૧-૬. પાણાતિપાતસુત્તાદિવણ્ણના

૮૧-૮૬. ચતુત્થસ્સ પઠમાદીનિ ઉત્તાનત્થાનેવ. પઞ્ચમે (સં. નિ. ટી. ૧.૧.૧૩૨) ‘‘નીચે કુલે પચ્ચાજાતો’’તિઆદિકેન અપ્પકાસભાવેન તમતીતિ તમો, તેન તમેન યુત્તોતિ તમો પુગ્ગલો વુચ્ચતિ. તથા હિ તંયોગતો પુગ્ગલસ્સ તબ્બોહારો યથા ‘‘મચ્છેરયોગતો મચ્છરો’’તિ, તસ્મા તમોતિ અપ્પકાસભાવેન તમો તમભૂતો અન્ધકારં વિય જાતો, અન્ધકારત્તં વા પત્તોતિ અત્થો. વુત્તલક્ખણં તમમેવ પરમ્પરતો અયનં ગતિ નિટ્ઠા એતસ્સાતિ તમપરાયણો. ઉભયેનપિ તમગ્ગહણેન ખન્ધતમો કથિતો, ન અન્ધકારતમો. ખન્ધતમોતિ ચ સમ્પત્તિરહિતા ખન્ધપવત્તિયેવ દટ્ઠબ્બા. ‘‘ઉચ્ચે કુલે પચ્ચાજાતો’’તિઆદિકેન પકાસભાવેન જોતેતીતિ જોતિ, તેન જોતિનાયુત્તોતિઆદિ સબ્બં વુત્તનયેન વેદિતબ્બં. ઇતરે દ્વેતિ જોતિતમપરાયણો, જોતિજોતિપરાયણોતિ ઇતરે દ્વે પુગ્ગલે.

વેણુવેત્તાદિવિલીવેહિ પેળભાજનાદિકારકા વિલીવકારકા. મિગમચ્છાદીનં નિસાદનતો નેસાદા, માગવિકમચ્છબન્ધાદયો. રથેસુ ચમ્મેન નહણકરણતો રથકારા, ચમ્મકારા. પુઇતિ કરીસસ્સ નામં, તં કુસેન્તિ અપનેન્તીતિ પુક્કુસા, પુપ્ફછડ્ડકા. દુબ્બણ્ણોતિ વિરૂપો. ઓકોટિમકોતિ આરોહાભાવેન હેટ્ઠિમકો, રસ્સકાયોતિ અત્થો. તેનાહ ‘‘લકુણ્ડકો’’તિ. લકુ વિય ઘટિકા વિય ડેતિ પવત્તતીતિ લકુણ્ડકો, રસ્સો. કણતિ નિમીલતીતિ કાણો. તં પનસ્સ નિમીલનં એકેન અક્ખિના દ્વીહિપિ વાતિ આહ ‘‘એકચ્છિકાણો વા ઉભયચ્છિકાણો વા’’તિ. કુણનં કુણો, હત્થવેકલ્લં, સો એતસ્સ અત્થીતિ કુણી. ખઞ્જો વુચ્ચતિ પાદવિકલો. હેટ્ઠિમકાયસઙ્ખાતો સરીરસ્સ પક્ખો પદેસો હતો અસ્સાતિ પક્ખહતો. તેનાહ ‘‘પીઠસપ્પી’’તિ. પદીપે પદીપને એતબ્બં નેતબ્બન્તિ પદીપેય્યં, તેલકપાલાદિઉપકરણં. વુત્તન્તિ અટ્ઠકથાયં વુત્તં.

આગમનવિપત્તીતિ આગમનટ્ઠાનવસેન વિપત્તિ ‘‘આગમો એત્થા’’તિ કત્વા. પુબ્બુપ્પન્નપચ્ચયવિપત્તીતિ પઠમુપ્પન્નપચ્ચયવસેન વિપરાવત્તિ. ચણ્ડાલાદિસભાવા હિસ્સ માતાપિતરો પઠમુપ્પન્નપચ્ચયો. પવત્તપચ્ચયવિપત્તીતિ પવત્તે સુખપચ્ચયવિપત્તિ. તાદિસે નિહીનકુલે ઉપ્પન્નોપિ કોચિ વિભવસમ્પન્નો સિયા, અયં પન દુગ્ગતો દુરૂપો. આજીવુપાયવિપત્તીતિ આજીવનુપાયવસેન વિપત્તિ. સુખેન હિ જીવિકં પવત્તેતું ઉપાયભૂતા હત્થિસિપ્પાદયો ઇમસ્સ નત્થિ, પુપ્ફછડ્ડનસિલાકોટ્ટનાદિકમ્મં પન કત્વા જીવિકં પવત્તેતિ. તેનાહ ‘‘કસિરવુત્તિકે’’તિ. અત્તભાવવિપત્તીતિ ઉપધિવિપત્તિ. દુક્ખકારણસમાયોગોતિ કાયિકચેતસિકદુક્ખુપ્પત્તિયા પચ્ચયસમોધાનં. સુખકારણવિપત્તીતિ સુખપચ્ચયપરિહાનિ. ઉપભોગવિપત્તીતિ ઉપભોગસુખસ્સ વિનાસો અનુપલદ્ધિ. જોતિ ચેવ જોતિપરાયણભાવો ચ સુક્કપક્ખો. છટ્ઠં ઉત્તાનમેવ.

પાણાતિપાતસુત્તાદિવણ્ણના નિટ્ઠિતા.