૬. થપતિસુત્તં

૧૦૦૨. સાવત્થિનિદાનં. તેન ખો પન સમયેન સમ્બહુલા ભિક્ખૂ ભગવતો ચીવરકમ્મં કરોન્તિ – ‘‘નિટ્ઠિતચીવરો ભગવા તેમાસચ્ચયેન ચારિકં પક્કમિસ્સતી’’તિ. તેન ખો પન સમયેન ઇસિદત્તપુરાણા થપતયો સાધુકે પટિવસન્તિ કેનચિદેવ કરણીયેન. અસ્સોસું ખો ઇસિદત્તપુરાણા થપતયો – ‘‘સમ્બહુલા કિર ભિક્ખૂ ભગવતો ચીવરકમ્મં કરોન્તિ – ‘નિટ્ઠિતચીવરો ભગવા તેમાસચ્ચયેન ચારિકં પક્કમિસ્સતી’’’તિ.

અથ ખો ઇસિદત્તપુરાણા થપતયો મગ્ગે પુરિસં ઠપેસું – ‘‘યદા ત્વં, અમ્ભો પુરિસ, પસ્સેય્યાસિ ભગવન્તં આગચ્છન્તં અરહન્તં સમ્માસમ્બુદ્ધં, અથ અમ્હાકં આરોચેય્યાસી’’તિ. દ્વીહતીહં ઠિતો ખો સો પુરિસો અદ્દસ ભગવન્તં દૂરતોવ આગચ્છન્તં. દિસ્વાન યેન ઇસિદત્તપુરાણા થપતયો તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ઇસિદત્તપુરાણે થપતયો એતદવોચ – ‘‘અયં સો, ભન્તે, ભગવા આગચ્છતિ અરહં સમ્માસમ્બુદ્ધો. યસ્સ દાનિ કાલં મઞ્ઞથા’’તિ.

અથ ખો ઇસિદત્તપુરાણા થપતયો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા ભગવન્તં પિટ્ઠિતો પિટ્ઠિતો અનુબન્ધિંસુ. અથ ખો ભગવા મગ્ગા ઓક્કમ્મ યેન અઞ્ઞતરં રુક્ખમૂલં તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા પઞ્ઞત્તે આસને નિસીદિ. ઇસિદત્તપુરાણા થપતયો ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિંસુ. એકમન્તં નિસિન્ના ખો તે ઇસિદત્તપુરાણા થપતયો ભગવન્તં એતદવોચું –

‘‘યદા મયં, ભન્તે, ભગવન્તં સુણામ – ‘સાવત્થિયા કોસલેસુ ચારિકં પક્કમિસ્સતી’તિ, હોતિ નો તસ્મિં સમયે અનત્તમનતા હોતિ દોમનસ્સં – ‘દૂરે નો ભગવા ભવિસ્સતી’તિ. યદા પન મયં, ભન્તે, ભગવન્તં સુણામ – ‘સાવત્થિયા કોસલેસુ ચારિકં પક્કન્તો’તિ, હોતિ નો તસ્મિં સમયે અનત્તમનતા હોતિ દોમનસ્સં – ‘દૂરે નો ભગવા’’’તિ.

‘‘યદા પન મયં, ભન્તે, ભગવન્તં સુણામ – ‘કોસલેહિ મલ્લેસુ ચારિકં પક્કમિસ્સતી’તિ, હોતિ નો તસ્મિં સમયે અનત્તમનતા હોતિ દોમનસ્સં – ‘દૂરે નો ભગવા ભવિસ્સતી’તિ. યદા પન મયં, ભન્તે, ભગવન્તં સુણામ – ‘કોસલેહિ મલ્લેસુ ચારિકં પક્કન્તો’તિ, હોતિ નો તસ્મિં સમયે અનત્તમનતા હોતિ દોમનસ્સં – ‘દૂરે નો ભગવા’’’તિ.

‘‘યદા પન મયં, ભન્તે, ભગવન્તં સુણામ – ‘મલ્લેહિ વજ્જીસુ ચારિકં પક્કમિસ્સતી’તિ, હોતિ નો તસ્મિં સમયે અનત્તમનતા હોતિ દોમનસ્સં – ‘દૂરે નો ભગવા ભવિસ્સતી’તિ. યદા પન મયં, ભન્તે, ભગવન્તં સુણામ – ‘મલ્લેહિ વજ્જીસુ ચારિકં પક્કન્તો’તિ, હોતિ નો તસ્મિં સમયે અનત્તમનતા હોતિ દોમનસ્સં – ‘દૂરે નો ભગવા’’’તિ.

