૧. પણ્ણત્તિવારવણ્ણના

૧. ખન્ધાદયો વિય પુબ્બે અવિભત્તા કાયસઙ્ખારાદયોતિ તેસં અવિઞ્ઞાતત્તા ‘‘અસ્સાસપસ્સાસા કાયસઙ્ખારો’’તિઆદિના (સં. નિ. ૪.૩૪૮) તયો સઙ્ખારે વિભજતિ. કાયસ્સ સઙ્ખારોતિ પઠમે અત્થે સામિઅત્થે એવ સામિવચનં, દુતિયે અત્થે કત્તુઅત્થે. વચિયા સઙ્ખારોતિ કમ્મત્થે સામિવચનં. ચિત્તસ્સ સઙ્ખારોતિ ચ કત્તુઅત્થેયેવ. સો પન કરણવચનસ્સ અત્થોતિ કત્વા ‘‘કરણત્થે સામિવચનં કત્વા’’તિ વુત્તં.

૨-૭. સુદ્ધિકએકેકપદવસેન અત્થાભાવતોતિ પદસોધનતંમૂલકચક્કવારેહિ યોપિ અત્થો દસ્સિતો દ્વીહિ પદેહિ લબ્ભમાનો એકો અસ્સાસપસ્સાસાદિકો, તસ્સ સુદ્ધિકેહિ કાયાદિપદેહિ સુદ્ધિકેન ચ સઙ્ખારપદેન અવચનીયત્તા યથા રૂપપદસ્સ ખન્ધેકદેસો ખન્ધપદસ્સ ખન્ધસમુદાયો પદસોધને દસ્સિતો યથાધિપ્પેતો અત્થો અત્થિ, એવં એકેકપદસ્સ યથાધિપ્પેતત્થાભાવતોતિ અધિપ્પાયો. કાયો કાયસઙ્ખારોતિઆદિ પન વત્તબ્બં સિયાતિ યદિ વિસું અદીપેત્વા સમુદિતો કાયસઙ્ખારસદ્દો એકત્થ દીપેતિ, કાયસઙ્ખારસદ્દો કાયસઙ્ખારત્થે વત્તમાનો ખન્ધસદ્દો વિય રૂપસદ્દેન કાયસદ્દેન વિસેસિતબ્બોતિ અધિપ્પાયેન વદતિ. સુદ્ધસઙ્ખારવારો હેસાતિ એતેન ઇમસ્સ વારસ્સ પદસોધનેન દસ્સિતાનં યથાધિપ્પેતાનમેવ ગહણતો તેસઞ્ચ કાયાદિપદેહિ અગ્ગહિતત્તા ‘‘કાયો કાયસઙ્ખારો’’તિઆદિવચનસ્સ અયુત્તિં દસ્સેતિ. ઇધ પન સઙ્ખારયમકે કાયાદિપદાનં સઙ્ખારપદસ્સ ચ અસમાનાધિકરણત્તા ‘‘કાયો સઙ્ખારો, સઙ્ખારા કાયો’’તિઆદિમ્હિ વુચ્ચમાને અધિપ્પેતત્થપરિચ્ચાગો અનધિપ્પેતત્થપરિગ્ગહો ચ કતો સિયાતિ સુદ્ધસઙ્ખારતંમૂલચક્કવારા ન વુત્તા. પદસોધનવારતંમૂલચક્કવારેહિ પન અસમાનાધિકરણેહિ કાયાદિપદેહિ સઙ્ખારસદ્દસ્સ વિસેસનીયતાય દસ્સિતાય સંસયો હોતિ ‘‘યો અત્થન્તરપ્પવત્તિના કાયસદ્દેન વિસેસિતો કાયસઙ્ખારો, એસો અત્થન્તરપ્પવત્તીહિ વચીચિત્તેહિ વિસેસિતો ઉદાહુ અઞ્ઞો’’તિ. એવં સેસેસુપિ. એત્થ તેસં અઞ્ઞત્થ દસ્સનત્થં ‘‘કાયસઙ્ખારો વચીસઙ્ખારો’’તિઆદિના અનુલોમપટિલોમવસેન છ યમકાનિ વુત્તાનીતિ દટ્ઠબ્બં. અટ્ઠકથાયં પન સુદ્ધસઙ્ખારવારટ્ઠાને વુત્તત્તા અયં નયો સુદ્ધસઙ્ખારવારોતિ વુત્તો.

પણ્ણત્તિવારવણ્ણના નિટ્ઠિતા.