૪. સીસપાવનવગ્ગો

૧. સીસપાવનસુત્તં

૧૧૦૧. એકં સમયં ભગવા કોસમ્બિયં વિહરતિ સીસપાવને [સિંસપાવને (સી. પી.)]. અથ ખો ભગવા પરિત્તાનિ સીસપાપણ્ણાનિ પાણિના ગહેત્વા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘તં કિં મઞ્ઞથ, ભિક્ખવે, કતમં નુ ખો બહુતરં – યાનિ વા મયા પરિત્તાનિ સીસપાપણ્ણાનિ પાણિના ગહિતાનિ યદિદં ઉપરિ સીસપાવને’’તિ? ‘‘અપ્પમત્તકાનિ, ભન્તે, ભગવતા પરિત્તાનિ સીસપાપણ્ણાનિ પાણિના ગહિતાનિ; અથ ખો એતાનેવ બહુતરાનિ યદિદં ઉપરિ સીસપાવને’’તિ. ‘‘એવમેવ ખો, ભિક્ખવે, એતદેવ બહુતરં યં વો મયા અભિઞ્ઞાય અનક્ખાતં. કસ્મા ચેતં, ભિક્ખવે, મયા અનક્ખાતં? ન હેતં, ભિક્ખવે, અત્થસંહિતં નાદિબ્રહ્મચરિયકં ન નિબ્બિદાય ન વિરાગાય ન નિરોધાય ન ઉપસમાય ન અભિઞ્ઞાય ન સમ્બોધાય ન નિબ્બાનાય સંવત્તતિ; તસ્મા તં મયા અનક્ખાતં’’.

‘‘કિઞ્ચ, ભિક્ખવે, મયા અક્ખાતં? ‘ઇદં દુક્ખ’ન્તિ, ભિક્ખવે, મયા અક્ખાતં, ‘અયં દુક્ખસમુદયો’તિ મયા અક્ખાતં, ‘અયં દુક્ખનિરોધો’તિ મયા અક્ખાતં, ‘અયં દુક્ખનિરોધગામિની પટિપદા’તિ મયા અક્ખાતં’’.

‘‘કસ્મા ચેતં, ભિક્ખવે, મયા અક્ખાતં? એતઞ્હિ, ભિક્ખવે, અત્થસંહિતં એતં આદિબ્રહ્મચરિયકં એતં નિબ્બિદાય વિરાગાય નિરોધાય ઉપસમાય અભિઞ્ઞાય સમ્બોધાય નિબ્બાનાય સંવત્તતિ; તસ્મા તં મયા અક્ખાતં.

‘‘તસ્માતિહ, ભિક્ખવે, ‘ઇદં દુક્ખ’ન્તિ યોગો કરણીયો…પે… ‘અયં દુક્ખનિરોધગામિની પટિપદા’તિ યોગો કરણીયો’’તિ. પઠમં.

૨. ખદિરપત્તસુત્તં

૧૧૦૨. ‘‘યો, ભિક્ખવે, એવં વદેય્ય – ‘અહં દુક્ખં અરિયસચ્ચં યથાભૂતં અનભિસમેચ્ચ, દુક્ખસમુદયં અરિયસચ્ચં યથાભૂતં અનભિસમેચ્ચ, દુક્ખનિરોધં અરિયસચ્ચં યથાભૂતં અનભિસમેચ્ચ, દુક્ખનિરોધગામિનિં પટિપદં અરિયસચ્ચં યથાભૂતં અનભિસમેચ્ચ સમ્મા દુક્ખસ્સન્તં કરિસ્સામી’તિ – નેતં ઠાનં વિજ્જતિ.

‘‘સેય્યથાપિ, ભિક્ખવે, યો એવં વદેય્ય – ‘અહં ખદિરપત્તાનં વા સરલપત્તાનં [પલાસપત્તાનં (સી. સ્યા. કં. પી.)] વા આમલકપત્તાનં વા પુટં કરિત્વા ઉદકં વા તાલપત્તં વા આહરિસ્સામી’તિ – નેતં ઠાનં વિજ્જતિ; એવમેવ ખો, ભિક્ખવે, યો એવં વદેય્ય – ‘અહં દુક્ખં અરિયસચ્ચં યથાભૂતં અનભિસમેચ્ચ…પે… દુક્ખનિરોધગામિનિં પટિપદં અરિયસચ્ચં યથાભૂતં અનભિસમેચ્ચ સમ્મા દુક્ખસ્સન્તં કરિસ્સામી’તિ – નેતં ઠાનં વિજ્જતિ.

