૧૦. સીહનાદસુત્તવણ્ણના

૬૪. દસમે તથાગતબલાનીતિ અઞ્ઞેહિ અસાધારણાનિ તથાગતસ્સેવ બલાનિ. નનુ ચેતાનિ સાવકાનમ્પિ એકચ્ચાનિ ઉપ્પજ્જન્તીતિ? કામં ઉપ્પજ્જન્તિ, યાદિસાનિ પન બુદ્ધાનં ઠાનાટ્ઠાનઞાણાદીનિ, ન તાદિસાનિ તદઞ્ઞેસં કદાચિ ઉપ્પજ્જન્તીતિ અઞ્ઞેહિ અસાધારણાનિ. ઇમમેવ હિ યથાવુત્તં લેસં અપેક્ખિત્વા સાધારણભાવતો આસયાનુસયઞાણાદીસુ એવ અસાધારણસમઞ્ઞા નિરુળ્હા. યથા પુબ્બબુદ્ધાનં બલાનિ પુઞ્ઞસ્સ સમ્પત્તિયા આગતાનિ, તથા આગતબલાનીતિ વા તથાગતબલાનિ. ઉસભસ્સ ઇદં આસભં, સેટ્ઠટ્ઠાનં. પમુખનાદન્તિ સેટ્ઠનાદં. પટિવેધઞાણઞ્ચેવ દેસનાઞાણઞ્ચાતિ એત્થ પઞ્ઞાય પભાવિતં અત્તનો અરિયફલાવહં પટિવેધઞાણં. કરુણાય પભાવિતં સાવકાનં અરિયફલાવહં દેસનાઞાણં. તત્થ પટિવેધઞાણં ઉપ્પજ્જમાનં ઉપ્પન્નન્તિ દુવિધં. તઞ્હિ અભિનિક્ખમનતો યાવ અરહત્તમગ્ગા ઉપ્પજ્જમાનં, ફલક્ખણે ઉપ્પન્નં નામ. તુસિતભવનતો યાવ મહાબોધિપલ્લઙ્કે અરહત્તમગ્ગા ઉપ્પજ્જમાનં, ફલક્ખણે ઉપ્પન્નં નામ. દીપઙ્કરતો પટ્ઠાય યાવ અરહત્તમગ્ગા ઉપ્પજ્જમાનં, ફલક્ખણે ઉપ્પન્નં નામ. દેસનાઞાણમ્પિ પવત્તમાનં પવત્તન્તિ દુવિધં. તઞ્હિ યાવ અઞ્ઞાતકોણ્ડઞ્ઞસ્સ સોતાપત્તિમગ્ગા પવત્તમાનં, ફલક્ખણે પવત્તં નામ. તેસુ પટિવેધઞાણં લોકુત્તરં, દેસનાઞાણં લોકિયં. ઉભયમ્પિ પનેતં અઞ્ઞેહિ અસાધારણં, બુદ્ધાનઞ્ઞેવ ઓરસઞાણં.

ઠાનઞ્ચ ઠાનતો પજાનાતીતિ કારણઞ્ચ કારણતો પજાનાતિ. યસ્મા તત્થ ફલં તિટ્ઠતિ તદાયત્તવુત્તિતાય ઉપ્પજ્જતિ ચેવ પવત્તતિ ચ, તસ્મા ઠાનન્તિ વુચ્ચતિ. ભગવા ‘‘યે યે ધમ્મા યેસં યેસં ધમ્માનં હેતૂ પચ્ચયા ઉપ્પાદાય, તં તં ઠાનં, યે યે ધમ્મા યેયં યેયં ધમ્માનં ન હેતૂ ન પચ્ચયા ઉપ્પાદાય, તં તં અટ્ઠાન’’ન્તિ પજાનન્તો ઠાનતો અટ્ઠાનતો યથાભૂતં પજાનાતિ.

