૫. સગાથકપુઞ્ઞાભિસન્દવગ્ગો

૧. પઠમઅભિસન્દસુત્તં

૧૦૩૭. ‘‘ચત્તારોમે, ભિક્ખવે, પુઞ્ઞાભિસન્દા, કુસલાભિસન્દા, સુખસ્સાહારા. કતમે ચત્તારો? ઇધ, ભિક્ખવે, અરિયસાવકો બુદ્ધે અવેચ્ચપ્પસાદેન સમન્નાગતો હોતિ – ઇતિપિ સો ભગવા…પે… સત્થા દેવમનુસ્સાનં બુદ્ધો ભગવાતિ. અયં પઠમો પુઞ્ઞાભિસન્દો, કુસલાભિસન્દો, સુખસ્સાહારો.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, અરિયસાવકો ધમ્મે…પે… સઙ્ઘે…પે….

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, અરિયસાવકો અરિયકન્તેહિ સીલેહિ સમન્નાગતો હોતિ અખણ્ડેહિ…પે… સમાધિસંવત્તનિકેહિ. અયં ચતુત્થો પુઞ્ઞાભિસન્દો, કુસલાભિસન્દો, સુખસ્સાહારો. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, ચત્તારો પુઞ્ઞાભિસન્દા, કુસલાભિસન્દા, સુખસ્સાહારા.

‘‘ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, ચતૂહિ પુઞ્ઞાભિસન્દેહિ કુસલાભિસન્દેહિ સમન્નાગતસ્સ અરિયસાવકસ્સ ન સુકરં પુઞ્ઞસ્સ પમાણં ગણેતું – ‘એત્તકો પુઞ્ઞાભિસન્દો, કુસલાભિસન્દો, સુખસ્સાહારો’તિ. અથ ખો અસઙ્ખ્યેય્યો અપ્પમેય્યો મહાપુઞ્ઞક્ખન્ધો ત્વેવ સઙ્ખ્યં ગચ્છતિ.

‘‘સેય્યથાપિ, ભિક્ખવે, મહાસમુદ્દે ન સુકરં ઉદકસ્સ પમાણં ગણેતું – ‘એત્તકાનિ ઉદકાળ્હકાની’તિ વા ‘એત્તકાનિ ઉદકાળ્હકસતાની’તિ વા ‘એત્તકાનિ ઉદકાળ્હકસહસ્સાની’તિ વા ‘એત્તકાનિ ઉદકાળ્હકસતસહસ્સાની’તિ વાતિ. અથ ખો અસઙ્ખ્યેય્યો અપ્પમેય્યો મહાઉદકક્ખન્ધો ત્વેવ સઙ્ખ્યં ગચ્છતિ. એવમેવ ખો, ભિક્ખવે, ઇમેહિ ચતૂહિ પુઞ્ઞાભિસન્દેહિ કુસલાભિસન્દેહિ સમન્નાગતસ્સ અરિયસાવકસ્સ ન સુકરં પુઞ્ઞસ્સ પમાણં ગણેતું – ‘એત્તકો પુઞ્ઞાભિસન્દો, કુસલાભિસન્દો, સુખસ્સાહારો’તિ. અથ ખો અસઙ્ખ્યેય્યો અપ્પમેય્યો મહાપુઞ્ઞક્ખન્ધો ત્વેવ સઙ્ખ્યં ગચ્છતી’’તિ.

ઇદમવોચ ભગવા. ઇદં વત્વાન સુગતો અથાપરં એતદવોચ સત્થા –

‘‘મહોદધિં અપરિમિતં મહાસરં,

બહુભેરવં રતનગણાનમાલયં;

નજ્જો યથા નરગણસઙ્ઘસેવિતા,

પુથૂ સવન્તી ઉપયન્તિ સાગરં.

‘‘એવં નરં અન્નપાનવત્થદદં,

સેય્યાનિ પચ્ચત્થરણસ્સ [સજ્જત્થરણસ્સ (સી. સ્યા. કં. પી.)] દાયકં;

પુઞ્ઞસ્સ ધારા ઉપયન્તિ પણ્ડિતં,

નજ્જો યથા વારિવહાવ સાગર’’ન્તિ. પઠમં;

૨. દુતિયઅભિસન્દસુત્તં

૧૦૩૮. ‘‘ચત્તારોમે, ભિક્ખવે, પુઞ્ઞાભિસન્દા, કુસલાભિસન્દા, સુખસ્સાહારા. કતમે ચત્તારો? ઇધ, ભિક્ખવે, અરિયસાવકો બુદ્ધે અવેચ્ચપ્પસાદેન સમન્નાગતો હોતિ – ઇતિપિ સો ભગવા…પે… સત્થા દેવમનુસ્સાનં બુદ્ધો ભગવાતિ. અયં પઠમો પુઞ્ઞાભિસન્દો કુસલાભિસન્દો સુખસ્સાહારો.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, અરિયસાવકો ધમ્મે…પે… સઙ્ઘે…પે….