‘‘યો ચ ખો, ભિક્ખવે, એવં વદેય્ય – ‘અહં દુક્ખં અરિયસચ્ચં યથાભૂતં અભિસમેચ્ચ, દુક્ખસમુદયં અરિયસચ્ચં યથાભૂતં અભિસમેચ્ચ, દુક્ખનિરોધં અરિયસચ્ચં યથાભૂતં અભિસમેચ્ચ, દુક્ખનિરોધગામિનિં પટિપદં અરિયસચ્ચં યથાભૂતં અભિસમેચ્ચ સમ્મા દુક્ખસ્સન્તં કરિસ્સામી’તિ – ઠાનમેતં વિજ્જતિ.

‘‘સેય્યથાપિ, ભિક્ખવે, યો એવં વદેય્ય – ‘અહં પદુમપત્તાનં વા પલાસપત્તાનં વા માલુવપત્તાનં વા પુટં કરિત્વા ઉદકં વા તાલપત્તં વા આહરિસ્સામી’તિ – ઠાનમેતં વિજ્જતિ; એવમેવ ખો, ભિક્ખવે, યો એવં વદેય્ય – ‘અહં દુક્ખં અરિયસચ્ચં યથાભૂતં અભિસમેચ્ચ …પે… દુક્ખનિરોધગામિનિં પટિપદં અરિયસચ્ચં યથાભૂતં અભિસમેચ્ચ સમ્મા દુક્ખસ્સન્તં કરિસ્સામી’તિ – ઠાનમેતં વિજ્જતિ.

‘‘તસ્માતિહ, ભિક્ખવે, ‘ઇદં દુક્ખ’ન્તિ યોગો કરણીયો…પે… ‘અયં દુક્ખનિરોધગામિની પટિપદા’તિ યોગો કરણીયો’’તિ. દુતિયં.

૩. દણ્ડસુત્તં

૧૧૦૩. ‘‘સેય્યથાપિ, ભિક્ખવે, દણ્ડો ઉપરિવેહાસં ખિત્તો સકિમ્પિ મૂલેન નિપતતિ, સકિમ્પિ અગ્ગેન નિપતતિ; એવમેવ ખો, ભિક્ખવે, અવિજ્જાનીવરણા સત્તા તણ્હાસંયોજના સન્ધાવન્તા સંસરન્તા [તણ્હાસંયોજનબન્ધા સન્ધાવતા (ક.)] સકિમ્પિ અસ્મા લોકા પરં લોકં ગચ્છન્તિ, સકિમ્પિ પરસ્મા લોકા ઇમં લોકં આગચ્છન્તિ. તં કિસ્સ હેતુ? અદિટ્ઠત્તા, ભિક્ખવે, ચતુન્નં અરિયસચ્ચાનં. કતમેસં ચતુન્નં? દુક્ખસ્સ અરિયસચ્ચસ્સ…પે… દુક્ખનિરોધગામિનિયા પટિપદાય અરિયસચ્ચસ્સ.

‘‘તસ્માતિહ, ભિક્ખવે, ‘ઇદં દુક્ખ’ન્તિ યોગો કરણીયો…પે… ‘અયં દુક્ખનિરોધગામિની પટિપદા’તિ યોગો કરણીયો’’તિ. તતિયં.

૪. ચેલસુત્તં

૧૧૦૪. ‘‘આદિત્તે, ભિક્ખવે, ચેલે વા સીસે વા કિમસ્સ કરણીય’’ન્તિ? ‘‘આદિત્તે, ભન્તે, ચેલે વા સીસે વા, તસ્સેવ ચેલસ્સ વા સીસસ્સ વા નિબ્બાપનાય અધિમત્તો છન્દો ચ વાયામો ચ ઉસ્સાહો ચ ઉસ્સોળ્હી ચ અપ્પટિવાની ચ સતિ ચ સમ્પજઞ્ઞઞ્ચ કરણીય’’ન્તિ.

