૭. સન્તુટ્ઠિસુત્તવણ્ણના

૨૭. સત્તમે નિદ્દોસાનીતિ અવજ્જરહિતાનિ આગમનસુદ્ધિતો કાયમણ્ડનાદિકિલેસવત્થુભાવાભાવતો ચ. તત્થ સુલભતાય પરિયેસનદુક્ખસ્સ અભાવો દસ્સિતો, અપ્પતાય પરિહરણદુક્ખસ્સપિ અભાવો દસ્સિતો, અનવજ્જતાય અગરહિતબ્બતાય ભિક્ખુસારુપ્પભાવો દસ્સિતો હોતિ. અપ્પતાય વા પરિત્તાસસ્સ અવત્થુતા, સુલભતાય ગેધાદીનં અવત્થુતા, અનવજ્જતાય આદીનવદસ્સનનિસ્સરણપઞ્ઞાનં અત્થિતા દસ્સિતા હોતિ. અપ્પતાય વા લાભેન ન સોમનસ્સં જનયન્તિ, અલાભેન ન દોમનસ્સં જનયન્તિ, અનવજ્જતાય વિપ્પટિસારનિમિત્તં અઞ્ઞાણુપેક્ખં ન જનયન્તિ અવિપ્પટિસારવત્થુભાવતો.

પંસુકૂલન્તિ સઙ્કારકૂટાદીસુ યત્થ કત્થચિ પંસૂનં ઉપરિ ઠિતત્તા અબ્ભુગ્ગતટ્ઠેન પંસુકૂલં વિયાતિ પંસુકૂલં, પંસુ વિય કુચ્છિતભાવં ઉલતિ ગચ્છતીતિ પંસુકૂલન્તિ એવં લદ્ધનામં રથિકાદીસુ પતિતનન્તકાનિ ઉચ્ચિનિત્વા કતચીવરં. રુક્ખમૂલન્તિ વિવેકાનુરૂપં યં કિઞ્ચિ રુક્ખસમીપં. યં કિઞ્ચિ મુત્તન્તિ યં કિઞ્ચિ ગોમુત્તં. કેચિ પનેત્થ ‘‘ગોમુત્તપરિભાવિતહરીતકખણ્ડં પૂતિમુત્ત’’ન્તિ વદન્તિ. ‘‘પૂતિભાવેન આપણાદિતો વિસ્સટ્ઠં છડ્ડિતં અપરિગ્ગહિતં યં કિઞ્ચિ ભેસજ્જં પૂતિમુત્તન્તિ અધિપ્પેત’’ન્તિ અપરે.

યતો ખોતિ પચ્ચત્તે નિસ્સક્કવચનં, યં ખોતિ વુત્તં હોતિ. તેન તુટ્ઠો હોતીતિ વુત્તકિરિયં પરામસતિ. તુટ્ઠોતિ સન્તુટ્ઠો. ઇદમસ્સાહન્તિ ય્વાયં ચતુબ્બિધેન યથાવુત્તેન પચ્ચયેન અપ્પેન સુલભેન સન્તોસો, ઇદં ઇમસ્સ ભિક્ખુનો સીલસંવરાદીસુ અઞ્ઞતરં એકં સામઞ્ઞઙ્ગં સમણભાવકારણન્તિ અહં વદામિ. સન્તુટ્ઠસ્સ હિ ચતુપારિસુદ્ધિસીલં પરિપુણ્ણં હોતિ, સમથવિપસ્સના ચ ભાવનાપારિપૂરિં ગચ્છન્તિ. અથ વા સામઞ્ઞં નામ અરિયમગ્ગો, તસ્સ સઙ્ખેપતો દ્વે અઙ્ગા બાહિરં અજ્ઝત્તિકન્તિ. તત્થ બાહિરં સપ્પુરિસૂપનિસ્સયો સદ્ધમ્મસ્સવનઞ્ચ. અજ્ઝત્તિકં પન યોનિસોમનસિકારો ધમ્માનુધમ્મપ્પટિપત્તિ ચ. તેસુ યસ્મા યથારહં ધમ્માનુધમ્મપ્પટિપત્તિભૂતા તસ્સ મૂલભૂતા ચેતે ધમ્મા, યદિદં અપ્પિચ્છતા સન્તુટ્ઠિતા પવિવિત્તતા અસંસટ્ઠતા આરદ્ધવીરિયતાતિ એવમાદયો, તસ્મા વુત્તં ‘‘ઇદમસ્સાહં અઞ્ઞતરં સામઞ્ઞઙ્ગન્તિ વદામી’’તિ.

સેનાસનમારબ્ભાતિ વિહારાદિં મઞ્ચપીઠાદિઞ્ચ સેનાસનં નિસ્સાય. ચીવરં પાનભોજનન્તિ નિવાસનાદિચીવરં અમ્બપાનકાદિપાનં ખાદનીયભોજનીયાદિભુઞ્જિતબ્બવત્થુઞ્ચ આરબ્ભાતિ સમ્બન્ધો. વિઘાતોતિ વિઘાતભાવો, ચિત્તસ્સ દુક્ખં ન હોતીતિ યોજના. અયઞ્હેત્થ સઙ્ખેપત્થો – ‘‘અમુકસ્મિં નામ આવાસે પચ્ચયા સુલભા’’તિ લભિતબ્બટ્ઠાનગમનેન વા ‘‘મય્હં પાપુણાતિ, ન તુય્હ’’ન્તિ વિવાદાપજ્જનેન વા નવકમ્મકરણાદિવસેન વા સેનાસનાદીનિ પરિયેસન્તાનં અસન્તુટ્ઠાનં ઇચ્છિતાલાભાદિના યો વિઘાતો ચિત્તસ્સ હોતિ, સો તત્થ સન્તુટ્ઠસ્સ ન હોતિ. દિસા નપ્પટિહઞ્ઞતીતિ સન્તુટ્ઠિયા ચાતુદ્દિસભાવેન દિસા ન પટિહનતિ. વુત્તઞ્હેતં ‘‘ચાતુદ્દિસો અપ્પટિઘો ચ હોતિ, સન્તુસ્સમાનો ઇતરીતરેના’’તિ (સુ. નિ. ૪૨).

સમણધમ્મસ્સ અનુલોમાતિ સમણધમ્મસ્સ સમથવિપસ્સનાભાવનાય, અરિયમગ્ગસ્સેવ વા અનુચ્છવિકા અપ્પિચ્છતાદયો. તુટ્ઠચિત્તસ્સ ભિક્ખુનોતિ તુટ્ઠચિત્તેન ભિક્ખુના. અધિગ્ગહિતા હોન્તીતિ પટિપક્ખધમ્મે અભિભવિત્વા ગહિતા હોન્તિ. અન્તોગતાતિ અબ્ભન્તરગતા. ન પરિબાહિરાતિ ન બાહિરા કતા.

સન્તુટ્ઠિસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.