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, અરિયસાવકો વિગતમલમચ્છેરેન ચેતસા અગારં અજ્ઝાવસતિ મુત્તચાગો પયતપાણિ વોસ્સગ્ગરતો યાચયોગો દાનસંવિભાગરતો. અયં ચતુત્થો પુઞ્ઞાભિસન્દો કુસલાભિસન્દો સુખસ્સાહારો. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, ચત્તારો પુઞ્ઞાભિસન્દા, કુસલાભિસન્દા, સુખસ્સાહારા.

‘‘ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, ચતૂહિ પુઞ્ઞાભિસન્દેહિ કુસલાભિસન્દેહિ સમન્નાગતસ્સ અરિયસાવકસ્સ ન સુકરં પુઞ્ઞસ્સ પમાણં ગણેતું – ‘એત્તકો પુઞ્ઞાભિસન્દો, કુસલાભિસન્દો, સુખસ્સાહારો’તિ. અથ ખો અસઙ્ખ્યેય્યો અપ્પમેય્યો મહાપુઞ્ઞક્ખન્ધો ત્વેવ સઙ્ખ્યં ગચ્છતિ.

‘‘સેય્યથાપિ, ભિક્ખવે, યત્થિમા મહાનદિયો સંસન્દન્તિ સમેન્તિ, સેય્યથિદં – ગઙ્ગા, યમુના, અચિરવતી, સરભૂ, મહી, તત્થ ન સુકરં ઉદકસ્સ પમાણં ગણેતું – ‘એત્તકાનિ ઉદકાળ્હકાની’તિ વા ‘એત્તકાનિ ઉદકાળ્હકસતાની’તિ વા ‘એત્તકાનિ ઉદકાળ્હકસહસ્સાની’તિ વા ‘એત્તકાનિ ઉદકાળ્હકસતસહસ્સાની’તિ વાતિ. અથ ખો અસઙ્ખ્યેય્યો અપ્પમેય્યો મહાઉદકક્ખન્ધો ત્વેવ સઙ્ખ્યં ગચ્છતિ. એવમેવ ખો, ભિક્ખવે, ઇમેહિ ચતૂહિ પુઞ્ઞાભિસન્દેહિ કુસલાભિસન્દેહિ સમન્નાગતસ્સ અરિયસાવકસ્સ ન સુકરં પુઞ્ઞસ્સ પમાણં ગણેતું – ‘એત્તકો પુઞ્ઞાભિસન્દો, કુસલાભિસન્દો, સુખસ્સાહારો’તિ. અથ ખો અસઙ્ખ્યેય્યો અપ્પમેય્યો મહાપુઞ્ઞક્ખન્ધો ત્વેવ સઙ્ખ્યં ગચ્છતી’’તિ. ઇદમવોચ ભગવા…પે… સત્થા –

‘‘મહોદધિં અપરિમિતં મહાસરં,

બહુભેરવં રતનગણાનમાલયં;

નજ્જો યથા નરગણસઙ્ઘસેવિતા,

પુથૂ સવન્તી ઉપયન્તિ સાગરં.

‘‘એવં નરં અન્નપાનવત્થદદં,

સેય્યાનિ પચ્ચત્થરણસ્સ દાયકં;

પુઞ્ઞસ્સ ધારા ઉપયન્તિ પણ્ડિતં,

નજ્જો યથા વારિવહાવ સાગર’’ન્તિ. દુતિયં;

૩. તતિયઅભિસન્દસુત્તં

૧૦૩૯. ‘‘ચત્તારોમે, ભિક્ખવે, પુઞ્ઞાભિસન્દા, કુસલાભિસન્દા, સુખસ્સાહારા. કતમે ચત્તારો? ઇધ, ભિક્ખવે, અરિયસાવકો બુદ્ધે અવેચ્ચપ્પસાદેન સમન્નાગતો હોતિ – ઇતિપિ સો ભગવા…પે… સત્થા દેવમનુસ્સાનં બુદ્ધો ભગવાતિ. અયં પઠમો પુઞ્ઞાભિસન્દો, કુસલાભિસન્દો, સુખસ્સાહારો.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, અરિયસાવકો ધમ્મે…પે… સઙ્ઘે…પે….

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, અરિયસાવકો પઞ્ઞવા હોતિ ઉદયત્થગામિનિયા પઞ્ઞાય સમન્નાગતો અરિયાય નિબ્બેધિકાય સમ્મા દુક્ખક્ખયગામિનિયા. અયં ચતુત્થો પુઞ્ઞાભિસન્દો કુસલાભિસન્દો સુખસ્સાહારો. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, ચત્તારો પુઞ્ઞાભિસન્દા કુસલાભિસન્દા સુખસ્સાહારા.

