૧૧. નિરામિસસુત્તં

૨૭૯. ‘‘અત્થિ, ભિક્ખવે, સામિસા પીતિ, અત્થિ નિરામિસા પીતિ, અત્થિ નિરામિસા નિરામિસતરા પીતિ; અત્થિ સામિસં સુખં, અત્થિ નિરામિસં સુખં, અત્થિ નિરામિસા નિરામિસતરં સુખં; અત્થિ સામિસા ઉપેક્ખા, અત્થિ નિરામિસા ઉપેક્ખા, અત્થિ નિરામિસા નિરામિસતરા ઉપેક્ખા; અત્થિ સામિસો વિમોક્ખો, અત્થિ નિરામિસો વિમોક્ખો, અત્થિ નિરામિસા નિરામિસતરો વિમોક્ખો. કતમા ચ, ભિક્ખવે, સામિસા પીતિ? પઞ્ચિમે, ભિક્ખવે, કામગુણા. કતમે પઞ્ચ? ચક્ખુવિઞ્ઞેય્યા રૂપા ઇટ્ઠા કન્તા મનાપા પિયરૂપા કામૂપસંહિતા રજનીયા…પે… કાયવિઞ્ઞેય્યા ફોટ્ઠબ્બા ઇટ્ઠા કન્તા મનાપા પિયરૂપા કામૂપસંહિતા રજનીયા. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, પઞ્ચ કામગુણા. યા ખો, ભિક્ખવે, ઇમે પઞ્ચ કામગુણે પટિચ્ચ ઉપ્પજ્જતિ પીતિ, અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, સામિસા પીતિ.

‘‘કતમા ચ, ભિક્ખવે, નિરામિસા પીતિ? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ વિવિચ્ચેવ કામેહિ વિવિચ્ચ અકુસલેહિ ધમ્મેહિ સવિતક્કં સવિચારં વિવેકજં પીતિસુખં પઠમં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ. વિતક્કવિચારાનં વૂપસમા અજ્ઝત્તં સમ્પસાદનં ચેતસો એકોદિભાવં અવિતક્કં અવિચારં સમાધિજં પીતિસુખં દુતિયં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, નિરામિસા પીતિ.

‘‘કતમા ચ, ભિક્ખવે, નિરામિસા નિરામિસતરા પીતિ? યા ખો, ભિક્ખવે, ખીણાસવસ્સ ભિક્ખુનો રાગા ચિત્તં વિમુત્તં પચ્ચવેક્ખતો, દોસા ચિત્તં વિમુત્તં પચ્ચવેક્ખતો, મોહા ચિત્તં વિમુત્તં પચ્ચવેક્ખતો ઉપ્પજ્જતિ પીતિ, અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, નિરામિસા નિરામિસતરા પીતિ.

‘‘કતમઞ્ચ, ભિક્ખવે, સામિસં સુખં? પઞ્ચિમે, ભિક્ખવે, કામગુણા. કતમે પઞ્ચ? ચક્ખુવિઞ્ઞેય્યા રૂપા ઇટ્ઠા કન્તા મનાપા પિયરૂપા કામૂપસંહિતા રજનીયા…પે… કાયવિઞ્ઞેય્યા ફોટ્ઠબ્બા ઇટ્ઠા કન્તા મનાપા પિયરૂપા કામૂપસંહિતા રજનીયા. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, પઞ્ચ કામગુણા. યં ખો, ભિક્ખવે, ઇમે પઞ્ચ કામગુણે પટિચ્ચ ઉપ્પજ્જતિ સુખં સોમનસ્સં, ઇદં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, સામિસં સુખં.

‘‘કતમઞ્ચ, ભિક્ખવે, નિરામિસં સુખં? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ વિવિચ્ચેવ કામેહિ વિવિચ્ચ અકુસલેહિ ધમ્મેહિ સવિતક્કં સવિચારં વિવેકજં પીતિસુખં પઠમં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ. વિતક્કવિચારાનં વૂપસમા અજ્ઝત્તં સમ્પસાદનં ચેતસો એકોદિભાવં અવિતક્કં અવિચારં સમાધિજં પીતિસુખં દુતિયં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ. પીતિયા ચ વિરાગા ઉપેક્ખકો ચ વિહરતિ સતો ચ સમ્પજાનો સુખઞ્ચ કાયેન પટિસંવેદેતિ, યં તં અરિયા આચિક્ખન્તિ – ‘ઉપેક્ખકો સતિમા સુખવિહારી’તિ તતિયં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ. ઇદં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, નિરામિસં સુખં.

