૨. છળભિજાતિસુત્તવણ્ણના

૫૭. તતિયે અભિજાતિયોતિ એત્થ અભિ-સદ્દો ઉપસગ્ગમત્તં, ન અત્થવિસેસજોતકોતિ આહ ‘‘છ જાતિયો’’તિ. અભિજાયતીતિ એત્થાપિ એસેવ નયો.

ઉરબ્ભે હનન્તીતિ ઓરબ્ભિકા. એવં સૂકરિકાદયો વેદિતબ્બા. રોદેન્તિ કુરુરકમ્મન્તતાય સપ્પટિબદ્ધે સત્તે અસ્સૂનિ મોચેન્તીતિ રુદ્દા, તે એવ લુદ્દા ર-કારસ્સ લ-કારં કત્વા. ઇમિના અઞ્ઞેપિ યે કેચિ માગવિકા નેસાદા વુત્તા, તે પાપકમ્મપ્પસુતતાય ‘‘કણ્હાભિજાતી’’તિ વદતિ.

ભિક્ખૂતિ ચ બુદ્ધસાસને ભિક્ખૂ. તે કિર સચ્છન્દરાગેન પરિભુઞ્જન્તીતિ અધિપ્પાયેન ચતૂસુ પચ્ચયેસુ કણ્ટકે પક્ખિપિત્વા ખાદન્તીતિ ‘‘કણ્ટકવુત્તિકા’’તિ વદતિ. કસ્માતિ ચે? યસ્મા તે પણીતે પચ્ચયે પટિસેવન્તીતિ તસ્સ મિચ્છાગાહો. ઞાયલદ્ધેપિ પચ્ચયે ભુઞ્જમાના આજીવકસમયસ્સ વિલોમગ્ગાહિતાય પચ્ચયેસુ કણ્ટકે પક્ખિપિત્વા ખાદન્તિ નામાતિ વદતીતિ. અથ વા કણ્ટકવુત્તિકા એવંનામકા એકે પબ્બજિતા, યે સવિસેસં અત્તકિલમથાનુયોગં અનુયુત્તા. તથા હિ તે કણ્ટકે વત્તન્તા વિય હોન્તીતિ ‘‘કણ્ટકવુત્તિકા’’તિ વુત્તા. ઇમમેવ ચ અત્થવિકપ્પં સન્ધાયાહ ‘‘કણ્ટકવુત્તિકાતિ સમણા નામેતે’’તિ.

લોહિતાભિજાતિ નામ નિગણ્ઠા એકસાટકાતિ વુત્તા. તે કિર ઠત્વા ભુઞ્જનનહાનપ્પટિક્ખેપાદિવતસમાયોગેન પુરિમેહિ દ્વીહિ પણ્ડરતરા.

અચેલકસાવકાતિ આજીવકસાવકે વદતિ. તે કિર આજીવકલદ્ધિયા સુવિસુદ્ધચિત્તતાય નિગણ્ઠેહિપિ પણ્ડરતરા. એવઞ્ચ કત્વા અત્તનો પચ્ચયદાયકે નિગણ્ઠેહિપિ જેટ્ઠકતરે કરોતિ.

આજીવકા આજીવકિનિયો ‘‘સુક્કાભિજાતી’’તિ વુત્તા. તે કિર પુરિમેહિ ચતૂહિ પણ્ડરતરા. નન્દાદયો હિ તથારૂપં આજીવકપ્પટિપત્તિં ઉક્કંસં પાપેત્વા ઠિતા, તસ્મા નિગણ્ઠેહિ આજીવકસાવકેહિ ચ પણ્ડરતરાતિ ‘‘પરમસુક્કાભિજાતી’’તિ વુત્તા.