‘‘યદા પન મયં, ભન્તે, ભગવન્તં સુણામ – ‘વજ્જીહિ કાસીસુ ચારિકં પક્કમિસ્સતી’તિ, હોતિ નો તસ્મિં સમયે અનત્તમનતા હોતિ દોમનસ્સં – ‘દૂરે નો ભગવા ભવિસ્સતી’તિ. યદા પન મયં, ભન્તે ભગવન્તં સુણામ – ‘વજ્જીહિ કાસીસુ ચારિકં પક્કન્તો’તિ, હોતિ નો તસ્મિં સમયે અનત્તમનતા હોતિ દોમનસ્સં – ‘દૂરે નો ભગવા’’’તિ.

‘‘યદા પન મયં, ભન્તે, ભગવન્તં સુણામ – ‘કાસીહિ માગધે ચારિકં પક્કમિસ્સતી’તિ, હોતિ નો તસ્મિં સમયે અનત્તમનતા હોતિ દોમનસ્સં – ‘દૂરે નો ભગવા ભવિસ્સતી’તિ. યદા પન મયં, ભન્તે, ભગવન્તં સુણામ – ‘કાસીહિ માગધે ચારિકં પક્કન્તો’તિ, હોતિ અનપ્પકા નો તસ્મિં સમયે અનત્તમનતા હોતિ અનપ્પકં દોમનસ્સં – ‘દૂરે નો ભગવા’’’તિ.

‘‘યદા પન મયં, ભન્તે, ભગવન્તં સુણામ – ‘માગધેહિ કાસીસુ ચારિકં પક્કમિસ્સતી’તિ, હોતિ નો તસ્મિં સમયે અત્તમનતા હોતિ સોમનસ્સં – ‘આસન્ને નો ભગવા ભવિસ્સતી’તિ. યદા પન મયં, ભન્તે, ભગવન્તં સુણામ – ‘માગધેહિ કાસીસુ ચારિકં પક્કન્તો’તિ, હોતિ નો તસ્મિં સમયે અત્તમનતા હોતિ સોમનસ્સં – ‘આસન્ને નો ભગવા’’’તિ.

‘‘યદા પન મયં, ભન્તે, ભગવન્તં સુણામ – ‘કાસીહિ વજ્જીસુ ચારિકં પક્કમિસ્સતી’તિ, હોતિ નો તસ્મિં સમયે અત્તમનતા હોતિ સોમનસ્સં – ‘આસન્ને નો ભગવા ભવિસ્સતી’તિ. યદા પન મયં, ભન્તે, ભગવન્તં સુણામ – ‘કાસીહિ વજ્જીસુ ચારિકં પક્કન્તો’તિ, હોતિ નો તસ્મિં સમયે અત્તમનતા હોતિ સોમનસ્સં – ‘આસન્ને નો ભગવા’’’તિ.

‘‘યદા પન મયં, ભન્તે, ભગવન્તં સુણામ – ‘વજ્જીહિ મલ્લેસુ ચારિકં પક્કમિસ્સતી’તિ, હોતિ નો તસ્મિં સમયે અત્તમનતા હોતિ સોમનસ્સં – ‘આસન્ને નો ભગવા ભવિસ્સતી’તિ. યદા પન મયં, ભન્તે, ભગવન્તં સુણામ – ‘વજ્જીહિ મલ્લેસુ ચારિકં પક્કન્તો’તિ, હોતિ નો તસ્મિં સમયે અત્તમનતા હોતિ સોમનસ્સં – ‘આસન્ને નો ભગવા’’’તિ.

‘‘યદા પન મયં, ભન્તે, ભગવન્તં સુણામ – ‘મલ્લેહિ કોસલે ચારિકં પક્કમિસ્સતી’તિ, હોતિ નો તસ્મિં સમયે અત્તમનતા હોતિ સોમનસ્સં – ‘આસન્ને નો ભગવા ભવિસ્સતી’તિ. યદા પન મયં, ભન્તે, ભગવન્તં સુણામ – ‘મલ્લેહિ કોસલે ચારિકં પક્કન્તો’તિ, હોતિ નો તસ્મિં સમયે અત્તમનતા હોતિ સોમનસ્સં – ‘આસન્ને નો ભગવા’’’તિ.

‘‘યદા પન મયં, ભન્તે, ભગવન્તં સુણામ – ‘કોસલેહિ સાવત્થિં ચારિકં પક્કમિસ્સતી’તિ, હોતિ નો તસ્મિં સમયે અત્તમનતા હોતિ સોમનસ્સં – ‘આસન્ને નો ભગવા ભવિસ્સતી’તિ. યદા પન મયં, ભન્તે, ભગવન્તં સુણામ – ‘સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે’તિ, હોતિ અનપ્પકા નો તસ્મિં સમયે અત્તમનતા હોતિ અનપ્પકં સોમનસ્સં – ‘આસન્ને નો ભગવા’’’તિ.

