૨. માલુક્યપુત્તસુત્તં

૯૫. અથ ખો આયસ્મા માલુક્યપુત્તો [માલુઙ્ક્યપુત્તો (સી.)] યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ…પે… એકમન્તં નિસિન્નો ખો આયસ્મા માલુક્યપુત્તો ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘સાધુ મે, ભન્તે, ભગવા સંખિત્તેન ધમ્મં દેસેતુ, યમહં ભગવતો ધમ્મં સુત્વા એકો વૂપકટ્ઠો અપ્પમત્તો આતાપી પહિતત્તો વિહરેય્ય’’ન્તિ.

‘‘એત્થ દાનિ, માલુક્યપુત્ત, કિં દહરે ભિક્ખૂ વક્ખામ! યત્ર હિ નામ ત્વં, ભિક્ખુ, જિણ્ણો વુદ્ધો મહલ્લકો અદ્ધગતો વયોઅનુપ્પત્તો સંખિત્તેન ઓવાદં યાચસી’’તિ.

‘‘કિઞ્ચાપાહં, ભન્તે, જિણ્ણો વુદ્ધો મહલ્લકો અદ્ધગતો વયોઅનુપ્પત્તો. દેસેતુ મે, ભન્તે, ભગવા સંખિત્તેન ધમ્મં, દેસેતુ સુગતો સંખિત્તેન ધમ્મં, અપ્પેવ નામાહં ભગવતો ભાસિતસ્સ અત્થં આજાનેય્યં. અપ્પેવ નામાહં ભગવતો ભાસિતસ્સ દાયાદો અસ્સ’’ન્તિ.

‘‘તં કિં મઞ્ઞસિ, માલુક્યપુત્ત, યે તે ચક્ખુવિઞ્ઞેય્યા રૂપા અદિટ્ઠા અદિટ્ઠપુબ્બા, ન ચ પસ્સસિ, ન ચ તે હોતિ પસ્સેય્યન્તિ? અત્થિ તે તત્થ છન્દો વા રાગો વા પેમં વા’’તિ? ‘‘નો હેતં, ભન્તે’’.

‘‘યે તે સોતવિઞ્ઞેય્યા સદ્દા અસ્સુતા અસ્સુતપુબ્બા, ન ચ સુણાસિ, ન ચ તે હોતિ સુણેય્યન્તિ? અત્થિ તે તત્થ છન્દો વા રાગો વા પેમં વા’’તિ? ‘‘નો હેતં, ભન્તે’’.

‘‘યે તે ઘાનવિઞ્ઞેય્યા ગન્ધા અઘાયિતા અઘાયિતપુબ્બા, ન ચ ઘાયસિ, ન ચ તે હોતિ ઘાયેય્યન્તિ? અત્થિ તે તત્થ છન્દો વા રાગો વા પેમં વા’’તિ? ‘‘નો હેતં, ભન્તે’’.

‘‘યે તે જિવ્હાવિઞ્ઞેય્યા રસા અસાયિતા અસાયિતપુબ્બા, ન ચ સાયસિ, ન ચ તે હોતિ સાયેય્યન્તિ? અત્થિ તે તત્થ છન્દો વા રાગો વા પેમં વા’’તિ? ‘‘નો હેતં, ભન્તે’’.

‘‘યે તે કાયવિઞ્ઞેય્યા ફોટ્ઠબ્બા અસમ્ફુટ્ઠા અસમ્ફુટ્ઠપુબ્બા, ન ચ ફુસસિ, ન ચ તે હોતિ ફુસેય્યન્તિ? અત્થિ તે તત્થ છન્દો વા રાગો વા પેમં વા’’તિ? ‘‘નો હેતં, ભન્તે’’.

‘‘યે તે મનોવિઞ્ઞેય્યા ધમ્મા અવિઞ્ઞાતા અવિઞ્ઞાતપુબ્બા, ન ચ વિજાનાસિ, ન ચ તે હોતિ વિજાનેય્યન્તિ? અત્થિ તે તત્થ છન્દો વા રાગો વા પેમં વા’’તિ? ‘‘નો હેતં, ભન્તે’’.