‘‘આદિત્તં, ભિક્ખવે, ચેલં વા સીસં વા અજ્ઝુપેક્ખિત્વા અમનસિકરિત્વા અનભિસમેતાનં ચતુન્નં અરિયસચ્ચાનં યથાભૂતં અભિસમયાય અધિમત્તો છન્દો ચ વાયામો ચ ઉસ્સાહો ચ ઉસ્સોળ્હી ચ અપ્પટિવાની ચ સતિ ચ સમ્પજઞ્ઞઞ્ચ કરણીયં. કતમેસં ચતુન્નં? દુક્ખસ્સ અરિયસચ્ચસ્સ…પે… દુક્ખનિરોધગામિનિયા પટિપદાય અરિયસચ્ચસ્સ.

‘‘તસ્માતિહ, ભિક્ખવે, ‘ઇદં દુક્ખ’ન્તિ યોગો કરણીયો…પે… ‘અયં દુક્ખનિરોધગામિની પટિપદા’તિ યોગો કરણીયો’’તિ. ચતુત્થં.

૫. સત્તિસતસુત્તં

૧૧૦૫. ‘‘સેય્યથાપિ, ભિક્ખવે, પુરિસો વસ્સસતાયુકો વસ્સસતજીવી. તમેનં એવં વદેય્ય – ‘એહમ્ભો પુરિસ, પુબ્બણ્હસમયં તં સત્તિસતેન હનિસ્સન્તિ, મજ્ઝન્હિકસમયં સત્તિસતેન હનિસ્સન્તિ, સાયન્હસમયં સત્તિસતેન હનિસ્સન્તિ. સો ખો ત્વં, અમ્ભો પુરિસ, દિવસે દિવસે તીહિ તીહિ સત્તિસતેહિ હઞ્ઞમાનો વસ્સસતાયુકો વસ્સસતજીવી વસ્સસતસ્સ અચ્ચયેન અનભિસમેતાનિ ચત્તારિ અરિયસચ્ચાનિ અભિસમેસ્સસી’’’તિ.

‘‘અત્થવસિકેન, ભિક્ખવે, કુલપુત્તેન અલં ઉપગન્તું. તં કિસ્સ હેતુ? અનમતગ્ગોયં, ભિક્ખવે, સંસારો; પુબ્બા કોટિ નપ્પઞ્ઞાયતિ સત્તિપ્પહારાનં અસિપ્પહારાનં ઉસુપ્પહારાનં ફરસુપ્પહારાનં [અસિપ્પહારાનં ફરસુપ્પહારાનં (ક.)]. એવઞ્ચેતં, ભિક્ખવે, અસ્સ. ન ખો પનાહં, ભિક્ખવે, સહ દુક્ખેન, સહ દોમનસ્સેન ચતુન્નં અરિયસચ્ચાનં અભિસમયં વદામિ; અપિ ચાહં, ભિક્ખવે, સહાવ સુખેન, સહાવ સોમનસ્સેન ચતુન્નં અરિયસચ્ચાનં અભિસમયં વદામિ. કતમેસં ચતુન્નં? દુક્ખસ્સ અરિયસચ્ચસ્સ…પે… દુક્ખનિરોધગામિનિયા પટિપદાય અરિયસચ્ચસ્સ.

‘‘તસ્માતિહ, ભિક્ખવે, ‘ઇદં દુક્ખ’ન્તિ યોગો કરણીયો…પે… ‘અયં દુક્ખનિરોધગામિની પટિપદા’તિ યોગો કરણીયો’’તિ. પઞ્ચમં.