‘‘કતમઞ્ચ, ભિક્ખવે, નિરામિસા નિરામિસતરં સુખં? યં ખો, ભિક્ખવે, ખીણાસવસ્સ ભિક્ખુનો રાગા ચિત્તં વિમુત્તં પચ્ચવેક્ખતો, દોસા ચિત્તં વિમુત્તં પચ્ચવેક્ખતો, મોહા ચિત્તં વિમુત્તં પચ્ચવેક્ખતો ઉપ્પજ્જતિ સુખં સોમનસ્સં, ઇદં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, નિરામિસા નિરામિસતરં સુખં.

‘‘કતમા ચ, ભિક્ખવે, સામિસા ઉપેક્ખા? પઞ્ચિમે, ભિક્ખવે, કામગુણા. કતમે પઞ્ચ? ચક્ખુવિઞ્ઞેય્યા રૂપા ઇટ્ઠા કન્તા મનાપા પિયરૂપા કામૂપસંહિતા રજનીયા…પે… કાયવિઞ્ઞેય્યા ફોટ્ઠબ્બા ઇટ્ઠા કન્તા મનાપા પિયરૂપા કામૂપસંહિતા રજનીયા. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, પઞ્ચ કામગુણા. યા ખો, ભિક્ખવે, ઇમે પઞ્ચ કામગુણે પટિચ્ચ ઉપ્પજ્જતિ ઉપેક્ખા, અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, સામિસા ઉપેક્ખા.

‘‘કતમા ચ, ભિક્ખવે, નિરામિસા ઉપેક્ખા? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સુખસ્સ ચ પહાના, દુક્ખસ્સ ચ પહાના, પુબ્બેવ સોમનસ્સદોમનસ્સાનં અત્થઙ્ગમા, અદુક્ખમસુખં ઉપેક્ખાસતિપારિસુદ્ધિં ચતુત્થં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, નિરામિસા ઉપેક્ખા.

‘‘કતમા ચ, ભિક્ખવે, નિરામિસા નિરામિસતરા ઉપેક્ખા? યા ખો, ભિક્ખવે, ખીણાસવસ્સ ભિક્ખુનો રાગા ચિત્તં વિમુત્તં પચ્ચવેક્ખતો, દોસા ચિત્તં વિમુત્તં પચ્ચવેક્ખતો, મોહા ચિત્તં વિમુત્તં પચ્ચવેક્ખતો ઉપ્પજ્જતિ ઉપેક્ખા, અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, નિરામિસા નિરામિસતરા ઉપેક્ખા.

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, સામિસો વિમોક્ખો? રૂપપ્પટિસંયુત્તો વિમોક્ખો સામિસો વિમોક્ખો.

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, નિરામિસો વિમોક્ખો? અરૂપપ્પટિસંયુત્તો વિમોક્ખો નિરામિસો વિમોક્ખો.

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, નિરામિસા નિરામિસતરો વિમોક્ખો? યો ખો, ભિક્ખવે, ખીણાસવસ્સ ભિક્ખુનો રાગા ચિત્તં વિમુત્તં પચ્ચવેક્ખતો, દોસા ચિત્તં વિમુત્તં પચ્ચવેક્ખતો, મોહા ચિત્તં વિમુત્તં પચ્ચવેક્ખતો ઉપ્પજ્જતિ વિમોક્ખો, અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, નિરામિસા નિરામિસતરો વિમોક્ખો’’તિ. એકાદસમં.

અટ્ઠસતપરિયાયવગ્ગો તતિયો.

તસ્સુદ્દાનં –

સીવકઅટ્ઠસતં ભિક્ખુ, પુબ્બે ઞાણઞ્ચ ભિક્ખુના;

સમણબ્રાહ્મણા તીણિ, સુદ્ધિકઞ્ચ નિરામિસન્તિ.

વેદનાસંયુત્તં સમત્તં.