‘‘ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, ચતૂહિ પુઞ્ઞાભિસન્દેહિ કુસલાભિસન્દેહિ સમન્નાગતસ્સ અરિયસાવકસ્સ ન સુકરં પુઞ્ઞસ્સ પમાણં ગણેતું – ‘એત્તકો પુઞ્ઞાભિસન્દો, કુસલાભિસન્દો, સુખસ્સાહારો’તિ. અથ ખો અસઙ્ખ્યેય્યો અપ્પમેય્યો મહાપુઞ્ઞક્ખન્ધો ત્વેવ સઙ્ખ્યં ગચ્છતી’’તિ. ઇદમવોચ ભગવા…પે… સત્થા –

‘‘યો પુઞ્ઞકામો કુસલે પતિટ્ઠિતો,

ભાવેતિ મગ્ગં અમતસ્સ પત્તિયા;

સો ધમ્મસારાધિગમો ખયે રતો,

ન વેધતિ મચ્ચુરાજાગમનસ્મિ’’ન્તિ [મચ્ચુરાજાગમિસ્સતીતિ (સી. પી.), મચ્ચુજરાકમ્પિસ્મિન્તિ (ક.)]. તતિયં;

૪. પઠમમહદ્ધનસુત્તં

૧૦૪૦. ‘‘ચતૂહિ, ભિક્ખવે, ધમ્મેહિ સમન્નાગતો અરિયસાવકો ‘અડ્ઢો મહદ્ધનો મહાભોગો’તિ [મહાભોગો મહાયસોતિ (સ્યા. પી. ક.)] વુચ્ચતિ.

‘‘કતમેહિ ચતૂહિ? ઇધ, ભિક્ખવે, અરિયસાવકો બુદ્ધે અવેચ્ચપ્પસાદેન સમન્નાગતો હોતિ – ઇતિપિ સો ભગવા…પે… સત્થા દેવમનુસ્સાનં બુદ્ધો ભગવાતિ; ધમ્મે…પે… સઙ્ઘે…પે… અરિયકન્તેહિ સીલેહિ સમન્નાગતો હોતિ અખણ્ડેહિ…પે… સમાધિસંવત્તનિકેહિ. ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, ચતૂહિ ધમ્મેહિ સમન્નાગતો અરિયસાવકો ‘અડ્ઢો મહદ્ધનો મહાભોગો’તિ વુચ્ચતી’’તિ. ચતુત્થં.

૫. દુતિયમહદ્ધનસુત્તં

૧૦૪૧. ‘‘ચતૂહિ, ભિક્ખવે, ધમ્મેહિ સમન્નાગતો અરિયસાવકો ‘અડ્ઢો મહદ્ધનો મહાભોગો મહાયસો’તિ વુચ્ચતિ.

‘‘કતમેહિ ચતૂહિ? ઇધ, ભિક્ખવે, અરિયસાવકો બુદ્ધે અવેચ્ચપ્પસાદેન સમન્નાગતો હોતિ – ઇતિપિ સો ભગવા…પે… સત્થા દેવમનુસ્સાનં બુદ્ધો ભગવાતિ. ધમ્મે…પે… સઙ્ઘે…પે… અરિયકન્તેહિ સીલેહિ સમન્નાગતો હોતિ અખણ્ડેહિ…પે… સમાધિસંવત્તનિકેહિ. ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, ચતૂહિ ધમ્મેહિ સમન્નાગતો અરિયસાવકો ‘અડ્ઢો મહદ્ધનો મહાભોગો મહાયસો’તિ વુચ્ચતી’’તિ. પઞ્ચમં.

૬. સુદ્ધકસુત્તં

૧૦૪૨. ‘‘ચતૂહિ, ભિક્ખવે, ધમ્મેહિ સમન્નાગતો અરિયસાવકો સોતાપન્નો હોતિ અવિનિપાતધમ્મો નિયતો સમ્બોધિપરાયણો.

‘‘કતમેહિ ચતૂહિ? ઇધ, ભિક્ખવે, અરિયસાવકો બુદ્ધે અવેચ્ચપ્પસાદેન સમન્નાગતો હોતિ – ઇતિપિ સો ભગવા…પે… સત્થા દેવમનુસ્સાનં બુદ્ધો ભગવાતિ. ધમ્મે…પે… સઙ્ઘે…પે… અરિયકન્તેહિ સીલેહિ સમન્નાગતો હોતિ અખણ્ડેહિ …પે… સમાધિસંવત્તનિકેહિ. ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, ચતૂહિ ધમ્મેહિ સમન્નાગતો અરિયસાવકો સોતાપન્નો હોતિ અવિનિપાતધમ્મો નિયતો સમ્બોધિપરાયણો’’તિ. છટ્ઠં.

