૫-૬. પારિચ્છત્તકસુત્તાદિવણ્ણના

૬૯-૭૦. પઞ્ચમે પતિતપલાસોતિ પતિતપત્તો. એત્થ પઠમં પણ્ડુપલાસતં, દુતિયં પન્નપલાસતઞ્ચ વત્વા તતિયં જાલકજાતતા, ચતુત્થં ખારકજાતતા ચ પાળિયં વુત્તા. દીઘનિકાયટ્ઠકથાયં પન મહાગોવિન્દસુત્તવણ્ણનાયં (દી. નિ. અટ્ઠ. ૨.૨૯૪) ઇમમેવ પાળિં આહરિત્વા દસ્સેન્તેન પઠમં પણ્ડુપલાસતં, દુતિયં પન્નપલાસતઞ્ચ વત્વા તતિયં ખારકજાતતા, ચતુત્થં જાલકજાતતા ચ દસ્સિતા. એવઞ્હિ તત્થ વુત્તં – ‘‘પારિચ્છત્તકે પુપ્ફમાને એકં વસ્સં ઉપટ્ઠાનં ગચ્છન્તિ, તે તસ્સ પણ્ડુપલાસભાવતો પટ્ઠાય અત્તમના હોન્તિ. યથાહ –

યસ્મિં, ભિક્ખવે, સમયે દેવાનં તાવતિંસાનં પારિચ્છત્તકો કોવિળારો, પણ્ડુપલાસો હોતિ, અત્તમના, ભિક્ખવે, દેવા તાવતિંસા તસ્મિં સમયે હોન્તિ ‘પણ્ડુપલાસો દાનિ પારિચ્છત્તકો, કોવિળારો, ન ચિરસ્સેવ પન્નપલાસો ભવિસ્સતી’તિ. યસ્મિં સમયે દેવાનં તાવતિંસાનં પારિચ્છત્તકો, કોવિળારો, પન્નપલાસો હોતિ, જાલકજાતો હોતિ, ખારકજાતો હોતિ, કુટુમલકજાતો હોતિ, કોરકજાતો હોતિ, અત્તમના, ભિક્ખવે, દેવા તાવતિંસા તસ્મિં સમયે હોન્તિ ‘કોરકજાતો દાનિ પારિચ્છત્તકો કોવિળારો, ન ચિરસ્સેવ સબ્બપાલિફુલ્લો ભવિસ્સતી’તિ.

લીનત્થપ્પકાસિનિયમ્પિ (દી. નિ. ટી. ૨.૨૯૪) એત્થ એવમત્થો દસ્સિતો – પન્નપલાસોતિ પતિતપત્તો. ખારકજાતોતિ જાતખુદ્દકમકુળો. યે હિ નીલપત્તકા અતિવિય ખુદ્દકા મકુળા, તે ‘‘ખારકા’’તિ વુચ્ચન્તિ. જાલકજાતોતિ તેહિયેવ ખુદ્દકમકુળેહિ જાતજાલકો સબ્બસો જાલો વિય જાતો. કેચિ પન ‘‘જાલકજાતોતિ એકજાલો વિય જાતો’’તિ અત્થં વદન્તિ. પારિચ્છત્તકો કિર ખારકગ્ગહણકાલે સબ્બત્થકમેવ પલ્લવિકો હોતિ, તે ચસ્સ પલ્લવા પભસ્સરપવાળવણ્ણસમુજ્જલા હોન્તિ. તેન સો સબ્બસો સમુજ્જલન્તો તિટ્ઠતિ. કુટુમલજાતોતિ સઞ્જાતમહામકુળો. કોરકજાતોતિ સઞ્જાતસૂચિભેદો સમ્પતિવિકસમાનાવત્થો. સબ્બપાલિફુલ્લોતિ સબ્બસો ફુલ્લિતવિકસિતોતિ. અયઞ્ચ અનુક્કમો દીઘભાણકાનં વળઞ્જનાનુક્કમેન દસ્સિતો, ન એત્થ આચરિયસ્સ વિરોધો આસઙ્કિતબ્બો.

કન્તનકવાતોતિ દેવાનં પુઞ્ઞકમ્મપચ્ચયા પુપ્ફાનં છિન્દનકવાતો. કન્તતીતિ છિન્દતિ. સમ્પટિચ્છનકવાતોતિ છિન્નાનં છિન્નાનં પુપ્ફાનં સમ્પટિગ્ગણ્હકવાતો. ચિનન્તોતિ નાનાવિધભત્તિસન્નિવેસવસેન નિચિનં કરોન્તો. અઞ્ઞતરદેવતાનન્તિ નામગોત્તવસેન અપઞ્ઞાતદેવતાનં. રેણુવટ્ટીતિ રેણુસઙ્ઘાતો. કણ્ણિકં આહચ્ચાતિ સુધમ્માય કૂટં આહન્ત્વા.

અનુફરણાનુભાવોતિ ખીણાસવસ્સ ભિક્ખુનો કિત્તિસદ્દસ્સ યાવ બ્રહ્મલોકા અનુફરણસઙ્ખાતો આનુભાવો. પબ્બજ્જાનિસ્સિતં હોતીતિ પબ્બજ્જાય ચતુપારિસુદ્ધિસીલમ્પિ દસ્સિતમેવાતિ અધિપ્પાયો. પઠમજ્ઝાનસન્નિસ્સિતન્તિઆદીસુપિ ઇમિનાવ નયેન અત્થો વેદિતબ્બો. ઇધ પન ઉભયતો પરિચ્છેદો હેટ્ઠા સીલતો ઉપરિ અરહત્તતો ચ પરિચ્છેદસ્સ દસ્સિતત્તા. તેનેતં વુત્તન્તિ તેન કારણેન એતં ‘‘ચતુપારિસુદ્ધિસીલં પબ્બજ્જાનિસ્સિતં હોતી’’તિઆદિવચનં વુત્તં. છટ્ઠં ઉત્તાનમેવ.

પારિચ્છત્તકસુત્તાદિવણ્ણના નિટ્ઠિતા.