૨. પવત્તિવારવણ્ણના

૧૯. પવત્તિવારે સઙ્ખારાનં પુગ્ગલાનઞ્ચ ઓકાસત્તા ઝાનં ભૂમિ ચ વિસું ઓકાસભાવેન ગહિતાતિ પુગ્ગલવારે ચ ઓકાસવસેન પુગ્ગલગ્ગહણેન તેસં દ્વિન્નં ઓકાસાનં વસેન ગહણં હોતિ, તસ્મા ‘‘વિના વિતક્કવિચારેહિ અસ્સાસપસ્સાસાનં ઉપ્પાદક્ખણે’’તિ દુતિયતતિયજ્ઝાનોકાસવસેન ગહિતા પુગ્ગલા વિસેસેત્વા દસ્સિતાતિ દટ્ઠબ્બા. પુન પઠમજ્ઝાનં સમાપન્નાનન્તિ ઝાનોકાસવસેન પુગ્ગલં દસ્સેતિ, કામાવચરાનન્તિ ભૂમોકાસવસેન. દ્વિપ્પકારાનમ્પિ પન તેસં વિસેસનત્થમાહ ‘‘અસ્સાસપસ્સાસાનં ઉપ્પાદક્ખણે’’તિ. તેન રૂપારૂપાવચરેસુ પઠમજ્ઝાનસમાપન્નકે કામાવચરે ગબ્ભગતાદિકે ચ નિવત્તેતિ. કામાવચરાનમ્પિ હિ ગબ્ભગતાદીનં વિના અસ્સાસપસ્સાસેહિ વિતક્કવિચારાનં ઉપ્પત્તિ અત્થિ. અટ્ઠકથાયં પન એકન્તિકત્તા રૂપારૂપાવચરા નિદસ્સિતા. વિના અસ્સાસપસ્સાસેહિ વિતક્કવિચારાનં ઉપ્પાદક્ખણેતિ એતેન પન દસ્સિતા પુગ્ગલા પઠમજ્ઝાનોકાસા કામાવચરાદિઓકાસા ચ અસ્સાસપસ્સાસવિરહવિસિટ્ઠા દટ્ઠબ્બા. ઇમિના નયેન સબ્બત્થ પુગ્ગલવિભાગો વેદિતબ્બો.

૨૧. ‘‘પઠમજ્ઝાને કામાવચરેતિ કામાવચરભૂમિયં ઉપ્પન્ને પઠમજ્ઝાને’’તિ અટ્ઠકથાયં વુત્તં, એતસ્મિં પન અત્થે સતિ ‘‘ચતુત્થજ્ઝાને રૂપાવચરે અરૂપાવચરે તત્થ ચિત્તસઙ્ખારો ઉપ્પજ્જતિ, નો ચ તત્થ કાયસઙ્ખારો ઉપ્પજ્જતી’’તિ એત્થાપિ રૂપારૂપાવચરભૂમીસુ ઉપ્પન્ને ચતુત્થજ્ઝાનેતિ અત્થો ભવેય્ય, સો ચ અનિટ્ઠો ભૂમીનં ઓકાસભાવસ્સેવ અગ્ગહિતતાપત્તિતો, સબ્બચતુત્થજ્ઝાનસ્સ ઓકાસવસેન અગ્ગહિતતાપત્તિતો ચ, તસ્મા ઝાનભૂમોકાસાનં સઙ્કરં અકત્વા વિસું એવ ઓકાસભાવો યોજેતબ્બો. પઠમજ્ઝાનોકાસેપિ હિ કાયસઙ્ખારો ચ ઉપ્પજ્જતિ વચીસઙ્ખારો ચ ઉપ્પજ્જતિ કામાવચરોકાસે ચ. યદિપિ ન સબ્બમ્હિ પઠમજ્ઝાને સબ્બમ્હિ ચ કામાવચરે દ્વયં ઉપ્પજ્જતિ, તત્થ પન તંદ્વયુપ્પત્તિ અત્થીતિ કત્વા એવં વુત્તન્તિ દટ્ઠબ્બં. વિસું ઓકાસત્તા ચ ‘‘અઙ્ગમત્તવસેન ચેત્થા’’તિઆદિવચનં ન વત્તબ્બં હોતીતિ. ઇમમ્હિ ચ યમકે અવિતક્કવિચારમત્તં દુતિયજ્ઝાનં વિચારવસેન પઠમજ્ઝાને સઙ્ગહં ગચ્છતીતિ દટ્ઠબ્બં. મુદ્ધભૂતં દુતિયજ્ઝાનં ગહેત્વા ઇતરં અસઙ્ગહિતન્તિ વા. યસ્સયત્થકે ‘‘નિરોધસમાપન્નાન’’ન્તિ ન લબ્ભતિ. ન હિ તે અસઞ્ઞસત્તા વિય ઓકાસે હોન્તીતિ.

૩૭. સુદ્ધાવાસાનં દુતિયે ચિત્તે વત્તમાનેતિ તેસં પઠમતો અવિતક્કઅવિચારતો દુતિયે સવિતક્કસવિચારેપિ ભવનિકન્તિઆવજ્જને વત્તમાને ઉભયં નુપ્પજ્જિત્થાતિ દસ્સેન્તેન તતો પુરિમચિત્તક્ખણેસુપિ નુપ્પજ્જિત્થાતિ દસ્સિતમેવ હોતિ. યથા પન ચિત્તસઙ્ખારસ્સ આદિદસ્સનત્થં ‘‘સુદ્ધાવાસં ઉપપજ્જન્તાન’’ન્તિ વુત્તં, એવં વચીસઙ્ખારસ્સ આદિદસ્સનત્થં ‘‘દુતિયે ચિત્તે વત્તમાને’’તિ વુત્તન્તિ દટ્ઠબ્બં.

પવત્તિવારવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

સઙ્ખારયમકવણ્ણના નિટ્ઠિતા.