૧. અદન્તઅગુત્તસુત્તં

૯૪. સાવત્થિનિદાનં. ‘‘છયિમે, ભિક્ખવે, ફસ્સાયતના અદન્તા અગુત્તા અરક્ખિતા અસંવુતા દુક્ખાધિવાહા હોન્તિ. કતમે છ? ચક્ખુ, ભિક્ખવે, ફસ્સાયતનં અદન્તં અગુત્તં અરક્ખિતં અસંવુતં દુક્ખાધિવાહં હોતિ…પે… જિવ્હા, ભિક્ખવે, ફસ્સાયતનં અદન્તં અગુત્તં અરક્ખિતં અસંવુતં દુક્ખાધિવાહં હોતિ…પે… મનો, ભિક્ખવે, ફસ્સાયતનં અદન્તં અગુત્તં અરક્ખિતં અસંવુતં દુક્ખાધિવાહં હોતિ. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, છ ફસ્સાયતના અદન્તા અગુત્તા અરક્ખિતા અસંવુતા દુક્ખાધિવાહા હોન્તિ’’.

‘‘છયિમે, ભિક્ખવે, ફસ્સાયતના સુદન્તા સુગુત્તા સુરક્ખિતા સુસંવુતા સુખાધિવાહા હોન્તિ. કતમે છ? ચક્ખુ, ભિક્ખવે, ફસ્સાયતનં સુદન્તં સુગુત્તં સુરક્ખિતં સુસંવુતં સુખાધિવાહં હોતિ…પે… જિવ્હા, ભિક્ખવે, ફસ્સાયતનં સુદન્તં સુગુત્તં સુરક્ખિતં સુસંવુતં સુખાધિવાહં હોતિ…પે… મનો, ભિક્ખવે, ફસ્સાયતનં સુદન્તં સુગુત્તં સુરક્ખિતં સુસંવુતં સુખાધિવાહં હોતિ. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, છ ફસ્સાયતના સુદન્તા સુગુત્તા સુરક્ખિતા સુસંવુતા સુખાધિવાહા હોન્તી’’તિ. ઇદમવોચ ભગવા…પે… એતદવોચ સત્થા –

‘‘સળેવ [છળેવ (ક.)] ફસ્સાયતનાનિ ભિક્ખવો,

અસંવુતો યત્થ દુક્ખં નિગચ્છતિ;

તેસઞ્ચ યે સંવરણં અવેદિસું,

સદ્ધાદુતિયા વિહરન્તાનવસ્સુતા.

‘‘દિસ્વાન રૂપાનિ મનોરમાનિ,

અથોપિ દિસ્વાન અમનોરમાનિ;

મનોરમે રાગપથં વિનોદયે,

ન ચાપ્પિયં મેતિ મનં પદોસયે.

‘‘સદ્દઞ્ચ સુત્વા દુભયં પિયાપ્પિયં,

પિયમ્હિ સદ્દે ન સમુચ્છિતો સિયા;

અથોપ્પિયે દોસગતં વિનોદયે,

ન ચાપ્પિયં મેતિ મનં પદોસયે.

‘‘ગન્ધઞ્ચ ઘત્વા સુરભિં મનોરમં,

અથોપિ ઘત્વા અસુચિં અકન્તિયં;

અકન્તિયસ્મિં પટિઘં વિનોદયે,

છન્દાનુનીતો ન ચ કન્તિયે સિયા.

‘‘રસઞ્ચ ભોત્વાન અસાદિતઞ્ચ સાદું,

અથોપિ ભોત્વાન અસાદુમેકદા;

સાદું રસં નાજ્ઝોસાય ભુઞ્જે,

વિરોધમાસાદુસુ નોપદંસયે.

‘‘ફસ્સેન ફુટ્ઠો ન સુખેન મજ્જે [મજ્ઝે (સ્યા. કં. પી.)],

દુક્ખેન ફુટ્ઠોપિ ન સમ્પવેધે;

ફસ્સદ્વયં સુખદુક્ખે ઉપેક્ખે,

અનાનુરુદ્ધો અવિરુદ્ધ કેનચિ.

‘‘પપઞ્ચસઞ્ઞા ઇતરીતરા નરા,

પપઞ્ચયન્તા ઉપયન્તિ સઞ્ઞિનો;

મનોમયં ગેહસિતઞ્ચ સબ્બં,

પનુજ્જ નેક્ખમ્મસિતં ઇરીયતિ.

‘‘એવં મનો છસ્સુ યદા સુભાવિતો,

ફુટ્ઠસ્સ ચિત્તં ન વિકમ્પતે ક્વચિ;

તે રાગદોસે અભિભુય્ય ભિક્ખવો,

ભવત્થ [ભવથ (સી. સ્યા. કં.)] જાતિમરણસ્સ પારગા’’તિ. પઠમં;