૧૧. યવકલાપિસુત્તં

૨૪૮. ‘‘સેય્યથાપિ, ભિક્ખવે, યવકલાપી ચાતુમહાપથે નિક્ખિત્તા અસ્સ. અથ છ પુરિસા આગચ્છેય્યું બ્યાભઙ્ગિહત્થા. તે યવકલાપિં છહિ બ્યાભઙ્ગીહિ હનેય્યું. એવઞ્હિ સા, ભિક્ખવે, યવકલાપી સુહતા અસ્સ છહિ બ્યાભઙ્ગીહિ હઞ્ઞમાના. અથ સત્તમો પુરિસો આગચ્છેય્ય બ્યાભઙ્ગિહત્થો. સો તં યવકલાપિં સત્તમાય બ્યાભઙ્ગિયા હનેય્ય. એવઞ્હિ સા ભિક્ખવે, યવકલાપી સુહતતરા અસ્સ, સત્તમાય બ્યાભઙ્ગિયા હઞ્ઞમાના. એવમેવ ખો, ભિક્ખવે, અસ્સુતવા પુથુજ્જનો ચક્ખુસ્મિં હઞ્ઞતિ મનાપામનાપેહિ રૂપેહિ…પે… જિવ્હાય હઞ્ઞતિ મનાપામનાપેહિ રસેહિ…પે… મનસ્મિં હઞ્ઞતિ મનાપામનાપેહિ ધમ્મેહિ. સચે સો, ભિક્ખવે, અસ્સુતવા પુથુજ્જનો આયતિં પુનબ્ભવાય ચેતેતિ, એવઞ્હિ સો, ભિક્ખવે, મોઘપુરિસો સુહતતરો હોતિ, સેય્યથાપિ સા યવકલાપી સત્તમાય બ્યાભઙ્ગિયા હઞ્ઞમાના.

‘‘ભૂતપુબ્બં, ભિક્ખવે, દેવાસુરસઙ્ગામો સમુપબ્યૂળ્હો [સમુપબ્બૂળ્હો (સી. પી.)] અહોસિ. અથ ખો, ભિક્ખવે, વેપચિત્તિ અસુરિન્દો અસુરે આમન્તેસિ – ‘સચે, મારિસા, દેવાસુરસઙ્ગામે સમુપબ્યૂળ્હે અસુરા જિનેય્યું દેવા પરાજિનેય્યું, યેન નં સક્કં દેવાનમિન્દં કણ્ઠપઞ્ચમેહિ બન્ધનેહિ બન્ધિત્વા મમ સન્તિકે આનેય્યાથ અસુરપુર’ન્તિ. સક્કોપિ ખો, ભિક્ખવે, દેવાનમિન્દો દેવે તાવતિંસે આમન્તેસિ – ‘સચે, મારિસા, દેવાસુરસઙ્ગામે સમુપબ્યૂળ્હે દેવા જિનેય્યું અસુરા પરાજિનેય્યું, યેન નં વેપચિત્તિં અસુરિન્દં કણ્ઠપઞ્ચમેહિ બન્ધનેહિ બન્ધિત્વા મમ સન્તિકે આનેય્યાથ સુધમ્મં દેવસભ’ન્તિ. તસ્મિં ખો પન, ભિક્ખવે, સઙ્ગામે દેવા જિનિંસુ, અસુરા પરાજિનિંસુ. અથ ખો, ભિક્ખવે, દેવા તાવતિંસા વેપચિત્તિં અસુરિન્દં કણ્ઠપઞ્ચમેહિ બન્ધનેહિ બન્ધિત્વા સક્કસ્સ દેવાનમિન્દસ્સ સન્તિકે આનેસું સુધમ્મં દેવસભં. તત્ર સુદં, ભિક્ખવે, વેપચિત્તિ અસુરિન્દો કણ્ઠપઞ્ચમેહિ બન્ધનેહિ બદ્ધો [બન્ધો (સી. સ્યા. કં. ક.)] હોતિ. યદા ખો, ભિક્ખવે, વેપચિત્તિસ્સ અસુરિન્દસ્સ એવં હોતિ – ‘ધમ્મિકા ખો દેવા, અધમ્મિકા અસુરા, ઇધેવ દાનાહં દેવપુરં ગચ્છામી’તિ. અથ કણ્ઠપઞ્ચમેહિ બન્ધનેહિ મુત્તં અત્તાનં સમનુપસ્સતિ, દિબ્બેહિ ચ પઞ્ચહિ કામગુણેહિ સમપ્પિતો સમઙ્ગીભૂતો પરિચારેતિ. યદા ચ ખો, ભિક્ખવે, વેપચિત્તિસ્સ અસુરિન્દસ્સ એવં હોતિ – ‘ધમ્મિકા ખો અસુરા, અધમ્મિકા દેવા, તત્થેવ દાનાહં અસુરપુરં ગમિસ્સામી’તિ, અથ કણ્ઠપઞ્ચમેહિ બન્ધનેહિ બદ્ધં અત્તાનં સમનુપસ્સતિ. દિબ્બેહિ ચ પઞ્ચહિ કામગુણેહિ પરિહાયતિ. એવં સુખુમં ખો, ભિક્ખવે, વેપચિત્તિબન્ધનં. તતો સુખુમતરં મારબન્ધનં. મઞ્ઞમાનો ખો, ભિક્ખવે, બદ્ધો મારસ્સ, અમઞ્ઞમાનો મુત્તો પાપિમતો.