‘‘એત્થ ચ તે, માલુક્યપુત્ત, દિટ્ઠસુતમુતવિઞ્ઞાતબ્બેસુ ધમ્મેસુ દિટ્ઠે દિટ્ઠમત્તં ભવિસ્સતિ, સુતે સુતમત્તં ભવિસ્સતિ, મુતે મુતમત્તં ભવિસ્સતિ, વિઞ્ઞાતે વિઞ્ઞાતમત્તં ભવિસ્સતિ. યતો ખો તે, માલુક્યપુત્ત, દિટ્ઠસુતમુતવિઞ્ઞાતબ્બેસુ ધમ્મેસુ દિટ્ઠે દિટ્ઠમત્તં ભવિસ્સતિ, સુતે સુતમત્તં ભવિસ્સતિ, મુતે મુતમત્તં ભવિસ્સતિ, વિઞ્ઞાતે વિઞ્ઞાતમત્તં ભવિસ્સતિ; તતો ત્વં, માલુક્યપુત્ત, ન તેન. યતો ત્વં, માલુક્યપુત્ત, ન તેન; તતો ત્વં, માલુક્યપુત્ત, ન તત્થ. યતો ત્વં, માલુક્યપુત્ત, ન તત્થ; તતો ત્વં, માલુક્યપુત્ત, નેવિધ, ન હુરં, ન ઉભયમન્તરેન. એસેવન્તો દુક્ખસ્સા’’તિ.

‘‘ઇમસ્સ ખ્વાહં, ભન્તે, ભગવતા સંખિત્તેન ભાસિતસ્સ વિત્થારેન અત્થં આજાનામિ –

‘‘રૂપં દિસ્વા સતિ મુટ્ઠા, પિયં નિમિત્તં મનસિ કરોતો;

સારત્તચિત્તો વેદેતિ, તઞ્ચ અજ્ઝોસ [અજ્ઝોસાય (સી.)] તિટ્ઠતિ.

‘‘તસ્સ વડ્ઢન્તિ વેદના, અનેકા રૂપસમ્ભવા;

અભિજ્ઝા ચ વિહેસા ચ, ચિત્તમસ્સૂપહઞ્ઞતિ;

એવં આચિનતો દુક્ખં, આરા નિબ્બાનમુચ્ચતિ.

‘‘સદ્દં સુત્વા સતિ મુટ્ઠા, પિયં નિમિત્તં મનસિ કરોતો;

સારત્તચિત્તો વેદેતિ, તઞ્ચ અજ્ઝોસ તિટ્ઠતિ.

‘‘તસ્સ વડ્ઢન્તિ વેદના, અનેકા સદ્દસમ્ભવા;

અભિજ્ઝા ચ વિહેસા ચ, ચિત્તમસ્સૂપહઞ્ઞતિ;

એવં આચિનતો દુક્ખં, આરા નિબ્બાનમુચ્ચતિ.

‘‘ગન્ધં ઘત્વા સતિ મુટ્ઠા, પિયં નિમિત્તં મનસિ કરોતો;

સારત્તચિત્તો વેદેતિ, તઞ્ચ અજ્ઝોસ તિટ્ઠતિ.

‘‘તસ્સ વડ્ઢન્તિ વેદના, અનેકા ગન્ધસમ્ભવા;

અભિજ્ઝા ચ વિહેસા ચ, ચિત્તમસ્સૂપહઞ્ઞતિ;

એવં આચિનતો દુક્ખં, આરા નિબ્બાનમુચ્ચતિ.

‘‘રસં ભોત્વા સતિ મુટ્ઠા, પિયં નિમિત્તં મનસિ કરોતો;

સારત્તચિત્તો વેદેતિ, તઞ્ચ અજ્ઝોસ તિટ્ઠતિ.

