૬. અભયસુત્તં

૨૩૭. એવં મે સુતં – એકં સમયં ભગવા રાજગહે વિહરતિ ગિજ્ઝકૂટે પબ્બતે. અથ ખો અભયો રાજકુમારો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો અભયો રાજકુમારો ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘પૂરણો, ભન્તે, કસ્સપો એવમાહ – ‘નત્થિ હેતુ, નત્થિ પચ્ચયો અઞ્ઞાણાય અદસ્સનાય. અહેતુ, અપ્પચ્ચયો [અપ્પચ્ચયા (સી.), અપ્પચ્ચયં (?)] અઞ્ઞાણં અદસ્સનં હોતિ. નત્થિ હેતુ, નત્થિ પચ્ચયો ઞાણાય દસ્સનાય. અહેતુ, અપ્પચ્ચયો ઞાણં દસ્સનં હોતી’તિ. ઇધ ભગવા કિમાહા’’તિ? ‘‘અત્થિ, રાજકુમાર, હેતુ, અત્થિ પચ્ચયો અઞ્ઞાણાય અદસ્સનાય. સહેતુ, સપ્પચ્ચયો [સપ્પચ્ચયા (સી.), સપ્પચ્ચયં (?)] અઞ્ઞાણં અદસ્સનં હોતિ. અત્થિ, રાજકુમાર, હેતુ, અત્થિ પચ્ચયો ઞાણાય દસ્સનાય. સહેતુ, સપ્પચ્ચયો ઞાણં દસ્સનં હોતી’’તિ.

‘‘કતમો પન, ભન્તે, હેતુ, કતમો પચ્ચયો અઞ્ઞાણાય અદસ્સનાય? કથં સહેતુ, સપ્પચ્ચયો અઞ્ઞાણં અદસ્સનં હોતી’’તિ? ‘‘યસ્મિં ખો, રાજકુમાર, સમયે કામરાગપરિયુટ્ઠિતેન ચેતસા વિહરતિ કામરાગપરેતેન, ઉપ્પન્નસ્સ ચ કામરાગસ્સ નિસ્સરણં યથાભૂતં ન જાનાતિ ન પસ્સતિ – અયમ્પિ ખો, રાજકુમાર, હેતુ, અયં પચ્ચયો અઞ્ઞાણાય અદસ્સનાય. એવમ્પિ સહેતુ સપ્પચ્ચયો અઞ્ઞાણં અદસ્સનં હોતિ.

‘‘પુન ચપરં, રાજકુમાર, યસ્મિં સમયે બ્યાપાદપરિયુટ્ઠિતેન ચેતસા વિહરતિ બ્યાપાદપરેતેન…પે… થિનમિદ્ધપરિયુટ્ઠિતેન… ઉદ્ધચ્ચકુક્કુચ્ચપરિયુટ્ઠિતેન… વિચિકિચ્છાપરિયુટ્ઠિતેન ચેતસા વિહરતિ વિચિકિચ્છાપરેતેન, ઉપ્પન્નાય ચ વિચિકિચ્છાય નિસ્સરણં યથાભૂતં ન જાનાતિ ન પસ્સતિ – અયમ્પિ ખો, રાજકુમાર, હેતુ, અયં પચ્ચયો અઞ્ઞાણાય અદસ્સનાય. એવમ્પિ સહેતુ સપ્પચ્ચયો અઞ્ઞાણં અદસ્સનં હોતી’’તિ.

‘‘કો નામાયં, ભન્તે, ધમ્મપરિયાયો’’તિ? ‘‘નીવરણા નામેતે, રાજકુમારા’’તિ. ‘‘તગ્ઘ, ભગવા, નીવરણા; તગ્ઘ, સુગત, નીવરણા! એકમેકેનપિ ખો, ભન્તે, નીવરણેન અભિભૂતો યથાભૂતં ન જાનેય્ય ન પસ્સેય્ય, કો પન વાદો પઞ્ચહિ નીવરણેહિ?

‘‘કતમો પન, ભન્તે, હેતુ, કતમો પચ્ચયો ઞાણાય દસ્સનાય? કથં સહેતુ, સપ્પચ્ચયો ઞાણં દસ્સનં હોતી’’તિ? ‘‘ઇધ, રાજકુમાર, ભિક્ખુ સતિસમ્બોજ્ઝઙ્ગં ભાવેતિ વિવેકનિસ્સિતં વિરાગનિસ્સિતં નિરોધનિસ્સિતં વોસ્સગ્ગપરિણામિં. સો સતિસમ્બોજ્ઝઙ્ગં ભાવિતેન ચિત્તેન યથાભૂતં જાનાતિ પસ્સતિ – અયમ્પિ ખો, રાજકુમાર, હેતુ, અયં પચ્ચયો ઞાણાય દસ્સનાય. એવમ્પિ સહેતુ, સપ્પચ્ચયો ઞાણં દસ્સનં હોતિ.

‘‘પુન ચપરં, રાજકુમાર, ભિક્ખુ…પે… ઉપેક્ખાસમ્બોજ્ઝઙ્ગં ભાવેતિ વિવેકનિસ્સિતં વિરાગનિસ્સિતં નિરોધનિસ્સિતં વોસ્સગ્ગપરિણામિં. સો ઉપેક્ખાસમ્બોજ્ઝઙ્ગં ભાવિતેન ચિત્તેન યથાભૂતં જાનાતિ પસ્સતિ – અયમ્પિ ખો, રાજકુમાર, હેતુ, અયં પચ્ચયો ઞાણાય દસ્સનાય. એવં સહેતુ, સપ્પચ્ચયો ઞાણં દસ્સનં હોતી’’તિ.

‘‘કો નામાયં, ભન્તે, ધમ્મપરિયાયો’’તિ? ‘‘બોજ્ઝઙ્ગા નામેતે, રાજકુમારા’’તિ. ‘‘તગ્ઘ, ભગવા, બોજ્ઝઙ્ગા; તગ્ઘ, સુગત, બોજ્ઝઙ્ગા! એકમેકેનપિ ખો, ભન્તે, બોજ્ઝઙ્ગેન સમન્નાગતો યથાભૂતં જાનેય્ય પસ્સેય્ય, કો પન વાદો સત્તહિ બોજ્ઝઙ્ગેહિ? યોપિ મે, ભન્તે, ગિજ્ઝકૂટં પબ્બતં આરોહન્તસ્સ કાયકિલમથો ચિત્તકિલમથો, સોપિ મે પટિપ્પસ્સદ્ધો, ધમ્મો ચ મે અભિસમિતો’’તિ. છટ્ઠં.

સાકચ્છવગ્ગો છટ્ઠો.

તસ્સુદ્દાનં –

આહારા પરિયાયમગ્ગિ, મેત્તં સઙ્ગારવેન ચ;

અભયો પુચ્છિતો પઞ્હં, ગિજ્ઝકૂટમ્હિ પબ્બતેતિ.