સમાદિયન્તીતિ સમાદાનાનિ, તાનિ પન સમાદિયિત્વા કતાનિ હોન્તીતિ આહ ‘‘સમાદિયિત્વા કતાન’’ન્તિ. કમ્મમેવ વા કમ્મસમાદાનન્તિ એતેન ‘‘સમાદાન’’ન્તિ સદ્દસ્સ અપુબ્બત્થાભાવં દસ્સેતિ મુત્તગતસદ્દે ગતસદ્દસ્સ વિય. ગતીતિ નિરયાદિગતિયો. ઉપધીતિ અત્તભાવો. કાલોતિ કમ્મસ્સ વિપચ્ચનારહકાલો. પયોગોતિ વિપાકુપ્પત્તિયા પચ્ચયભૂતા કિરિયા.

ચતુન્નં ઝાનાનન્તિ પચ્ચનીકજ્ઝાપનટ્ઠેન આરમ્મણૂપનિજ્ઝાનટ્ઠેન ચ ચતુન્નં રૂપાવચરજ્ઝાનાનં. ચતુક્કનયેન હેતં વુત્તં. અટ્ઠન્નં વિમોક્ખાનન્તિ ‘‘રૂપી રૂપાનિ પસ્સતી’’તિઆદીનં (મ. નિ. ૨.૨૪૮; ૩.૩૧૨; ધ. સ. ૨૪૮; પટિ. મ. ૧.૨૦૯) અટ્ઠન્નં વિમોક્ખાનં. તિણ્ણં સમાધીનન્તિ સવિતક્કસવિચારાદીનં તિણ્ણં સમાધીનં. નવન્નં અનુપુબ્બસમાપત્તીનન્તિ પઠમજ્ઝાનસમાપત્તિઆદીનં નવન્નં અનુપુબ્બસમાપત્તીનં. એત્થ ચ પટિપાટિયા અટ્ઠન્નં સમાધીતિપિ નામં, સમાપત્તીતિપિ ચિત્તેકગ્ગતાસબ્ભાવતો, નિરોધસમાપત્તિયા તદભાવતો ન સમાધીતિ નામં. હાનભાગિયં ધમ્મન્તિ અપ્પગુણેહિ પઠમજ્ઝાનાદીહિ વુટ્ઠિતસ્સ સઞ્ઞામનસિકારાનં કામાદિપક્ખન્દનં. વિસેસભાગિયં ધમ્મન્તિ પગુણેહિ પઠમજ્ઝાનાદીહિ વુટ્ઠિતસ્સ સઞ્ઞામનસિકારાનં દુતિયજ્ઝાનાદિપક્ખન્દનં. ઇતિ સઞ્ઞામનસિકારાનં કામાદિદુતિયજ્ઝાનાદિપક્ખન્દનાનિ હાનભાગિયવિસેસભાગિયધમ્માતિ દસ્સિતાનિ. તેહિ પન ઝાનાનં તંસભાવતા ધમ્મસદ્દેન વુત્તા. તસ્માતિ વુત્તમેવત્થં હેતુભાવેન પચ્ચામસતિ. વોદાનન્તિ પગુણતાસઙ્ખાતં વોદાનં. તઞ્હિ પઠમજ્ઝાનાદીહિ વુટ્ઠહિત્વા દુતિયજ્ઝાનાદીનં અધિગમસ્સ પચ્ચયત્તા ‘‘વુટ્ઠાન’’ન્તિ વુત્તં. યે પન ‘‘નિરોધતો ફલસમાપત્તિયા વુટ્ઠાનન્તિ પાળિ નત્થી’’તિ વદન્તિ. તે ‘‘નિરોધા વુટ્ઠહન્તસ્સ નેવસઞ્ઞાનાસઞ્ઞાયતનં ફલસમાપત્તિયા અનન્તરપચ્ચયેન પચ્ચયો’’તિ ઇમાય પાળિયં (પટ્ઠા. ૧.૧.૪૧૭) પટિસેધેતબ્બા.

સીહનાદસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

મહાવગ્ગવણ્ણના નિટ્ઠિતા.