૭. નન્દિયસુત્તં

૧૦૪૩. કપિલવત્થુનિદાનં. એકમન્તં નિસિન્નં ખો નન્દિયં સક્કં ભગવા એતદવોચ – ‘‘ચતૂહિ ખો, નન્દિય, ધમ્મેહિ સમન્નાગતો અરિયસાવકો સોતાપન્નો હોતિ અવિનિપાતધમ્મો નિયતો સમ્બોધિપરાયણો’’.

‘‘કતમેહિ ચતૂહિ? ઇધ, નન્દિય, અરિયસાવકો બુદ્ધે અવેચ્ચપ્પસાદેન સમન્નાગતો હોતિ – ઇતિપિ સો ભગવા…પે… સત્થા દેવમનુસ્સાનં બુદ્ધો ભગવાતિ. ધમ્મે…પે… સઙ્ઘે…પે… અરિયકન્તેહિ સીલેહિ સમન્નાગતો હોતિ અખણ્ડેહિ…પે… સમાધિસંવત્તનિકેહિ. ઇમેહિ ખો, નન્દિય, ચતૂહિ ધમ્મેહિ સમન્નાગતો અરિયસાવકો સોતાપન્નો હોતિ અવિનિપાતધમ્મો નિયતો સમ્બોધિપરાયણો’’તિ. સત્તમં.

૮. ભદ્દિયસુત્તં

૧૦૪૪. કપિલવત્થુનિદાનં. એકમન્તં નિસિન્નં ખો ભદ્દિયં સક્કં ભગવા એતદવોચ – ‘‘ચતૂહિ ખો, ભદ્દિય, ધમ્મેહિ સમન્નાગતો અરિયસાવકો સોતાપન્નો હોતિ અવિનિપાતધમ્મો નિયતો સમ્બોધિપરાયણો.

‘‘કતમેહિ ચતૂહિ? ઇધ, ભદ્દિય, અરિયસાવકો બુદ્ધે…પે… ધમ્મે…પે… સઙ્ઘે…પે… અરિયકન્તેહિ સીલેહિ સમન્નાગતો હોતિ અખણ્ડેહિ…પે… સમાધિસંવત્તનિકેહિ. ઇમેહિ ખો, ભદ્દિય, ચતૂહિ ધમ્મેહિ સમન્નાગતો અરિયસાવકો સોતાપન્નો હોતિ અવિનિપાતધમ્મો નિયતો સમ્બોધિપરાયણો’’તિ. અટ્ઠમં.

૯. મહાનામસુત્તં

૧૦૪૫. કપિલવત્થુનિદાનં. એકમન્તં નિસિન્નં ખો મહાનામં સક્કં ભગવા એતદવોચ – ‘‘ચતૂહિ ખો, મહાનામ, ધમ્મેહિ સમન્નાગતો અરિયસાવકો સોતાપન્નો હોતિ…પે… સમ્બોધિપરાયણો’’.

‘‘કતમેહિ ચતૂહિ? ઇધ, મહાનામ, અરિયસાવકો બુદ્ધે…પે… ધમ્મે…પે… સઙ્ઘે…પે… અરિયકન્તેહિ સીલેહિ સમન્નાગતો હોતિ અખણ્ડેહિ…પે… સમાધિસંવત્તનિકેહિ. ઇમેહિ ખો, મહાનામ, ચતૂહિ ધમ્મેહિ સમન્નાગતો અરિયસાવકો સોતાપન્નો હોતિ અવિનિપાતધમ્મો નિયતો સમ્બોધિપરાયણો’’તિ. નવમં.

૧૦. અઙ્ગસુત્તં

૧૦૪૬. ‘‘ચત્તારિમાનિ, ભિક્ખવે, સોતાપત્તિયઙ્ગાનિ. કતમાનિ ચત્તારિ? સપ્પુરિસસંસેવો, સદ્ધમ્મસ્સવનં, યોનિસોમનસિકારો, ધમ્માનુધમ્મપ્પટિપત્તિ – ઇમાનિ ખો, ભિક્ખવે, ચત્તારિ સોતાપત્તિયઙ્ગાની’’તિ. દસમં.

સગાથકપુઞ્ઞાભિસન્દવગ્ગો પઞ્ચમો.

તસ્સુદ્દાનં –

અભિસન્દા તયો વુત્તા, દુવે મહદ્ધનેન ચ;

સુદ્ધં નન્દિયં ભદ્દિયં, મહાનામઙ્ગેન તે દસાતિ.