૭. દુતિયઅનાથપિણ્ડિકસુત્તં

૧૦૨૩. સાવત્થિનિદાનં. તેન ખો પન સમયેન અનાથપિણ્ડિકો ગહપતિ આબાધિકો હોતિ દુક્ખિતો બાળ્હગિલાનો. અથ ખો અનાથપિણ્ડિકો ગહપતિ અઞ્ઞતરં પુરિસં આમન્તેસિ – ‘‘એહિ ત્વં, અમ્ભો પુરિસ, યેનાયસ્મા આનન્દો તેનુપસઙ્કમ; ઉપસઙ્કમિત્વા મમ વચનેન આયસ્મતો આનન્દસ્સ પાદે સિરસા વન્દ – ‘અનાથપિણ્ડિકો, ભન્તે, ગહપતિ આબાધિકો દુક્ખિતો બાળ્હગિલાનો. સો આયસ્મતો આનન્દસ્સ પાદે સિરસા વન્દતી’તિ. એવઞ્ચ વદેહિ – ‘સાધુ કિર, ભન્તે, આયસ્મા આનન્દો યેન અનાથપિણ્ડિકસ્સ ગહપતિસ્સ નિવેસનં તેનુપસઙ્કમતુ અનુકમ્પં ઉપાદાયા’’’તિ.

‘‘એવં, ભન્તે’’તિ ખો સો પુરિસો અનાથપિણ્ડિકસ્સ ગહપતિસ્સ પટિસ્સુત્વા યેનાયસ્મા આનન્દો તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા આયસ્મન્તં આનન્દં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો સો પુરિસો આયસ્મન્તં આનન્દં એતદવોચ – ‘‘અનાથપિણ્ડિકો, ભન્તે, ગહપતિ આબાધિકો દુક્ખિતો બાળ્હગિલાનો. સો આયસ્મતો આનન્દસ્સ પાદે સિરસા વન્દતિ. એવઞ્ચ વદતિ – ‘સાધુ કિર, ભન્તે, આયસ્મા આનન્દો યેન અનાથપિણ્ડિકસ્સ ગહપતિસ્સ નિવેસનં તેનુપસઙ્કમતુ અનુકમ્પં ઉપાદાયા’’’તિ. અધિવાસેસિ ખો આયસ્મા આનન્દો તુણ્હીભાવેન.

અથ ખો આયસ્મા આનન્દો પુબ્બણ્હસમયં નિવાસેત્વા પત્તચીવરમાદાય યેન અનાથપિણ્ડિકસ્સ ગહપતિસ્સ નિવેસનં તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા પઞ્ઞત્તે આસને નિસીદિ. નિસજ્જ ખો આયસ્મા આનન્દો અનાથપિણ્ડિકં ગહપતિં એતદવોચ – ‘‘કચ્ચિ તે, ગહપતિ, ખમનીયં, કચ્ચિ યાપનીયં? કચ્ચિ દુક્ખા વેદના પટિક્કમન્તિ, નો અભિક્કમન્તિ; પટિક્કમોસાનં પઞ્ઞાયતિ, નો અભિક્કમો’’તિ? ‘‘ન મે, ભન્તે, ખમનીયં ન યાપનીયં. બાળ્હા મે દુક્ખા વેદના અભિક્કમન્તિ, નો પટિક્કમન્તિ; અભિક્કમોસાનં પઞ્ઞાયતિ, નો પટિક્કમો’’તિ.

‘‘ચતૂહિ ખો, ગહપતિ, ધમ્મેહિ સમન્નાગતસ્સ અસ્સુતવતો પુથુજ્જનસ્સ હોતિ ઉત્તાસો, હોતિ છમ્ભિતત્તં, હોતિ સમ્પરાયિકં મરણભયં. કતમેહિ ચતૂહિ? ઇધ, ગહપતિ, અસ્સુતવા પુથુજ્જનો બુદ્ધે અપ્પસાદેન સમન્નાગતો હોતિ. તઞ્ચ પનસ્સ બુદ્ધે અપ્પસાદં અત્તનિ સમનુપસ્સતો હોતિ ઉત્તાસો, હોતિ છમ્ભિતત્તં, હોતિ સમ્પરાયિકં મરણભયં.

‘‘પુન ચપરં, ગહપતિ, અસ્સુતવા પુથુજ્જનો ધમ્મે અપ્પસાદેન સમન્નાગતો હોતિ. તઞ્ચ પનસ્સ ધમ્મે અપ્પસાદં અત્તનિ સમનુપસ્સતો હોતિ ઉત્તાસો, હોતિ છમ્ભિતત્તં, હોતિ સમ્પરાયિકં મરણભયં.

‘‘પુન ચપરં, ગહપતિ, અસ્સુતવા પુથુજ્જનો સઙ્ઘે અપ્પસાદેન સમન્નાગતો હોતિ. તઞ્ચ પનસ્સ સઙ્ઘે અપ્પસાદં અત્તનિ સમનુપસ્સતો હોતિ ઉત્તાસો, હોતિ છમ્ભિતત્તં, હોતિ સમ્પરાયિકં મરણભયં.