બિલં ઓલગ્ગેય્યુન્તિ મંસભાગં ન્હારુના વા કેનચિ વા ગન્થિત્વા પુરિસસ્સ હત્થે વા કેસે વા ઓલમ્બનવસેન બન્ધેય્યું. ઇમિના સત્થધમ્મં નામ દસ્સેતિ. સત્થવાહો કિર મહાકન્તારં પટિપન્નો અન્તરામગ્ગે ગોણે મતે મંસં ગહેત્વા સબ્બેસં સત્થિકાનં ‘‘ઇદં ખાદિત્વા એત્તકં મૂલં દાતબ્બ’’ન્તિ કોટ્ઠાસં ઓલમ્બતિ. ગોણમંસં નામ ખાદન્તાપિ અત્થિ, અખાદન્તાપિ અત્થિ, ખાદન્તાપિ મૂલં દાતું સક્કોન્તાપિ અસક્કોન્તાપિ. સત્થવાહો યેન મૂલેન ગોણો ગહિતો, તં મૂલં સત્થિકેહિ ધારણત્થં સબ્બેસં બલક્કારેન કોટ્ઠાસં દત્વા મૂલં ગણ્હાતિ. અયં સત્થધમ્મો.

કણ્હાભિજાતિયો સમાનોતિ કણ્હે નીચકુલે જાતો હુત્વા. કણ્હધમ્મન્તિ પચ્ચત્તે ઉપયોગવચનન્તિ આહ ‘‘કણ્હસભાવો હુત્વા અભિજાયતી’’તિ, તં અન્તોગધહેતુઅત્થં પદં, ઉપ્પાદેતીતિ અત્થો. તસ્મા કણ્હં ધમ્મં અભિજાયતીતિ કાળકં દસદુસ્સીલ્યધમ્મં ઉપ્પાદેતિ. સુક્કં ધમ્મં અભિજાયતીતિ એત્થાપિ ઇમિના નયેન અત્થો વેદિતબ્બો. સો હિ ‘‘અહં પુબ્બેપિ પુઞ્ઞાનં અકતત્તા નીચકુલે નિબ્બત્તો, ઇદાનિ પુઞ્ઞં કરિસ્સામી’’તિ પુઞ્ઞસઙ્ખાતં પણ્ડરધમ્મં કરોતિ.

અકણ્હં અસુક્કં નિબ્બાનન્તિ સચે કણ્હં ભવેય્ય, કણ્હવિપાકં દદેય્ય યથા દસવિધં દુસ્સીલ્યધમ્મં. સચે સુક્કં, સુક્કવિપાકં દદેય્ય યથા દાનસીલાદિકુસલકમ્મં. દ્વિન્નમ્પિ અપ્પદાનતો ‘‘અકણ્હં અસુક્ક’’ન્તિ વુત્તં. નિબ્બાનઞ્ચ નામ ઇમસ્મિં અત્થે અરહત્તં અધિપ્પેતં ‘‘અભિજાયતી’’તિ વચનતો. તઞ્હિ કિલેસનિબ્બાનન્તે જાતત્તા નિબ્બાનં નામ યથા ‘‘રાગાદીનં ખયન્તે જાતત્તા રાગક્ખયો, દોસક્ખયો, મોહક્ખયો’’તિ. પટિપ્પસ્સમ્ભનવસેન વા કિલેસાનં નિબ્બાપનતો નિબ્બાનં. તં એસ અભિજાયતિ પસવતિ. ઇધાપિ હિ અન્તોગધહેતુ અત્થં ‘‘જાયતી’’તિ પદં. અટ્ઠકથાયં પન ‘‘જાયતી’’તિ ઇમસ્સ પાપુણાતીહિ અત્થં ગહેત્વાવ ‘‘નિબ્બાનં પાપુણાતી’’તિ વુત્તં. સુક્કાભિજાતિયો સમાનોતિ સુક્કે ઉચ્ચકુલે જાતો હુત્વા. સેસમેત્થ સુવિઞ્ઞેય્યમેવ.

છળભિજાતિસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.