‘‘તસ્માતિહ, થપતયો, સમ્બાધો ઘરાવાસો રજાપથો, અબ્ભોકાસો પબ્બજ્જા. અલઞ્ચ પન વો, થપતયો, અપ્પમાદાયા’’તિ. ‘‘અત્થિ ખો નો, ભન્તે, એતમ્હા સમ્બાધા અઞ્ઞો સમ્બાધો સમ્બાધતરો ચેવ સમ્બાધસઙ્ખાતતરો ચા’’તિ. ‘‘કતમો પન વો, થપતયો, એતમ્હા સમ્બાધા અઞ્ઞો સમ્બાધો સમ્બાધતરો ચેવ સમ્બાધસઙ્ખાતતરો ચા’’તિ?

‘‘ઇધ મયં, ભન્તે, યદા રાજા પસેનદિ કોસલો ઉય્યાનભૂમિં નિય્યાતુકામો હોતિ, યે તે રઞ્ઞો પસેનદિસ્સ કોસલસ્સ નાગા ઓપવય્હા તે કપ્પેત્વા, યા તા રઞ્ઞો પસેનદિસ્સ કોસલસ્સ પજાપતિયો પિયા મનાપા તા એકં પુરતો એકં પચ્છતો નિસીદાપેમ. તાસં ખો પન, ભન્તે, ભગિનીનં એવરૂપો ગન્ધો હોતિ, સેય્યથાપિ નામ ગન્ધકરણ્ડકસ્સ તાવદેવ વિવરિયમાનસ્સ, યથા તં રાજકઞ્ઞાનં ગન્ધેન વિભૂસિતાનં. તાસં ખો પન, ભન્તે, ભગિનીનં એવરૂપો કાયસમ્ફસ્સો હોતિ, સેય્યથાપિ નામ તૂલપિચુનો વા કપ્પાસપિચુનો વા, યથા તં રાજકઞ્ઞાનં સુખેધિતાનં. તસ્મિં ખો પન, ભન્તે, સમયે નાગોપિ રક્ખિતબ્બો હોતિ, તાપિ ભગિનિયો રક્ખિતબ્બા હોન્તિ, અત્તાપિ રક્ખિતબ્બો હોતિ. ન ખો પન મયં, ભન્તે, અભિજાનામ તાસુ ભગિનીસુ પાપકં ચિત્તં ઉપ્પાદેતા. અયં ખો નો, ભન્તે, એતમ્હા સમ્બાધા અઞ્ઞો સમ્બાધો સમ્બાધતરો ચેવ સમ્બાધસઙ્ખાતતરો ચા’’તિ.

‘‘તસ્માતિહ, થપતયો, સમ્બાધો ઘરાવાસો રજાપથો, અબ્ભોકાસો પબ્બજ્જા. અલઞ્ચ પન વો, થપતયો, અપ્પમાદાય. ચતૂહિ ખો, થપતયો, ધમ્મેહિ સમન્નાગતો અરિયસાવકો સોતાપન્નો હોતિ અવિનિપાતધમ્મો નિયતો સમ્બોધિપરાયણો.

‘‘કતમેહિ ચતૂહિ? ઇધ, થપતયો, અરિયસાવકો બુદ્ધે અવેચ્ચપ્પસાદેન સમન્નાગતો હોતિ – ઇતિપિ સો ભગવા…પે… સત્થા દેવમનુસ્સાનં બુદ્ધો ભગવાતિ. ધમ્મે…પે… સઙ્ઘે…પે… વિગતમલમચ્છેરેન ચેતસા અજ્ઝાગારં વસતિ મુત્તચાગો પયતપાણિ વોસ્સગ્ગરતો યાચયોગો દાનસંવિભાગરતો. ઇમેહિ ખો, થપતયો, ચતૂહિ ધમ્મેહિ સમન્નાગતો અરિયસાવકો સોતાપન્નો હોતિ અવિનિપાતધમ્મો નિયતો સમ્બોધિપરાયણો.

‘‘તુમ્હે ખો, થપતયો, બુદ્ધે અવેચ્ચપ્પસાદેન સમન્નાગતા – ઇતિપિ સો ભગવા…પે… સત્થા દેવમનુસ્સાનં બુદ્ધો ભગવાતિ. ધમ્મે…પે… સઙ્ઘે…પે… યં ખો પન કિઞ્ચિ કુલે દેય્યધમ્મં સબ્બં તં અપ્પટિવિભત્તં સીલવન્તેહિ કલ્યાણધમ્મેહિ. તં કિં મઞ્ઞથ, થપતયો, કતિવિધા તે કોસલેસુ મનુસ્સા યે તુમ્હાકં સમસમા, યદિદં – દાનસંવિભાગે’’તિ? ‘‘લાભા નો, ભન્તે, સુલદ્ધં નો, ભન્તે! યેસં નો ભગવા એવં પજાનાતી’’તિ. છટ્ઠં.