૬. પાણસુત્તં

૧૧૦૬. ‘‘સેય્યથાપિ, ભિક્ખવે, પુરિસો યં ઇમસ્મિં જમ્બુદીપે તિણકટ્ઠસાખાપલાસં તચ્છેત્વા એકજ્ઝં સંહરેય્ય; એકજ્ઝં સંહરિત્વા સૂલં કરેય્ય. સૂલં કરિત્વા યે મહાસમુદ્દે મહન્તકા પાણા તે મહન્તકેસુ સૂલેસુ આવુનેય્ય, યે મહાસમુદ્દે મજ્ઝિમકા પાણા તે મજ્ઝિમકેસુ સૂલેસુ આવુનેય્ય, યે મહાસમુદ્દે સુખુમકા પાણા તે સુખુમકેસુ સૂલેસુ આવુનેય્ય. અપરિયાદિન્ના ચ, ભિક્ખવે, મહાસમુદ્દે ઓળારિકા પાણા અસ્સુ.

‘‘અથ ઇમસ્મિં જમ્બુદીપે તિણકટ્ઠસાખાપલાસં પરિક્ખયં પરિયાદાનં ગચ્છેય્ય. ઇતો બહુતરા ખો, ભિક્ખવે, મહાસમુદ્દે સુખુમકા પાણા, યે ન સુકરા સૂલેસુ આવુનિતું. તં કિસ્સ હેતુ? સુખુમત્તા, ભિક્ખવે, અત્તભાવસ્સ. એવં મહા ખો, ભિક્ખવે, અપાયો. એવં મહન્તસ્મા ખો, ભિક્ખવે, અપાયસ્મા પરિમુત્તો દિટ્ઠિસમ્પન્નો પુગ્ગલો ‘ઇદં દુક્ખ’ન્તિ યથાભૂતં પજાનાતિ…પે… ‘અયં દુક્ખનિરોધગામિની પટિપદા’તિ યથાભૂતં પજાનાતિ.

‘‘તસ્માતિહ, ભિક્ખવે, ‘ઇદં દુક્ખ’ન્તિ યોગો કરણીયો…પે… ‘અયં દુક્ખનિરોધગામિની પટિપદા’તિ યોગો કરણીયો’’તિ. છટ્ઠં.

૭. પઠમસૂરિયસુત્તં

૧૧૦૭. ‘‘સૂરિયસ્સ [સુરિયસ્સ (સી. સ્યા. કં. પી.)], ભિક્ખવે, ઉદયતો એતં પુબ્બઙ્ગમં એતં પુબ્બનિમિત્તં, યદિદં – અરુણુગ્ગં. એવમેવ ખો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનો ચતુન્નં અરિયસચ્ચાનં યથાભૂતં અભિસમયાય એતં પુબ્બઙ્ગમં એતં પુબ્બનિમિત્તં, યદિદં – સમ્માદિટ્ઠિ. તસ્સેતં ભિક્ખવે, ભિક્ખુનો પાટિકઙ્ખં – ‘ઇદં દુક્ખ’ન્તિ યથાભૂતં પજાનિસ્સતિ…પે… ‘અયં દુક્ખનિરોધગામિની પટિપદા’તિ યથાભૂતં પજાનિસ્સતિ.

‘‘તસ્માતિહ, ભિક્ખવે, ‘ઇદં દુક્ખ’ન્તિ યોગો કરણીયો…પે… ‘અયં દુક્ખનિરોધગામિની પટિપદા’તિ યોગો કરણીયો’’તિ. સત્તમં.

૮. દુતિયસૂરિયસુત્તં

૧૧૦૮. ‘‘યાવકીવઞ્ચ, ભિક્ખવે, ચન્દિમસૂરિયા લોકે નુપ્પજ્જન્તિ, નેવ તાવ મહતો આલોકસ્સ પાતુભાવો હોતિ મહતો ઓભાસસ્સ. અન્ધતમં તદા હોતિ અન્ધકારતિમિસા. નેવ તાવ રત્તિન્દિવા [રત્તિદિવા (ક.)] પઞ્ઞાયન્તિ, ન માસદ્ધમાસા પઞ્ઞાયન્તિ, ન ઉતુસંવચ્છરા પઞ્ઞાયન્તિ.

