સ પન સબ્બટ્ઠાનતોતિ અયમત્થો ન ન સમ્ભવતિ. ત્થ-કારઞ્હિ ભુમ્મતો અઞ્ઞત્થાપિ સદ્દવિદૂ ઇચ્છન્તીતિ.

સાનુસયવારવણ્ણના નિટ્ઠિતા.