‘‘‘અસ્મી’તિ, ભિક્ખવે, મઞ્ઞિતમેતં, ‘અયમહમસ્મી’તિ મઞ્ઞિતમેતં, ‘ભવિસ્સ’ન્તિ મઞ્ઞિતમેતં, ‘ન ભવિસ્સ’ન્તિ મઞ્ઞિતમેતં, ‘રૂપી ભવિસ્સ’ન્તિ મઞ્ઞિતમેતં, ‘અરૂપી ભવિસ્સ’ન્તિ મઞ્ઞિતમેતં, ‘સઞ્ઞી ભવિસ્સ’ન્તિ મઞ્ઞિતમેતં, ‘અસઞ્ઞી ભવિસ્સ’ન્તિ મઞ્ઞિતમેતં, ‘નેવસઞ્ઞીનાસઞ્ઞી ભવિસ્સ’ન્તિ મઞ્ઞિતમેતં. મઞ્ઞિતં, ભિક્ખવે, રોગો, મઞ્ઞિતં ગણ્ડો, મઞ્ઞિતં સલ્લં. તસ્માતિહ, ભિક્ખવે, ‘અમઞ્ઞમાનેન [અમઞ્ઞિતમાનેન (પી. ક.)] ચેતસા વિહરિસ્સામા’તિ – એવઞ્હિ વો, ભિક્ખવે, સિક્ખિતબ્બં.

‘‘‘અસ્મી’તિ, ભિક્ખવે, ઇઞ્જિતમેતં, ‘અયમહમસ્મી’તિ ઇઞ્જિતમેતં, ‘ભવિસ્સ’ન્તિ ઇઞ્જિતમેતં, ‘ન ભવિસ્સ’ન્તિ ઇઞ્જિતમેતં, ‘રૂપી ભવિસ્સ’ન્તિ ઇઞ્જિતમેતં, ‘અરૂપી ભવિસ્સ’ન્તિ ઇઞ્જિતમેતં, ‘સઞ્ઞી ભવિસ્સ’ન્તિ ઇઞ્જિતમેતં, ‘અસઞ્ઞી ભવિસ્સ’ન્તિ ઇઞ્જિતમેતં, ‘નેવસઞ્ઞીનાસઞ્ઞી ભવિસ્સ’ન્તિ ઇઞ્જિતમેતં. ઇઞ્જિતં, ભિક્ખવે, રોગો, ઇઞ્જિતં ગણ્ડો, ઇઞ્જિતં સલ્લં. તસ્માતિહ, ભિક્ખવે, ‘અનિઞ્જમાનેન [અનિઞ્જિયમાનેન (સ્યા. કં. ક.)] ચેતસા વિહરિસ્સામા’તિ – એવઞ્હિ વો, ભિક્ખવે, સિક્ખિતબ્બં.