‘‘પુન ચપરં, ગહપતિ, અસ્સુતવા પુથુજ્જનો દુસ્સીલ્યેન સમન્નાગતો હોતિ. તઞ્ચ પનસ્સ દુસ્સીલ્યં અત્તનિ સમનુપસ્સતો હોતિ ઉત્તાસો, હોતિ છમ્ભિતત્તં, હોતિ સમ્પરાયિકં મરણભયં. ઇમેહિ ખો, ગહપતિ, ચતૂહિ ધમ્મેહિ સમન્નાગતસ્સ અસ્સુતવતો પુથુજ્જનસ્સ હોતિ ઉત્તાસો, હોતિ છમ્ભિતત્તં, હોતિ સમ્પરાયિકં મરણભયં.

‘‘ચતૂહિ ખો, ગહપતિ, ધમ્મેહિ સમન્નાગતસ્સ સુતવતો અરિયસાવકસ્સ ન હોતિ ઉત્તાસો, ન હોતિ છમ્ભિતત્તં, ન હોતિ સમ્પરાયિકં મરણભયં. કતમેહિ ચતૂહિ? ઇધ, ગહપતિ, સુતવા અરિયસાવકો બુદ્ધે અવેચ્ચપ્પસાદેન સમન્નાગતો હોતિ – ઇતિપિ સો ભગવા…પે… સત્થા દેવમનુસ્સાનં બુદ્ધો ભગવાતિ. તઞ્ચ પનસ્સ બુદ્ધે અવેચ્ચપ્પસાદં અત્તનિ સમનુપસ્સતો ન હોતિ ઉત્તાસો, ન હોતિ છમ્ભિતત્તં, ન હોતિ સમ્પરાયિકં મરણભયં.

‘‘પુન ચપરં, ગહપતિ, સુતવા અરિયસાવકો ધમ્મે અવેચ્ચપ્પસાદેન સમન્નાગતો હોતિ – સ્વાક્ખાતો ભગવતા ધમ્મો…પે… પચ્ચત્તં વેદિતબ્બો વિઞ્ઞૂહીતિ. તઞ્ચ પનસ્સ ધમ્મે અવેચ્ચપ્પસાદં અત્તનિ સમનુપસ્સતો ન હોતિ ઉત્તાસો, ન હોતિ છમ્ભિતત્તં, ન હોતિ સમ્પરાયિકં મરણભયં.

‘‘પુન ચપરં, ગહપતિ, સુતવા અરિયસાવકો સઙ્ઘે અવેચ્ચપ્પસાદેન સમન્નાગતો હોતિ – સુપ્પટિપન્નો ભગવતો સાવકસઙ્ઘો…પે… અનુત્તરં પુઞ્ઞક્ખેત્તં લોકસ્સાતિ. તઞ્ચ પનસ્સ સઙ્ઘે અવેચ્ચપ્પસાદં અત્તનિ સમનુપસ્સતો ન હોતિ ઉત્તાસો, ન હોતિ છમ્ભિતત્તં, ન હોતિ સમ્પરાયિકં મરણભયં.

‘‘પુન ચપરં, ગહપતિ, સુતવા અરિયસાવકો અરિયકન્તેહિ સીલેહિ સમન્નાગતો હોતિ અખણ્ડેહિ…પે… સમાધિસંવત્તનિકેહિ. તાનિ ચ પનસ્સ અરિયકન્તાનિ સીલાનિ અત્તનિ સમનુપસ્સતો ન હોતિ ઉત્તાસો, ન હોતિ છમ્ભિતત્તં, ન હોતિ સમ્પરાયિકં મરણભયં. ઇમેહિ ખો, ગહપતિ, ચતૂહિ ધમ્મેહિ સમન્નાગતસ્સ સુતવતો અરિયસાવકસ્સ ન હોતિ ઉત્તાસો, ન હોતિ છમ્ભિતત્તં, ન હોતિ સમ્પરાયિકં મરણભય’’ન્તિ.

‘‘નાહં, ભન્તે આનન્દ, ભાયામિ. ક્યાહં ભાયિસ્સામિ! અહઞ્હિ, ભન્તે, બુદ્ધે અવેચ્ચપ્પસાદેન સમન્નાગતો હોમિ – ઇતિપિ સો ભગવા…પે… સત્થા દેવમનુસ્સાનં બુદ્ધો ભગવાતિ. ધમ્મે…પે… સઙ્ઘે અવેચ્ચપ્પસાદેન સમન્નાગતો હોમિ – સુપ્પટિપન્નો ભગવતો સાવકસઙ્ઘો…પે… અનુત્તરં પુઞ્ઞક્ખેત્તં લોકસ્સાતિ. યાનિ ચિમાનિ, ભન્તે, ભગવતા ગિહિસામીચિકાનિ સિક્ખાપદાનિ દેસિતાનિ, નાહં તેસં કિઞ્ચિ અત્તનિ ખણ્ડં સમનુપસ્સામી’’તિ. ‘‘લાભા તે, ગહપતિ, સુલદ્ધં તે, ગહપતિ! સોતાપત્તિફલં તયા, ગહપતિ, બ્યાકત’’ન્તિ. સત્તમં.