૬. કામભૂસુત્તં

૨૩૩. એકં સમયં આયસ્મા ચ આનન્દો આયસ્મા ચ કામભૂ કોસમ્બિયં વિહરન્તિ ઘોસિતારામે. અથ ખો આયસ્મા કામભૂ સાયન્હસમયં પટિસલ્લાના વુટ્ઠિતો યેનાયસ્મા આનન્દો તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા આયસ્મતા આનન્દેન સદ્ધિં સમ્મોદિ. સમ્મોદનીયં કથં સારણીયં વીતિસારેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો આયસ્મા કામભૂ આયસ્મન્તં આનન્દં એતદવોચ –

‘‘કિં નુ ખો, આવુસો આનન્દ, ચક્ખુ રૂપાનં સંયોજનં, રૂપા ચક્ખુસ્સ સંયોજનં…પે… જિવ્હા રસાનં સંયોજનં, રસા જિવ્હાય સંયોજનં…પે… મનો ધમ્માનં સંયોજનં, ધમ્મા મનસ્સ સંયોજન’’ન્તિ?

‘‘ન ખો, આવુસો કામભૂ [કામભુ (સી.) મોગ્ગલ્લાને ૬૫-ગે વાતિ સુત્તં પસ્સિતબ્બં], ચક્ખુ રૂપાનં સંયોજનં, ન રૂપા ચક્ખુસ્સ સંયોજનં. યઞ્ચ તત્થ તદુભયં પટિચ્ચ ઉપ્પજ્જતિ છન્દરાગો, તં તત્થ સંયોજનં…પે… ન જિવ્હા રસાનં સંયોજનં, ન રસા જિવ્હાય સંયોજનં…પે… ન મનો ધમ્માનં સંયોજનં, ન ધમ્મા મનસ્સ સંયોજનં. યઞ્ચ તત્થ તદુભયં પટિચ્ચ ઉપ્પજ્જતિ છન્દરાગો તં તત્થ સંયોજનં.

‘‘સેય્યથાપિ, આવુસો, કાળો ચ બલીબદ્દો ઓદાતો ચ બલીબદ્દો એકેન દામેન વા યોત્તેન વા સંયુત્તા અસ્સુ. યો નુ ખો એવં વદેય્ય – ‘કાળો બલીબદ્દો ઓદાતસ્સ બલીબદ્દસ્સ સંયોજનં, ઓદાતો બલીબદ્દો કાળસ્સ બલીબદ્દસ્સ સંયોજન’ન્તિ, સમ્મા નુ ખો સો વદમાનો વદેય્યા’’તિ? ‘‘નો હેતં, આવુસો’’. ‘‘ન ખો, આવુસો, કાળો બલીબદ્દો ઓદાતસ્સ બલીબદ્દસ્સ સંયોજનં, નપિ ઓદાતો બલીબદ્દો કાળસ્સ બલીબદ્દસ્સ સંયોજનં. યેન ચ ખો તે એકેન દામેન વા યોત્તેન વા સંયુત્તા, તં તત્થ સંયોજનં. એવમેવ ખો, આવુસો, ન ચક્ખુ રૂપાનં સંયોજનં, ન રૂપા ચક્ખુસ્સ સંયોજનં…પે… ન જિવ્હા…પે… ન મનો…પે… યઞ્ચ તત્થ તદુભયં પટિચ્ચ ઉપ્પજ્જતિ છન્દરાગો, તં તત્થ સંયોજન’’ન્તિ. છટ્ઠં.