‘‘યતો ચ ખો, ભિક્ખવે, ચન્દિમસૂરિયા લોકે ઉપ્પજ્જન્તિ, અથ મહતો આલોકસ્સ પાતુભાવો હોતિ મહતો ઓભાસસ્સ. નેવ અન્ધકારતમં તદા હોતિ ન અન્ધકારતિમિસા. અથ રત્તિન્દિવા પઞ્ઞાયન્તિ, માસદ્ધમાસા પઞ્ઞાયન્તિ, ઉતુસંવચ્છરા પઞ્ઞાયન્તિ. એવમેવ ખો, ભિક્ખવે, યાવકીવઞ્ચ તથાગતો લોકે નુપ્પજ્જતિ અરહં સમ્માસમ્બુદ્ધો, નેવ તાવ મહતો આલોકસ્સ પાતુભાવો હોતિ મહતો ઓભાસસ્સ. અન્ધતમં તદા હોતિ અન્ધકારતિમિસા. નેવ તાવ ચતુન્નં અરિયસચ્ચાનં આચિક્ખણા હોતિ દેસના પઞ્ઞાપના પટ્ઠપના વિવરણા વિભજના ઉત્તાનીકમ્મં.

‘‘યતો ચ ખો, ભિક્ખવે, તથાગતો લોકે ઉપ્પજ્જતિ અરહં સમ્માસમ્બુદ્ધો, અથ મહતો આલોકસ્સ પાતુભાવો હોતિ મહતો ઓભાસસ્સ. નેવ અન્ધતમં તદા હોતિ ન અન્ધકારતિમિસા. અથ ખો ચતુન્નં અરિયસચ્ચાનં આચિક્ખણા હોતિ દેસના પઞ્ઞાપના પટ્ઠપના વિવરણા વિભજના ઉત્તાનીકમ્મં. કતમેસં ચતુન્નં? દુક્ખસ્સ અરિયસચ્ચસ્સ…પે… દુક્ખનિરોધગામિનિયા પટિપદાય અરિયસચ્ચસ્સ.

‘‘તસ્માતિહ, ભિક્ખવે, ‘ઇદં દુક્ખ’ન્તિ યોગો કરણીયો…પે… ‘અયં દુક્ખનિરોધગામિની પટિપદા’તિ યોગો કરણીયો’’તિ. અટ્ઠમં.

૯. ઇન્દખીલસુત્તં

૧૧૦૯. ‘‘યે હિ કેચિ, ભિક્ખવે, સમણા વા બ્રાહ્મણા વા ‘ઇદં દુક્ખ’ન્તિ યથાભૂતં નપ્પજાનન્તિ…પે… ‘અયં દુક્ખનિરોધગામિની પટિપદા’તિ યથાભૂતં નપ્પજાનન્તિ, તે અઞ્ઞસ્સ સમણસ્સ વા બ્રાહ્મણસ્સ વા મુખં ઉલ્લોકેન્તિ [ઓલોકેન્તિ (સી. સ્યા.)] – ‘અયં નૂન ભવં જાનં જાનાતિ, પસ્સં પસ્સતી’’’તિ.

‘‘સેય્યથાપિ, ભિક્ખવે, તૂલપિચુ વા કપ્પાસપિચુ વા લહુકો વાતૂપાદાનો સમે ભૂમિભાગે નિક્ખિત્તો. તમેનં પુરત્થિમો વાતો પચ્છિમેન સંહરેય્ય, પચ્છિમો વાતો પુરત્થિમેન સંહરેય્ય, ઉત્તરો વાતો દક્ખિણેન સંહરેય્ય, દક્ખિણો વાતો ઉત્તરેન સંહરેય્ય. તં કિસ્સ હેતુ? લહુકત્તા, ભિક્ખવે, કપ્પાસપિચુનો. એવમેવ ખો, ભિક્ખવે, યે હિ કેચિ સમણા વા બ્રાહ્મણા વા ‘ઇદં દુક્ખ’ન્તિ યથાભૂતં નપ્પજાનન્તિ…પે… ‘અયં દુક્ખનિરોધગામિની પટિપદા’તિ યથાભૂતં નપ્પજાનન્તિ, તે અઞ્ઞસ્સ સમણસ્સ વા બ્રાહ્મણસ્સ વા મુખં ઉલ્લોકેન્તિ – ‘અયં નૂન ભવં જાનં જાનાતિ, પસ્સં પસ્સતી’તિ. તં કિસ્સ હેતુ? અદિટ્ઠત્તા, ભિક્ખવે, ચતુન્નં અરિયસચ્ચાનં.