‘‘તસ્સ વડ્ઢન્તિ વેદના, અનેકા રસસમ્ભવા;

અભિજ્ઝા ચ વિહેસા ચ, ચિત્તમસ્સૂપહઞ્ઞતિ;

એવં આચિનતો દુક્ખં, આરા નિબ્બાનમુચ્ચતિ.

‘‘ફસ્સં ફુસ્સ સતિ મુટ્ઠા, પિયં નિમિત્તં મનસિ કરોતો;

સારત્તચિત્તો વેદેતિ, તઞ્ચ અજ્ઝોસ તિટ્ઠતિ.

‘‘તસ્સ વડ્ઢન્તિ વેદના, અનેકા ફસ્સસમ્ભવા;

અભિજ્ઝા ચ વિહેસા ચ, ચિત્તમસ્સૂપહઞ્ઞતિ;

એવં આચિનતો દુક્ખં, આરા નિબ્બાનમુચ્ચતિ.

‘‘ધમ્મં ઞત્વા સતિ મુટ્ઠા, પિયં નિમિત્તં મનસિ કરોતો;

સારત્તચિત્તો વેદેતિ, તઞ્ચ અજ્ઝોસ તિટ્ઠતિ.

‘‘તસ્સ વડ્ઢન્તિ વેદના, અનેકા ધમ્મસમ્ભવા;

અભિજ્ઝા ચ વિહેસા ચ, ચિત્તમસ્સૂપહઞ્ઞતિ;

એવં આચિનતો દુક્ખં, આરા નિબ્બાનમુચ્ચતિ.

‘‘ન સો રજ્જતિ રૂપેસુ, રૂપં દિસ્વા પટિસ્સતો;

વિરત્તચિત્તો વેદેતિ, તઞ્ચ નાજ્ઝોસ તિટ્ઠતિ.

‘‘યથાસ્સ પસ્સતો રૂપં, સેવતો ચાપિ વેદનં;

ખીયતિ નોપચીયતિ, એવં સો ચરતી સતો;

એવં અપચિનતો દુક્ખં, સન્તિકે નિબ્બાનમુચ્ચતિ.

‘‘ન સો રજ્જતિ સદ્દેસુ, સદ્દં સુત્વા પટિસ્સતો;

વિરત્તચિત્તો વેદેતિ, તઞ્ચ નાજ્ઝોસ તિટ્ઠતિ.

‘‘યથાસ્સ સુણતો સદ્દં, સેવતો ચાપિ વેદનં;

ખીયતિ નોપચીયતિ, એવં સો ચરતી સતો;

એવં અપચિનતો દુક્ખં, સન્તિકે નિબ્બાનમુચ્ચતિ.

‘‘ન સો રજ્જતિ ગન્ધેસુ, ગન્ધં ઘત્વા પટિસ્સતો;

વિરત્તચિત્તો વેદેતિ, તઞ્ચ નાજ્ઝોસ તિટ્ઠતિ.

‘‘યથાસ્સ ઘાયતો ગન્ધં, સેવતો ચાપિ વેદનં;

ખીયતિ નોપચીયતિ, એવં સો ચરતી સતો;

એવં અપચિનતો દુક્ખં, સન્તિકે નિબ્બાનમુચ્ચતિ.

‘‘ન સો રજ્જતિ રસેસુ, રસં ભોત્વા પટિસ્સતો;

વિરત્તચિત્તો વેદેતિ, તઞ્ચ નાજ્ઝોસ તિટ્ઠતિ.

‘‘યથાસ્સ સાયતો રસં, સેવતો ચાપિ વેદનં;

ખીયતિ નોપચીયતિ, એવં સો ચરતી સતો;

એવં અપચિનતો દુક્ખં, સન્તિકે નિબ્બાનમુચ્ચતિ.

‘‘ન સો રજ્જતિ ફસ્સેસુ, ફસ્સં ફુસ્સ પટિસ્સતો;

વિરત્તચિત્તો વેદેતિ, તઞ્ચ નાજ્ઝોસ તિટ્ઠતિ.