‘‘‘અસ્મી’તિ, ભિક્ખવે, ફન્દિતમેતં, ‘અયમહમસ્મી’તિ ફન્દિતમેતં, ‘ભવિસ્સ’ન્તિ…પે… ‘ન ભવિસ્સ’ન્તિ… ‘રૂપી ભવિસ્સ’ન્તિ… ‘અરૂપી ભવિસ્સ’ન્તિ… ‘સઞ્ઞી ભવિસ્સ’ન્તિ… ‘અસઞ્ઞી ભવિસ્સ’ન્તિ… ‘નેવસઞ્ઞીનાસઞ્ઞી ભવિસ્સ’ન્તિ ફન્દિતમેતં. ફન્દિતં, ભિક્ખવે, રોગો, ફન્દિતં ગણ્ડો, ફન્દિતં સલ્લં. તસ્માતિહ, ભિક્ખવે, ‘અફન્દમાનેન [અફન્દિયમાનેન (સ્યા. કં. ક.)] ચેતસા વિહરિસ્સામા’તિ – એવઞ્હિ વો, ભિક્ખવે, સિક્ખિતબ્બં.

‘‘‘અસ્મી’તિ, ભિક્ખવે, પપઞ્ચિતમેતં, ‘અયમહમસ્મી’તિ પપઞ્ચિતમેતં, ‘ભવિસ્સ’ન્તિ…પે… ‘ન ભવિસ્સ’ન્તિ… ‘રૂપી ભવિસ્સ’ન્તિ… ‘અરૂપી ભવિસ્સ’ન્તિ… ‘સઞ્ઞી ભવિસ્સ’ન્તિ… ‘અસઞ્ઞી ભવિસ્સ’ન્તિ… ‘નેવસઞ્ઞીનાસઞ્ઞી ભવિસ્સ’ન્તિ પપઞ્ચિતમેતં. પપઞ્ચિતં, ભિક્ખવે, રોગો, પપઞ્ચિતં ગણ્ડો, પપઞ્ચિતં સલ્લં. તસ્માતિહ, ભિક્ખવે, ‘નિપ્પપઞ્ચેન ચેતસા વિહરિસ્સામા’તિ – એવઞ્હિ વો, ભિક્ખવે, સિક્ખિતબ્બં.

‘‘‘અસ્મી’તિ, ભિક્ખવે, માનગતમેતં, ‘અયમહમસ્મી’તિ માનગતમેતં, ‘ભવિસ્સ’ન્તિ માનગતમેતં, ‘ન ભવિસ્સ’ન્તિ માનગતમેતં, ‘રૂપી ભવિસ્સ’ન્તિ માનગતમેતં, ‘અરૂપી ભવિસ્સ’ન્તિ માનગતમેતં, ‘સઞ્ઞી ભવિસ્સ’ન્તિ માનગતમેતં, ‘અસઞ્ઞી ભવિસ્સ’ન્તિ માનગતમેતં, ‘નેવસઞ્ઞીનાસઞ્ઞી ભવિસ્સ’ન્તિ માનગતમેતં. માનગતં, ભિક્ખવે, રોગો, માનગતં ગણ્ડો, માનગતં સલ્લં. તસ્માતિહ, ભિક્ખવે, ‘નિહતમાનેન ચેતસા વિહરિસ્સામા’તિ – એવઞ્હિ વો, ભિક્ખવે, સિક્ખિતબ્બ’’ન્તિ. એકાદસમં.

આસીવિસવગ્ગો એકૂનવીસતિમો.

તસ્સુદ્દાનં –

આસીવિસો રથો કુમ્મો, દ્વે દારુક્ખન્ધા અવસ્સુતો;

દુક્ખધમ્મા કિંસુકા વીણા, છપ્પાણા યવકલાપીતિ.

સળાયતનવગ્ગે ચતુત્થપણ્ણાસકો સમત્તો.

તસ્સ વગ્ગુદ્દાનં –

નન્દિક્ખયો સટ્ઠિનયો, સમુદ્દો ઉરગેન ચ;

ચતુપણ્ણાસકા એતે, નિપાતેસુ પકાસિતાતિ.

સળાયતનસંયુત્તં સમત્તં.