‘‘યે ચ ખો કેચિ, ભિક્ખવે, સમણા વા બ્રાહ્મણા વા ‘ઇદં દુક્ખ’ન્તિ યથાભૂતં પજાનન્તિ…પે… ‘અયં દુક્ખનિરોધગામિની પટિપદા’તિ યથાભૂતં પજાનન્તિ, તે ન અઞ્ઞસ્સ સમણસ્સ વા બ્રાહ્મણસ્સ વા મુખં ઉલ્લોકેન્તિ – ‘અયં નૂન ભવં જાનં જાનાતિ, પસ્સં પસ્સતી’’’તિ.

‘‘સેય્યથાપિ, ભિક્ખવે, અયોખીલો વા ઇન્દખીલો વા ગમ્ભીરનેમો સુનિખાતો અચલો અસમ્પકમ્પી. પુરત્થિમાય ચેપિ દિસાય આગચ્છેય્ય ભુસા વાતવુટ્ઠિ, નેવ સઙ્કમ્પેય્ય [નેવ નં સઙ્કમ્પેય્ય (સી. પી.)] ન સમ્પકમ્પેય્ય ન સમ્પચાલેય્ય; પચ્છિમાય ચેપિ દિસાય…પે… ઉત્તરાય ચેપિ દિસાય…પે… દક્ખિણાય ચેપિ દિસાય આગચ્છેય્ય ભુસા વાતવુટ્ઠિ, નેવ સઙ્કમ્પેય્ય ન સમ્પકમ્પેય્ય ન સમ્પચાલેય્ય. તં કિસ્સ હેતુ? ગમ્ભીરત્તા, ભિક્ખવે, નેમસ્સ સુનિખાતત્તા ઇન્દખીલસ્સ. એવમેવ ખો, ભિક્ખવે, યે ચ ખો કેચિ સમણા વા બ્રાહ્મણા વા ‘ઇદં દુક્ખ’ન્તિ યથાભૂતં પજાનન્તિ…પે… અયં દુક્ખનિરોધગામિની પટિપદા’તિ યથાભૂતં પજાનન્તિ, તે ન અઞ્ઞસ્સ સમણસ્સ વા બ્રાહ્મણસ્સ વા મુખં ઉલ્લોકેન્તિ – ‘અયં નૂન ભવં જાનં જાનાતિ, પસ્સં પસ્સતી’તિ. તં કિસ્સ હેતુ? સુદિટ્ઠત્તા, ભિક્ખવે, ચતુન્નં અરિયસચ્ચાનં. કતમેસં ચતુન્નં? દુક્ખસ્સ અરિયસચ્ચસ્સ…પે… દુક્ખનિરોધગામિનિયા પટિપદાય અરિયસચ્ચસ્સ.

‘‘તસ્માતિહ, ભિક્ખવે, ‘ઇદં દુક્ખ’ન્તિ યોગો કરણીયો…પે… ‘અયં દુક્ખનિરોધગામિની પટિપદા’તિ યોગો કરણીયો’’તિ. નવમં.

૧૦. વાદત્થિકસુત્તં

૧૧૧૦. ‘‘યો હિ કોચિ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ‘ઇદં દુક્ખ’ન્તિ યથાભૂતં પજાનાતિ…પે… ‘અયં દુક્ખનિરોધગામિની પટિપદા’તિ યથાભૂતં પજાનાતિ, પુરત્થિમાય ચેપિ દિસાય આગચ્છેય્ય સમણો વા બ્રાહ્મણો વા વાદત્થિકો વાદગવેસી – ‘વાદમસ્સ આરોપેસ્સામી’તિ, તં વત સહધમ્મેન સઙ્કમ્પેસ્સતિ વા સમ્પકમ્પેસ્સતિ વા સમ્પચાલેસ્સતિ વાતિ – નેતં ઠાનં વિજ્જતિ. પચ્છિમાય ચેપિ દિસાય…પે… ઉત્તરાય ચેપિ દિસાય…પે… દક્ખિણાય ચેપિ દિસાય આગચ્છેય્ય સમણો વા બ્રાહ્મણો વા વાદત્થિકો વાદગવેસી – ‘વાદમસ્સ આરોપેસ્સામી’તિ, તં વત સહધમ્મેન સઙ્કમ્પેસ્સતિ વા સમ્પકમ્પેસ્સતિ વા સમ્પચાલેસ્સતિ વાતિ – નેતં ઠાનં વિજ્જતિ.