‘‘યથાસ્સ ફુસતો ફસ્સં, સેવતો ચાપિ વેદનં;

ખીયતિ નોપચીયતિ, એવં સો ચરતી સતો;

એવં અપચિનતો દુક્ખં, સન્તિકે નિબ્બાનમુચ્ચતિ.

‘‘ન સો રજ્જતિ ધમ્મેસુ, ધમ્મં ઞત્વા પટિસ્સતો;

વિરત્તચિત્તો વેદેતિ, તઞ્ચ નાજ્ઝોસ તિટ્ઠતિ.

‘‘યથાસ્સ જાનતો ધમ્મં, સેવતો ચાપિ વેદનં;

ખીયતિ નોપચીયતિ, એવં સો ચરતી સતો;

એવં અપચિનતો દુક્ખં, સન્તિકે નિબ્બાનમુચ્ચતી’’તિ.

‘‘ઇમસ્સ ખ્વાહં, ભન્તે, ભગવતા સંખિત્તેન ભાસિતસ્સ એવં વિત્થારેન અત્થં આજાનામી’’તિ. ‘‘સાધુ સાધુ, માલુક્યપુત્ત! સાધુ ખો ત્વં, માલુક્યપુત્ત, મયા સંખિત્તેન ભાસિતસ્સ વિત્થારેન અત્થં આજાનાસિ –

‘‘રૂપં દિસ્વા સતિ મુટ્ઠા, પિયં નિમિત્તં મનસિ કરોતો;

સારત્તચિત્તો વેદેતિ, તઞ્ચ અજ્ઝોસ તિટ્ઠતિ.

‘‘તસ્સ વડ્ઢન્તિ વેદના, અનેકા રૂપસમ્ભવા;

અભિજ્ઝા ચ વિહેસા ચ, ચિત્તમસ્સૂપહઞ્ઞતિ;

એવં આચિનતો દુક્ખં, આરા નિબ્બાનમુચ્ચતિ.…પે….

‘‘ન સો રજ્જતિ ધમ્મેસુ, ધમ્મં ઞત્વા પટિસ્સતો;

વિરત્તચિત્તો વેદેતિ, તઞ્ચ નાજ્ઝોસ તિટ્ઠતિ.

‘‘યથાસ્સ વિજાનતો ધમ્મં, સેવતો ચાપિ વેદનં;

ખીયતિ નોપચીયતિ, એવં સો ચરતી સતો;

એવં અપચિનતો દુક્ખં, સન્તિકે નિબ્બાનમુચ્ચતી’’તિ.

‘‘ઇમસ્સ ખો, માલુક્યપુત્ત, મયા સંખિત્તેન ભાસિતસ્સ એવં વિત્થારેન અત્થો દટ્ઠબ્બો’’તિ.

અથ ખો આયસ્મા માલુક્યપુત્તો ભગવતો ભાસિતં અભિનન્દિત્વા અનુમોદિત્વા ઉટ્ઠાયાસના ભગવન્તં અભિવાદેત્વા પદક્ખિણં કત્વા પક્કામિ. અથ ખો આયસ્મા માલુક્યપુત્તો એકો વૂપકટ્ઠો અપ્પમત્તો આતાપી પહિતત્તો વિહરન્તો નચિરસ્સેવ – યસ્સત્થાય કુલપુત્તા સમ્મદેવ અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજન્તિ તદનુત્તરં બ્રહ્મચરિયપરિયોસાનં દિટ્ઠેવ ધમ્મે સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા ઉપસમ્પજ્જ વિહાસિ. ‘‘ખીણા જાતિ, વુસિતં બ્રહ્મચરિયં, કતં કરણીયં, નાપરં ઇત્થત્તાયા’’તિ અબ્ભઞ્ઞાસિ. અઞ્ઞતરો ચ પનાયસ્મા માલુક્યપુત્તો અરહતં અહોસીતિ. દુતિયં.