૬. કુહસુત્તવણ્ણના

૨૬. છટ્ઠે કુહકાતિ સામન્તજપ્પનાદિના કુહનવત્થુના કુહકા, અસન્તગુણસમ્ભાવનિચ્છાય કોહઞ્ઞં કત્વા પરેસં વિદ્ધંસકાતિ અત્થો. થદ્ધાતિ ‘‘કોધનો હોતિ ઉપાયાસબહુલો, અપ્પમ્પિ વુત્તો સમાનો અભિસજ્જતિ કુપ્પતિ બ્યાપજ્જતિ પતિત્થીયતી’’તિ (અ. નિ. ૩.૨૫, ૨૭) એવં વુત્તેન કોધેન ચ, ‘‘દુબ્બચો હોતિ દોવચસ્સકરણેહિ ધમ્મેહિ સમન્નાગતો અક્ખમો અપ્પદક્ખિણગ્ગાહી અનુસાસનિ’’ન્તિ (મ. નિ. ૧.૧૮૧; પારા. ૪૨૬). એવં વુત્તેન દોવચસ્સેન ચ, ‘‘જાતિમદો, ગોત્તમદો, લાભમદો, આરોગ્યમદો, યોબ્બનમદો, જીવિતમદો’’તિ (વિભ. ૮૩૨) એવં વુત્તજાતિમદાદિભેદેન માનેન ચ ગરુકાતબ્બેસુ ગરૂસુપિ નિપચ્ચકારં અકત્વા અયોસલાકં ગિલિત્વા ઠિતા વિય અનોનતા હુત્વા વિચરણકા. તેનાહ ‘‘કોધેન ચા’’તિઆદિ.

ઉપલાપકાતિ મિચ્છાજીવવસેન કુલસઙ્ગણ્હકા. લપાતિ પચ્ચયત્થં પયુત્તવાચાવસેન નિપ્પેસિકતાવસેન લપકાતિ અત્થો. સિઙ્ગન્તિ સિઙ્ગારં. તઞ્હિ કુસલસ્સ વિજ્ઝનતો સુટ્ઠુ આસેવિતતાય સીસે પરિક્ખિત્તં સુનિબ્બત્તં વિસાણં વિય થિરત્તા ચ સિઙ્ગં વિયાતિ સિઙ્ગં, નાગરિકભાવસઙ્ખાતસ્સ કિલેસસિઙ્ગસ્સેતં નામં. સિઙ્ગારભાવો સિઙ્ગારતા, સિઙ્ગારકરણકઆકારો વા. ચાતુરભાવો ચાતુરતા. તથા ચાતુરિયં. પરિક્ખતભાવો પરિક્ખતતા, પરિખણિત્વા ઠપિતસ્સેવ દળ્હસિઙ્ગારસ્સેતં નામં. ઇતરં તસ્સેવ વેવચનં. એવં સબ્બેહિ વારેહિ કિલેસસિઙ્ગારતાવ કથિતા.

ઉગ્ગતનળાતિ નળસદિસં તુચ્છમાનં ઉક્ખિપિત્વા વિચરણકા. તેનાહ ‘‘તુચ્છમાનં ઉક્ખિપિત્વા ઠિતા’’તિ. યસ્મા તે કુહનાદિયોગતો ન સમ્માપટિપન્ના, તસ્મા ‘‘મમ સન્તકા ન હોન્તી’’તિ વુત્તં. અપગતાતિ યદિપિ તે મમ સાસને પબ્બજિતા, યથાનુસિટ્ઠં પન અપ્પટિપજ્જનતો અપગતા એવ ઇમસ્મા ધમ્મવિનયા, ઇતો તે સુવિદૂરે ઠિતાતિ દસ્સેતિ. વુત્તઞ્હેતં –

‘‘નભઞ્ચ દૂરે પથવી ચ દૂરે,

પારં સમુદ્દસ્સ તદાહુ દૂરે;

તતો હવે દૂરતરં વદન્તિ,

સતઞ્ચ ધમ્મો અસતઞ્ચ રાજા’’તિ. (જા. ૨.૨૧.૪૧૪);

સબ્બત્થ પત્થટતાય વેપુલ્લં પાપુણન્તીતિ સબ્બત્થ પત્થટભાવેન સીલાદિધમ્મક્ખન્ધપારિપૂરિયા વેપુલ્લં પાપુણન્તિ.

કુહસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.