‘‘સેય્યથાપિ, ભિક્ખવે, સિલાયૂપો સોળસ કુક્કુકો. તસ્સસ્સુ અટ્ઠ કુક્કુ હેટ્ઠા નેમઙ્ગમા, અટ્ઠ કુક્કુ ઉપરિનેમસ્સ. પુરત્થિમાય ચેપિ દિસાય આગચ્છેય્ય ભુસા વાતવુટ્ઠિ, નેવ સઙ્કમ્પેય્ય ન સમ્પકમ્પેય્ય ન સમ્પચાલેય્ય; પચ્છિમાય ચેપિ દિસાય…પે… ઉત્તરાય ચેપિ દિસાય…પે… દક્ખિણાય ચેપિ દિસાય આગચ્છેય્ય ભુસા વાતવુટ્ઠિ, નેવ સઙ્કમ્પેય્ય ન સમ્પકમ્પેય્ય ન સમ્પચાલેય્ય. તં કિસ્સ હેતુ? ગમ્ભીરત્તા, ભિક્ખવે, નેમસ્સ સુનિખાતત્તા સિલાયૂપસ્સ. એવમેવ ખો, ભિક્ખવે, યો હિ કોચિ ભિક્ખુ ‘ઇદં દુક્ખ’ન્તિ યથાભૂતં પજાનાતિ…પે… ‘અયં દુક્ખનિરોધગામિની પટિપદા’તિ યથાભૂતં પજાનાતિ; પુરત્થિમાય ચેપિ દિસાય આગચ્છેય્ય સમણો વા બ્રાહ્મણો વા વાદત્થિકો વાદગવેસી ‘વાદમસ્સ આરોપેસ્સામી’તિ, તં વત સહધમ્મેન સઙ્કમ્પેસ્સતિ વા સમ્પકમ્પેસ્સતિ વા સમ્પચાલેસ્સતિ વાતિ – નેતં ઠાનં વિજ્જતિ. પચ્છિમાય ચેપિ દિસાય…પે… ઉત્તરાય ચેપિ દિસાય…પે… દક્ખિણાય ચેપિ દિસાય આગચ્છેય્ય સમણો વા બ્રાહ્મણો વા વાદત્થિકો વાદગવેસી – ‘વાદમસ્સ આરોપેસ્સામી’તિ, તં વત સહધમ્મેન સઙ્કમ્પેસ્સતિ વા સમ્પકમ્પેસ્સતિ વા સમ્પચાલેસ્સતિ વાતિ – નેતં ઠાનં વિજ્જતિ. તં કિસ્સ હેતુ? સુદિટ્ઠત્તા, ભિક્ખવે, ચતુન્નં અરિયસચ્ચાનં. કતમેસં ચતુન્નં? દુક્ખસ્સ અરિયસચ્ચસ્સ…પે… દુક્ખનિરોધગામિનિયા પટિપદાય અરિયસચ્ચસ્સ.

‘‘તસ્માતિહ, ભિક્ખવે, ‘ઇદં દુક્ખ’ન્તિ યોગો કરણીયો…પે… ‘અયં દુક્ખનિરોધગામિની પટિપદા’તિ યોગો કરણીયો’’તિ. દસમં.

સીસપાવનવગ્ગો ચતુત્થો.

તસ્સુદ્દાનં –

સીસપા ખદિરો દણ્ડો, ચેલા સત્તિસતેન ચ;

પાણા સુરિયૂપમા દ્વેધા, ઇન્દખીલો ચ વાદિનોતિ.